IV SA/Wa 1572/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, asesor WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi P. [...] z siedzibą w P. na postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania - oddala skargę - Postanowieniem z [...] czerwca 2008r. [...] Minister Środowiska na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a oraz art. 35 ust. 1 ustawy z 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz. U. Nr 75, poz. 493) po rozpatrzeniu zażalenia P. utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] listopada 2007 r., znak [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszenia szkody w środowisku polegającej na dokonaniu przez Dyrekcję [...] Parku Narodowego nasadzeń w lasach na terenie obszaru Natura 2000 (kod obszaru: [...]) O. i [...] Parku Narodowego niezgodnych ze składem naturalnej roślinności potencjalnej. W uzasadnieniu przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy organ wskazał, iż w dniu 2 października 2007 r. wpłynęło do Wojewody [...] zgłoszenie Zarządu [...] P. o zaistnieniu w/w szkody w środowisku. Wojewódzki Konserwator Przyrody wystąpił do Dyrekcji [...] Parku Narodowego z zapytaniem, czy po dniu 30 kwietnia 2007 r. dokonywano nasadzeń buka, modrzewia i innych gatunków obcych geograficznie. W odpowiedzi Dyrektor [...] Parku Narodowego poinformował organ, iż po dniu 30 kwietnia 2007 r., nie dokonywano nasadzeń wskazanych gatunków ani innych obcych geograficznie. Organ odwoławczy mając powyższe na uwadze wskazał, że słusznie Wojewoda w zaskarżonym postanowieniu przyjął, iż na podstawie art. 35 ust. 1 Ustawy o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie do zdarzeń mogących być uznane za zagrożenie spowodowania szkody w środowisku, które wystąpiły przed dniem 30 kwietnia 2007r., stosuje się przepisy dotychczasowe. A zatem z samego faktu wystąpienia zdarzenia jakim było dokonanie nasadzeń przed 30 kwietnia 2007 r. wynika jedynie, iż w danym przypadku zastosowanie mają przepisy dotychczasowe. Nasadzenia nie stanowią więc szkody w rozumieniu przepisów tej ustawy. Skargę na powyższe postanowienie Ministra Środowiska z [...] czerwca 2008 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P. z siedzibą w P., domagając się jego 1 Sygn. akt IV SA/Wa 1572/08 uchylenia i zobowiązania Wojewody [...], jako organu ochrony środowiska, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie, właściwego w sprawach odpowiedzialności za zapobieganie szkodom w środowisku i naprawę szkód w środowisku, do przyjęcia zgłoszenia szkody w środowisku, polegającej na dokonaniu nasadzeń w lasach obszaru Natura 2000 O. [...] niezgodnych ze składem naturalnej roślinności potencjalnej, a tym samym niszczeniu siedlisk przyrodniczych (lasu gradowego) dla ochrony których m.in. obszar został utworzony. Wskazano, iż dokonane przez skarżącego zgłoszenie szkody w środowisku jest zgodne z art. 2 ust. 1pkt. 2 tej ustawy mówiącym, że przepisy ustawy stosuje się do działań podmiotu korzystającego ze środowiska, jeżeli dotyczą gatunków chronionych lub chronionych siedlisk przyrodniczych oraz wystąpiły z winy podmiotu korzystającego ze środowiska. Skarżący wniósł również o odrzucenie argumentacji Ministra opartej o art. 35 ust. 1 tej ustawy, gdyż jego zdaniem przepis ten został wadliwie przez organ zinterpretowany. Zdaniem skarżącego "przepisy dotychczasowe", o których mowa w art. 35 ust.1 tej ustawy, również wskazują Wojewodę, jako organ właściwy do załatwienia tej sprawy (ustawa o ochronie przyrody art.32 ust. 3). Minister Środowiska nie jest zaś organem właściwym do przyjęcia zgłoszenia szkody w środowisku, dokonanego w trybie w/w ustawy, swoje postanowienie oparł na niewłaściwych podstawach prawnych i uzasadnił nieważnym dokumentem: Plan ochrony [...] Parku Narodowego. W uzasadnieniu wskazano, iż teren, na którym usytuowane są kwestionowane przez skarżącego nasadzenia, podlega ochronie prawnej jako dwie formy ochrony przyrody, utworzone na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, obszar Natura 2000 i zarazem park narodowy. Utworzenie Obszaru Natura 2000 na terenie pokrywającym się w przybliżeniu z obszarem [...] Parku Narodowego nakłada na organy administracji państwowej nowe obowiązki, wynikające głównie z tzw. "dyrektywy siedliskowej". W tym zakresie organem właściwym jest wojewoda. Obszar Natura 2000 O. kod [...] jest formą ochrony przyrody wymienioną w art. 6 ust. 1 pkt.5) Ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. O. jest obszarem specjalnej ochrony siedlisk, o którym mowa w art. 25 ust. 1 pkt.2 tej ustawy. Sygn. akt IV SA/Wa 1572/08 Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody zabrania się podejmowania działań mogących w istotny sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w istotny sposób wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000. Sztuczne wprowadzanie do gradowych siedlisk leśnych gatunków drzew nienaturalnych dla tych siedlisk jest działaniem w istotny sposób pogarszającym ich stan. Sztuczne wprowadzenie do lasów gradowych obszaru O. gatunków drzew nienaturalnych dla tych siedlisk pod względem jakościowym lub ilościowym było działaniem o którym mowa w art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Spełnia ono zatem wymóg określony w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie i powinno być potraktowane jak szkoda w środowisku w rozumieniu tej ustawy. Wojewoda [...] powinien zatem przyjąć zgłoszoną przez skarżącego szkodę w środowisku. Skarżący podniósł, iż zawarty w postanowieniu Ministra Środowiska z dnia [...] czerwca 2008 r. argumentu, oparty na art. 35 ust. 1 ustawy o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie, wskazujący na brak obowiązku przyjęcia zgłoszenia szkody w środowisku, jako że kwestionowane nasadzenia były dokonane przed dniem 30 kwietnia 2007 r. jest wadliwy. Zdaniem skarżącego rzeczywistą szkodą w środowisku jest nie tylko czynność posadzenia nienaturalnych gatunków drzew, lecz przede wszystkim ich późniejsza obecność w siedlisku podlegającym ochronie (w tym przypadku w grądzie), albowiem: * sztucznie faworyzowane przez człowieka nienaturalne gatunki drzew wygrywają konkurencję z innymi, naturalnymi gatunkami, utrudniając naturalne odnawianie się lasu i degradując siedlisko pod względem biologicznym, * rozmnażają się, wytwarzając owoce i nasiona, przez co ich szkodliwy wpływ trwa bezustannie, także po 30 kwietnia 2007 r. i nie ogranicza się tylko do miejsc posadzenia, lecz obejmuje rozległe obszary. Ta sytuacja wymaga podjęcia działań naprawczych, przewidzianych przez Ustawę o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane z zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Sygn. akt IV SA/Wa 1572/08 Skarga nie zasługuje na uwzględnienie . Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zgodnie z art. 134 ustawy Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest postanowienie Ministra Środowiska z [...] czerwca 2008r. utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] listopada 2007 r., o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszenia szkody w środowisku polegającej na dokonaniu przez Dyrekcję [...] Parku Narodowego nasadzeń w lasach na terenie obszaru Natura 2000 (kod obszaru: [...]) O. i [...] Parku Narodowego niezgodnych ze składem naturalnej roślinności potencjalnej. Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz. U. Nr 75, poz. 493). Ustawa ta określa zasady odpowiedzialności za zapobieganie szkodom w środowisku i ich naprawę. Jednocześnie art. 2 ustawy wskazuje, że jej przepisy stosuje się do bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku lub do szkody w środowisku: 1. spowodowanych przez działalność podmiotu korzystającego ze środowiska stwarzającą ryzyko szkody w środowisku; 2. spowodowanych przez inną działalność niż ta, o której mowa powyżej, podmiotu korzystającego ze środowiska, jeżeli dotyczą gatunków chronionych lub chronionych siedlisk oraz wystąpiły z winy podmiotu korzystającego ze środowiska. Zgodnie zaś z art. 24 ustawy organ ochrony środowiska jest obowiązany przyjąć od każdego zgłoszenie o wystąpieniu bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku lub szkody w środowisku, w przypadku gdy szkoda dotyczy dobra wspólnego zgłoszenia, może dokonać także organ administracji publicznej, albo organizacja ekologiczna. W przypadku uznania przez organ, iż zgłoszenie jest Sygn. akt IV SA/Wa 1572/08 uzasadnione postanawia on o wszczęciu postępowania w sprawie wydania stosownej decyzji, albo podejmuje działania zapobiegawcze lub naprawcze. W rozpoznawanej sprawie w oparciu o przepisy niniejszej ustawy skarżący w dniu 2 października 2007r. zgłosił szkodę w środowisku, polegającą na nasadzeniu przez Dyrektora [...] Parku Narodowego w lasach na terenie obszaru Natura 2000 (kod obszaru: [...]) O. i [...] Parku Narodowego niezgodnych ze składem naturalnej roślinności potencjalnej. Wojewoda [...], po rozpoznaniu niniejszego zgłoszenia postanowieniem z [...] listopada 2007 r, orzekł o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie. Postanowienie to zostało następnie utrzymane w mocy przez organ odwoławczy. Jako podstawę odmowy organy wskazały, iż ustalenia poczynione w sprawie wskazują, iż nasadzenia na które powołuje się strona skarżąca zostały dokonane przed 30 kwietnia 2007r. Zgodnie zaś z art. 35 ust. 1 ustawy do bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku lub szkody w środowisku, które zaistniały przez dniem 30 kwietnia 2007r. lub wynikły z działalności, która została zakończona przez dniem 30 kwietnia 2007r. stosuje się przepisy dotychczasowe. W ocenie Sądu, stanowisko organu zasługuje na uwzględnienie. Z akt sprawy w tym przede wszystkim pisma Dyrektora [...] Parku Narodowego z 29 października 2007r. wynika, iż po dniu 30 kwietnia 2007r. nie nasadzono buka, modrzewia i innych gatunków obcych geograficznie na terenie obszaru Natura 2000 [...] O., zaś kwestia dokonanych nasadzeń była przedmiotem kontroli Ministerstwa Środowiska i [...] Urzędu Wojewódzkiego. Wbrew zarzutom skargi właściwie orzekające w sprawie organ uznały zatem, iż wobec dokonania spornych nasadzeń, uznawanych przez skarżącego za szkodę, przed 30 kwietnia 2007r., przepisy ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie, w świetle brzmienia art. 35 nie mogą mieć zastosowania w sprawie. Organ nie mógł zatem wszcząć i prowadzić postępowania w oparciu o przepisy tej ustawy. Na uwzględnienie nie zasługuje również stanowisko, prezentowane przez skarżącego, iż "rzeczywistą szkodą w środowisku jest nie tylko czynność posadzenia nienaturalnych gatunków drzew, lecz przede wszystkim ich późniejsza obecność w siedlisku podlegającym ochronie (w tym przypadku w grądzie), albowiem: Sygn. akt IV SA/Wa 1572/08 * sztucznie faworyzowane przez człowieka nienaturalne gatunki drzew wygrywają konkurencję z innymi, naturalnymi gatunkami, utrudniając naturalne odnawianie się lasu i degradując siedlisko pod względem biologicznym, * rozmnażają się, wytwarzając owoce i nasiona, przez co ich szkodliwy wpływ trwa bezustannie, także po 30 kwietnia 2007 r. i nie ogranicza się tylko do miejsc posadzenia, lecz obejmuje rozległe obszary". Wskazać bowiem należy, że cytowany powyżej przepis art. 35 wyłącza zastosowanie przepisów ustawy zarówno w odniesieniu do bezpośredniego zagrożenia szkodą, jak i do szkody w środowisku, w rozumieniu tej ustawy. Zgodnie zaś z art. 6 ust. 1 i 11 ustawy pod pojęciem: - "bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku" należy rozumieć wysokie prawdopodobieństwo wystąpienia szkody w środowisku dającej się przewidzieć w przyszłości; - "szkody w środowisku"- negatywną, mierzalną zmianę stanu lub funkcji elementów przyrodniczych, ocenioną w stosunku do stanu początkowego, która została spowodowana bezpośrednio lub pośrednio przez działalność prowadzoną przez podmiot korzystający ze środowiska: a) w gatunkach chronionych lub chronionych siedliskach przyrodniczych, mającą znaczący negatywny wpływ na osiągnięcie lub utrzymanie właściwego stanu ochrony tych gatunków lub siedlisk przyrodniczych, z tym że szkoda w gatunkach chronionych lub chronionych siedliskach przyrodniczych nie obejmuje uprzednio zidentyfikowanego negatywnego wpływu wynikającego z działania podmiotu korzystającego ze środowiska zgodnie z art. 34 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody lub zgodnie z decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia w rozumieniu ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, b)w wodach, mającą znaczący negatywny wpływ na stan ekologiczny, chemiczny lub ilościowy wód, c) w powierzchni ziemi, przez co rozumie się zanieczyszczenie gleby lub ziemi, w tym w szczególności zanieczyszczenie mogące stanowić zagrożenie dla zdrowia ludzi. Zarzut skarżącego, wskazujący na ewentualne późniejsze skutki dokonanych przed 30 kwietnia 2007r. nasadzeń, wyczerpuje zatem przywołaną powyżej definicję "bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku". Wskazać zaś należy, iż do jej Sygn. akt IV SA/Wa 1572/08 ewentualnego zaistnienia wbrew zarzutom skargi, doszło również przed 30 kwietnia 2007r. Skutki nasadzeń są bowiem procesem ciągłym i w świetle postępu obecnej wiedzy przewidywalnym. Powyższe prowadzi do uznania, iż skutki nasadzeń, uznawane przez skarżącego za szkodę, nie mogą być także rozpoznawane w świetle art. 35 ust. 1 ustawy w oparciu o przepisy ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie. Za nieuzasadniony należy także uznać zarzut niewłaściwości organów rozpoznających sprawę. Zgodnie bowiem z art. 7 ustawy organem ochrony środowiska właściwym w sprawach odpowiedzialności za zapobieganie szkodom w środowisku i naprawę szkód w środowisku jest wojewoda. W świetle zaś art. 17 pkt. 2 k.p.a w stosunku do wojewodów organami wyższego stopnia są właściwi ministrowie, w przypadku ochrony środowiska właściwym jest zaś Minister Środowiska na podstawie art. 28 ustawy z 4 września 1997r. o działach administracji rządowej (Dz.U. tj. z 2007 nr 65, poz.437 ze zm.) Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - na mocy art. 151 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo i postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), orzekł jak w sentencji.