I SA/Wa 1191/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie WSA Emilia Lewandowska WSA Joanna Skiba Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi A. F. na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku w części dotyczącej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości ewentualnie wydania decyzji potwierdzającej prawo własności do innej nieruchomości oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] Minister Infrastruktury utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] o zwrocie wniosku A. F. - w części dotyczącej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w C. przy ul. [...] ewentualnie wydania decyzji potwierdzającej nabycie przez O. F. prawa własności do nieruchomości położonej w C. przy ul. [...]. Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych: Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2008 r. Minister Infrastruktury – działając na podstawie art. 66 § 3 k.p.a. – orzekł o zwrocie wniosku A. F. z dnia [...] września 2007 r. - w części dotyczącej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w C. przy ul. [...] oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2 wraz z budynkiem mieszkalnym oraz nieruchomości niezabudowanej o powierzchni [...] m (łączna powierzchnia [...] m2), ewentualnie wydania decyzji potwierdzającej nabycie przez O. F. prawa własności do nieruchomości położonej w C. przy ul. [...]. Rozpatrując sprawę na skutek wniosku A. F. o ponowne jej rozpatrzenie, Minister Infrastruktury, podtrzymał swoje poprzednio wyrażone stanowisko. Organ wyjaśnił przy tym, że decyzją z dnia [...] lutego 2001 r. nr [...], utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] czerwca 2001 nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] kwietnia 1959 r. nr [...] oraz utrzymującej go w mocy decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] listopada 1960 r. nr [...], które to decyzje dotyczyły wywłaszczenia O. F. – matki wnioskodawcy z nieruchomości położonej w C. przy ulicy [...]. W tych warunkach zatem Minister uznał, że wniosek skarżącego, dotyczący tej nieruchomości został przez centralny organ administracji publicznej rozpoznany - w ramach przysługujących temu organowi kompetencji. W zakresie natomiast kompetencji Ministra Infrastruktury nie mieści się wydanie decyzji "potwierdzającej nabycie przez O. F. prawa własności nieruchomości położonej w C. przy ulicy [...]. W związku z powyższym, ponieważ organ uznał, że właściwym w sprawie byłby w tym ostatnim przypadku sąd powszechny, zwrócenie wnioskodawcy wniosku, w trybie art. 66 § 3 k.p.a., było – jak wspomniano wyżej - zasadne. Przepis ten stanowi bowiem, że jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych zawartych w podaniu, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ do którego podanie wniesiono, zwraca je skarżącemu. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi, którą wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. F. Skarżący, wnosząc (jak należy domyślać się) o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucił Ministrowi Infrastruktury naruszenie art. 127 § 3 w związku z art. 144 k.p.a. – poprzez odmowę rozpoznania sprawy i odesłanie skarżącego na drogę postępowania przed sądem powszechnym podczas, gdy A. F. – jak twierdził - występował już do sądu z powództwem o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym i z wnioskami o zasiedzenie oraz o uregulowanie tytułu własności nieruchomości rolnej a jego w/w roszczenia zostały przez sąd oddalone. Ponadto skarżący zarzucił Ministrowi Infrastruktury naruszenie art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej twierdząc, że został pozbawiony własności nieruchomości poprzez niezgodne z prawem działanie władz a poza tym uważał, że został przez organ naruszony art. 138 § 2, art. 7 i 8 k.p.a. – poprzez niedokładne zbadanie sprawy i ustalenie stanu faktycznego oraz niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego, bo bez uwzględnienia słusznego interesu strony i interesu społecznego. Akcentował zwłaszcza, że nie uwzględniono w tej sprawie okoliczności nadzwyczajnych, uzasadniających wznowienie postępowania. Skarżący podnosił też, że organ nie przeprowadził w sprawie dowodów wnioskowanych przez niego, czym naruszył art. 78 § 1 k.p.a., nie precyzując przy tym o jakie dowody chodziło. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargę należało uznać za niezasadną i z tego powodu podlegała ona oddaleniu. Jak wynika z akt sprawy orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] kwietnia 1959 r. nr [...] oraz utrzymującej go w mocy decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] listopada 1960 r. nr [...], orzeczono o wywłaszczeniu O. F. z nieruchomości położonej w C. przy ulicy [...], oznaczonej jako działka nr [...], o powierzchni [...] m2 wraz z budynkiem mieszkalnym oraz nieruchomości niezabudowanej o powierzchni [...] m a także ustalono odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość. Przed wydaniem powyższych decyzji doszło jednak do opuszczenia nieruchomości przez O. F. i przymusowego przekwaterowania jej wraz z rodziną w inne miejsce. Władze planowały przyznać O. F. działkę zamienną, której lokalizacja ulegała kilkakrotnym zmianom. W rezultacie miała nią być nieruchomość położona w C. przy ulicy [...], która to nieruchomość została przekazana uchwałą Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w C. z dnia [...] maja 1956 r. nr [...]-(k.12) H. w C. - jako przyszła nieruchomość zamienna dla O. F. Na nieruchomości został wybudowany dla matki skarżącego dom, w którym O. F. zamieszkała i następnie czyniła na nieruchomość nakłady. Nigdy jednak nie doszło do formalnego przekazania jej nieruchomości przy ulicy [...], skutecznego pod względem prawnym. Nie została w tym zakresie wydana żadna decyzja ani też nie doszło do zawarcia żadnej umowy. Władze natomiast wydały wspomnianą wyżej decyzję wywłaszczeniową i ustalającą odszkodowanie. Aktualnie O. F. nie żyje (vide: postanowienie Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] marca 1992 r. sygn. akt [...]) a jej następcą prawnym, na skutek spadkobrania i umów zawartych z pozostałymi spadkobiercami, został A. F. Jak wspomniano na wstępie, decyzje organów obu instancji orzekających o wywłaszczeniu i odszkodowaniu zostały wyeliminowane z obrotu prawnego. Następstwem takiego stanu rzeczy jest przyjęcie fikcji prawnej, jakby nigdy nie doszło do wywłaszczenia O. F. Powyższe oznacza zatem, że w/w nieruchomość, położona w C. przy ulicy [...] stanowi własność – obecnie – A. F. Wskazać w tym miejscu trzeba, że procedura administracyjna nie przewiduje w takim przypadku dodatkowego potwierdzania tytułu własności dawnego właściciela nieruchomości. Jeśli natomiast nieruchomość taka znajduje się w posiadaniu obcego podmiotu i jej właściciel (lub jego następca prawny) nie może z niej swobodnie korzystać ani nią rozporządzać, to przysługuje mu prawo wystąpienia do sądu cywilnego z powództwem o wydanie rzeczy. Dodatkowo wypada wskazać, że za okres władania cudzą nieruchomością bez tytułu prawnego potencjalnie możliwe jest ubieganie się przez jej właściciela o stosowne odszkodowanie (o ile roszczenie nie przedawniło się) od podmiotu władającego jego nieruchomością. Wskazać też trzeba, iż organ administracji publicznej nie ma kompetencji, aby w drodze administracyjnej przyznawać nieodpłatnie osobom fizycznym nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa bez żadnego uzasadnienia prawnego. Aktualnie bowiem – po wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji wywłaszczeniowej – odpadła potrzeba przyznania za nią rekompensaty w postaci działki zamiennej. Sąd orzekający w tej sprawie ma świadomość, że postępowanie organów w latach 50-tych nie było prawidłowe, ale naprawienie popełnionych wówczas uchybień nie może następować poprzez naruszanie obecnie obowiązujących procedur i przepisów prawa. Jednym z przejawów w/w procesu naprawy było stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowych i przywrócenie przez to skarżącemu tytułu własności do wywłaszczonej nieruchomości. W związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji administracyjnej skarżący formalnie, przy spełnieniu odpowiednich przesłanek skarżący ma również prawo wystąpić z żądaniem stosownego odszkodowania od Skarbu Państwa, co zresztą niniejszym wnioskiem uczynił i w tym zakresie, wniosek został przyjęty przez organ do rozpoznania. Być może również byłoby możliwe zasiedzenie nieruchomości położonej w C. przy ulicy [...], gdyż z oświadczenia skarżącego, złożonego przed Sądem, do protokołu rozprawy wynikało, że wniosek jego o zasiedzenie został przez sąd cywilny oddalony z uwagi na nie spełnienie wymogu posiadania nieruchomości przez wymagany okres czasu. Być może również było by możliwe zawarcie umowy zamiany obu nieruchomości, ale wymagana byłaby w tym przypadku zgodna wola stron. Reasumując, choć uzasadnienie zaskarżonego postanowienia było rzeczywiście ogólnikowe Sąd uznał, że ponieważ odpowiadało ono w istocie prawu i nie stwierdzono przy tym naruszenia przepisów postępowania, które miałyby istotny wpływ na wynik sprawy, brak było podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia a w związku z tym skarga – na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – podlegała oddaleniu.