I SA/Wa 1231/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie WSA Emilia Lewandowska (spr.) WSA Joanna Skiba Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi H. K., M. K i A. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za grunt zajęty pod drogę oddala skargę. Wojewoda [...], decyzją z [...] czerwca 2008 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu L. z [...] marca 2008 r. nr [...] orzekającą o ustaleniu odszkodowania za 1/2 część nieruchomości zajętej pod drogi publiczne - ulicę [...] w L., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], na rzecz E. i A. małż. Ż. w wysokości [...] zł. Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] stwierdzono nabycie przez gminę L. z mocy prawa z dniem 1.01.1998 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod część ulicy [...] w L., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...]. Wysokość odszkodowania została ustalona na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego A. W. w dniu [...].08.2007 r. Przedmiotowa nieruchomość zajęta pod drogi publiczne stanowiła w dniu 21.12.1998 r. współwłasność H. K., A. K., M. K., R. i A. małż. Ż., których prawo własności zostało ujawnione w księdze wieczystej KW [...], prowadzonej w Sądzie Rejonowym w L. Na podstawie art. 73 ust. 4 ustawy z 13.10.1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawę reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872, ze zm.) odszkodowanie ustalane jest na wniosek właścicieli. Wniosek o ustalenie odszkodowania został złożony tylko przez E. Ż.. Z treści tego wniosku wynika, że wnioskodawca złożył go wyłącznie we własnym imieniu - podpisany jest wyłącznie przez niego i nie ma w nim wzmianki jakoby wnioskodawca reprezentował inne osoby. Pozostali współwłaściciele, są to H. K., M. K. i A. K., stosownego wniosku nie złożyli, a więc zgodnie z obowiązującym prawem brak jest podstaw do ustalenia odszkodowania na ich rzecz. Organ odwoławczy uznał także, że w sprawie nie znajduje zastosowania przepis art. 209 kc. Przepis ten nie dotyczy roszczenia o odszkodowanie za utraconą własność, gdyż nie jest to czynność zmierzająca do zachowania wspólnego prawa. Wystąpienie przez jednego ze współwłaścicieli w imieniu własnym o zapłatę odszkodowania odpowiadającego jego udziałowi we współwłasności nie jest czynnością, której celem jest ochrona wspólnego prawa do współwłasności. Jest to samodzielne uprawnienie współwłaściciela. W skardze na decyzję Wojewody [...] H. K., M. K. i A. K. wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzję Starosty Powiatu L. ewentualnie o stwierdzenie nieważności tych decyzji. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili: 1) naruszenie prawa materialnego tj. art. 73 ustawy z 13.10.1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawę reformującą administrację publiczną poprzez nie przyznanie skarżącym odszkodowania za wywłaszczoną część nieruchomości, pomimo że jeden ze współwłaścicieli złożył w imieniu wszystkich właścicieli stosowny wniosek w ustawowym terminie i art. 209 k.c. poprzez pominięcie okoliczności działania jednego ze współwłaścicieli w imieniu i na rzecz pozostałych współwłaścicieli, 2) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, 8, 9, 10 kpa poprzez ich nieuwzględnienie przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy oraz art. 107 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 7 kpa poprzez podpisanie decyzji przez bliżej niezidentyfikowaną osobę, co skutkuje nieważnością decyzji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jako pochodząca od osób, które nie mają legitymacji skargowej podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 50 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy kto ma w tym interes prawny. Interes prawny podmiotu wnoszącego skargę do sądu przejawia się w tym, że działa on bezpośrednio we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku. Pojęcie interesu prawnego należy ujmować w kategoriach obiektywnych. Istnieje on wtedy, kiedy można wskazać przepis prawa materialnego, z którego można wywieść dla danego podmiotu określone prawa lub obowiązki. W orzecznictwie podkreśla się, że mieć interes prawny to tyle, co wskazać przepis prawa uprawniający dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz. Jan Paweł Tarno, Wyd. Prawnicze LexisNexis, W-wa 2006, teza 4 do 50, str. 134). W rozpoznawanej sprawie przyznanie odszkodowania ze nieruchomość zajętą pod drogę publiczną nastąpiło w oparciu o przepis art. 73 ust. 4 ustawy z 13.10.1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872, ze zm.). Zgodnie z tym przepisem odszkodowanie, o którym mowa w art. 73 ust. 1 i 2 jest ustalane i wypłacane na wniosek właściciela nieruchomości złożony w terminie od 1.01.2001 r. do 31.12.2005 r. według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczenie nieruchomości. W rozpoznawanej sprawie nieruchomość, której własność z mocy prawa z dniem 1.01.1999 r. nabyła Gmina L., co zostało stwierdzone decyzją Wojewody [...] z [...].08.2006 r., stanowiła współwłasność H. K., A. K., M. K., R. i A. małż. Ż. W terminie określonym w powołanym art. 73 ust. 4 ustawy z 13.10.1998 r. wniosek o ustalenie odszkodowania i wypłatę odszkodowania złożył w dniu 14.12.2005 r. tylko jeden ze współwłaścicieli – E. Ż. Postępowanie administracyjne wszczęte tym wnioskiem toczyło się tylko co do odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną odpowiadającego wielkości przysługującego mu udziału we współwłasności tej nieruchomości. Postępowanie to nie dotyczyło interesu prawnego pozostałych współwłaścicieli tej nieruchomości, gdyż oni nie zgłosili wniosku o odszkodowanie. Błędnie więc organy obu instancji potraktowały ich jako stronę tego postępowania i bezzasadnie doręczały im decyzje Jednakże takie postępowanie organów nie powoduje, że osoby te uzyskują legitymację do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Fakt wystąpienia przez E. Ż. z wnioskiem o ustalenie odszkodowania za część nieruchomości, do której przysługiwało mu prawo współwłasności nie uprawniał pozostałych współwłaścicieli do żądania wypłacenia odszkodowania również im z tytułu współwłasności skoro sami wniosków o to odszkodowanie nie złożyli. Nie wynika z wniosku E. Ż. by wniosek datowany 14.12.2005 r., a który do właściwego organu został złożony 14.12.2005 r. składał on w imieniu pozostałych właścicieli jako ich pełnomocnik. Taki argument powołują skarżący w uzasadnieniu skargi podnosząc, że 10 grudnia 2005 r. udzielili oni E. Ż. ustne pełnomocnictwo do działania w imieniu i na rzecz wszystkich współwłaścicieli. Z treści tego wniosku nie wynika by działał również w charakterze pełnomocnika pozostałych współwłaścicieli. Nadto we wniosku wprost wskazuje, że wnosi o ustalenie odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną stanowiącą cześć działki nr [...]. Podkreślenie, że występuje tylko o odszkodowanie za części wskazanych we wniosku działek wskazuje jednoznacznie, że wniosek złożył tylko w zakresie udziałów przysługujących mu we współwłasności przedmiotowych działek. Prawidłowo więc organy uznały, że wniosek o ustalenie odszkodowania złożył tylko E. Ż. we własnym imieniu. Brak jest jakichkolwiek sformułowań w tym wniosku, które wskazywałyby na działanie E. Ż. również w imieniu pozostałych współwłaścicieli nieruchomości. W sprawie nie ma także zastosowania przepis art. 209 kc. Przepis ten stanowi, że każdy ze współwłaścicieli może wykonywać wszelkie czynności i dochodzić wszelkich roszczeń, które zmierzają do zachowanie wspólnego prawa. Przepis ten odnosi się więc do wykonywania czynności przez każdego ze współwłaścicieli, które dotyczą przedmiotu współwłasności nadal istniejącego. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem współwłasności była nieruchomość oznaczona jako działka nr [...], położona w jednostce ewidencyjnej L. Z dniem 1 stycznia 1999 r. przedmiot tej współwłasności przestał istnieć, gdyż nieruchomość ta z mocy prawa stała się własnością Gminy L. Natomiast z tego tytułu dla dotychczasowych współwłaścicieli powstało roszczenie o odszkodowanie. Odszkodowanie jest należnością wyrażoną w sumie pieniężnej. Taka należność ma ze swojej istoty charakter świadczenia podzielnego. Wobec tego należność ta dzieli się na niezależne od siebie części należne współwłaścicielom nieruchomości w stosunku do wielkości ich udziałów (art. 379 kc.). Wynika z tego, że odszkodowanie nie jest objęte współwłasnością wobec czego ochrona współwłasności przewidziana w art. 209 kc do należności z tytułu odszkodowania o jakim mowa w art. 73 ust. 4 ustawy z 13.10.1998 r. nie ma zastosowania. Wobec powyższego skarga jako pochodząca od osób nieuprawnionych do jej wniesienia podlega oddaleniu. Tym samym nie podlegają rozpoznaniu zarzuty powołane w skardze. Z tych względów Sąd na zasadzie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.