I OZ 35/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. i F. Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 4 grudnia 2008 r., sygn. akt II SA/Ol 713/08 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi W. i F. Ł. na działalność Starosty W. w zakresie geodezji i kartografii postanawia uchylić zaskarżone postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 4 grudnia 2008 r., na podstawie art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) odmówił W. i F. Ł. przyznania prawa pomocy w sprawi z ich skargi na działanie Starosty W. w zakresie geodezji i kartografii. W uzasadnieniu w/w postanowienia Sąd wskazał, że W. i F. Ł. wnosząc skargę na działanie Starosty W., zarzucili mu dokonanie w sierpniu 2006 r. oraz w dniu [...] listopada 2007 r. zmian w operacie geodezyjnym działki nr [...], położonej w miejscowości K., niezgodnie ze stanem faktycznym i przepisami Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz przepisami wykonawczymi do tej ustawy. Starosta W. w odpowiedzi na skargę wyjaśnił, iż w dniu [...] listopada 2007 r. w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej został zarejestrowany i włączony do zasobu operat techniczny nr [...], wykonany przez geodetę uprawnionego R. N., który na zlecenie współwłaścicieli działki nr [...] – J. i M. Z., dokonał podziału tej działki zgodnie z prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] grudnia 2006 r., sygn. [...], o zniesieniu współwłasności działki oraz zarejestrowaną dokumentacją geodezyjną. Organ zaznaczył, iż zmiany wynikające z prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w G. zostały w dniach [...] grudnia 2007 r. i [...] lutego 2008 r. uwidocznione w księgach wieczystych oraz na podstawie § 46 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 roku w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2001 r. Nr 38, poz. 454), w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu ewidencyjnego K. - w dniu [...] lutego 2008 r. Dodatkowo Starosta wskazał, że w dniu [...] lutego 2008 r. F. i W. Ł. złożyli do Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę na decyzję Starostwa Powiatowego w W. nr [...], zarzucając zmianę danych ewidencyjnych działki nr [...]. Natomiast w dniu [...] lutego 2008 r. złożyli skargę na Geodetę Powiatowego w W. dotyczącą podpisania wykazu zmian gruntowych sporządzonego przez geodetę uprawnionego R. N.. Ponadto w pismach z dnia [...] maja i [...] czerwca 2008 r. ponownie zgłosili zarzuty dotyczące nieprawidłowości w ewidencji gruntów. Organ poinformował ich wówczas, iż nie zaistniały żadne nowe okoliczności mogące wpłynąć na zmianę stanu prawnego nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpoznając wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy stwierdził, iż przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest dokonanie przez Starostę W. zmian w operacie ewidencyjnym działki, której skarżący są współwłaścicielami. Przy czym zarzuty skarżących dotyczą głównie legalności operatu technicznego z [...] października 2007 r. zawierającego wykaz zmian danych ewidencyjnych oraz zasadności jego przyjęcia w dniu [...] listopada 2007 r. do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego przez Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W.. W ocenie Sądu sporządzenie operatu technicznego oraz okoliczność jego przyjęcia do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego nie podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego, gdyż tego rodzaju działania nie mieszczą się w katalogu spraw, o których mowa w art. 3 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Operat techniczny stanowi bowiem dokumentację techniczną, zawierającą materiały powstałe po wykonaniu prac geodezyjnych i kartograficznych przez uprawnionego geodetę, w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, który nadto z mocy prawa wchodzi w skład państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Działania te nie są zatem rozstrzygnięciami o charakterze władczym z zakresu administracji publicznej i nie podlegają kontroli sądów administracyjnych. Dopiero zapisy dokonane w ewidencji gruntów przez właściwy organ w oparciu o przyjęty do zasobu operat techniczny, stanowią władcze działanie, którego legalność podlega kontroli sądu administracyjnego. Sąd zaznaczył jednak, iż dopuszczalność zaskarżenia do sądu administracyjnego czynności materialno-technicznej uwarunkowana jest -z uwagi na treść art. 52 § 3 P.p.s.a.- uprzednim wezwaniem na piśmie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedzieli się lub mogli się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Stosownie do treści w/w przepisu skargę na czynność wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie 60 dni od dnia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Wskazując na powyższe, Sąd stwierdził, że z akt administracyjnych sprawy wynika, iż zmiany, których zgodność z rzeczywistym stanem prawnym skarżący kwestionują, zostały wprowadzone w dniu [...] lutego 2008 r. Przed ich dokonaniem skarżący podejmowali działania zmierzające do wyeliminowania z obrotu prawnego operatu technicznego nr [...]. Natomiast dopiero pismem z dnia [...] maja 2008 r. skarżący zwrócili się do Starosty W. o sprostowanie zapisów dokonanych w oparciu o postanowienie Sądu Rejonowego w G. i operat techniczny z 2007 r. W tej sytuacji Sąd uznał, iż skarżący nie zachowali prawidłowego trybu zaskarżenia kwestionowanej czynności administracyjno - technicznej, co stanowi przesłankę do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Tym samym, wobec oczywistej bezzasadności skargi Sąd I instancji, na podstawie art. 247 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy w przedmiotowej sprawie. W. i F. Ł. wnieśli do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na powyższe postanowienie podnosząc, iż Sąd I instancji nie uwzględnił, iż dochody uzyskiwane z gospodarstwa rolnego są przeznaczane na utrzymanie ciągłości produkcji rolnej oraz bieżące wydatki, w tym odzież, podręczniki, wyżywienie, dojazdy dzieci do szkoły. Ponadto skarżący wnieśli o połączenie wszystkich spraw, jakie wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie oraz o "zamianę sądu administracyjnego". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, iż w rozpoznawanej sprawie przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego pozostaje wyłącznie kwestia prawidłowości postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 4 grudnia 2008 r. Zgodnie z art. 243 § 1 pkt 1 zd. 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednakże, zgodnie z art. 247 p.p.s.a., prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (por. J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz Warszawa 2004, str. 321, wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2003 r. sygn. akt 745/02, niepubl.). Podkreślenia wymaga, iż prawo pomocy nie przysługuje przede wszystkim w razie oczywistej bezzasadności skargi z przyczyn procesowych, np. nie ulega wątpliwości, że upłynął termin do jej wniesienia, czy też strona nie wyczerpała toku instancji. W niniejszej sprawie, Sąd I instancji uznał, iż warunkiem skutecznego zaskarżenia czynności materialno-technicznej jest wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w trybie art. 53 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , a oczywista bezzasadność skargi wynika z faktu, że skarżący nie zachowali prawidłowego trybu zaskarżenia kwestionowanej przez nich czynności administracyjno-technicznej, choć z akt sprawy wynika, iż podejmowali takie działania. Jednakże prawidłowość zastosowania art. 52 § 3 powołanej ustawy zależy od niespornych ustaleń, a nadto wymaga wykładni tych przepisów a zatem wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu ocenę, iż skarga ta jest oczywiście bezzasadna, w okolicznościach tej sprawy należy uznać za przedwczesną. W tej sytuacji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie winien rozpatrzeć wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym na zasadach ogólnych, tj. zbadać sytuację materialną skarżących przedstawioną w formularzu urzędowym wniosku o przyznanie prawa pomocy i ustalić, czy zachodzą przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu