II OSK 497/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska Sędzia NSA del. Jerzy Solarski /spr./ Protokolant: Paweł Konicki po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej K. Ż. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 grudnia 2008 r. sygn. akt III SA/Gd 381/08 w sprawie ze skargi K. Ż. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (zwany dalej WSA) wyrokiem z dnia 4 grudnia 2008 r., sygn. akt III SA/Gd 381/08, po rozpoznaniu sprawy ze skargi K. Ż. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego – skargę oddalił. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. Wojewoda Pomorski po rozpoznaniu odwołania W. B. od decyzji Prezydenta Miasta Słupska z dnia [...] kwietnia 2007 r. orzekającej o odmowie wymeldowania K. Ż. z pobytu stałego pod adresem ul. [...], lokal nr [...], uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że z wnioskiem o wymeldowanie K. Ż. wystąpiła W. B. twierdząc, że nie zamieszkuje on od 1998 roku w przedmiotowym lokalu i nie przechowuje w nim żadnych przedmiotów osobistych. Według odwołującej się, K. Ż. zamieszkiwał z konkubiną w innym lokalu, a w chwili składania wniosku znajduje się w areszcie śledczym. W trakcie postępowania przed organem I instancji ustalono, że wnioskodawczyni uniemożliwiała K. Ż. przebywanie w spornym lokalu co oznacza, że brak przebywania strony w tym lokalu nie miał charakteru dobrowolnego. Uwzględniając jednak odwołanie Wojewoda wskazał, że zgromadzone dowody w postaci zeznań świadków i policyjnej kontroli meldunkowej, nie dały wyczerpujących informacji co do przyczyny faktycznego nieprzebywania K. Ż. w spornym lokalu. Nadto organ I instancji nie rozważył możliwości zawieszenia postępowania w przypadku potwierdzenia braku dobrowolności w opuszczeniu lokalu przez K. Ż.. Na tej podstawie Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, wobec braku wykonania wszystkich czynności wyjaśniających. W skardze K. Ż. podniósł, że rozstrzygnięcie jest nieprawidłowe, bowiem w sprawie wszystko zostało wyjaśnione. Stwierdził, że pomimo prób nie mógł dostać się do pomieszczenia, w którym jest zameldowany. W. B. (jego ciotka, współnajemca mieszkania), uniemożliwiła mu korzystanie z lokalu, w którym znajdują się jego rzeczy (stolik i łóżko). Nigdy nie chciał opuszczać mieszkania i dlatego nie zaszły określone w art. 15 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, podstawy do wymeldowania. Opisanym na wstępie wyrokiem WSA skargę oddalił stwierdzając, że wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. decyzja kasacyjna Wojewody była prawidłowa. W uzasadnieniu wyroku stwierdzono, że zgodnie z art. 15 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), warunkiem wymeldowania jest wykazanie, że osoba dobrowolnie opuściła miejsce dotychczasowego stałego pobytu i opuszczenie to ma charakter trwały, a także iż nie dopełniła obowiązku meldunkowego. W rozpoznawanej przez organy sprawie materiał dowodowy zawiera podstawową sprzeczność, gdyż skarżący podnosi, że nie został dopuszczony do mieszkania przez ciotkę, a ta (wnioskodawczyni), że z własnej woli nie zamieszkiwał on wraz z nią "nawet jednego dnia". O niezamieszkiwaniu w lokalu przy ul. [...] w S. pisał też skarżący podając jako przyczynę niedopuszczenie do zamieszkiwania przez W. B.. Wyjaśnienie kluczowych dla sprawy okoliczności faktycznych należy do organu I instancji, a zatem uchylenie decyzji I instancji przez Wojewodę i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, odbyło się zgodnie z prawem. W skardze kasacyjnej K. Ż. reprezentowany przez adwokata z urzędu, zaskarżył wyrok WSA w całości. Wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania: "art. 1 § 1 i art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.); oraz art. 3 § 1, art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.); oraz art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez błędną kontrolę prawidłowości postępowania organu administracji mającą postać uznania, że decyzja Wojewody uchylająca decyzję organu I instancji jest prawidłowa, zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w szerszym zakresie i w konsekwencji oddalenie skargi, zamiast uchylenia zaskarżonej decyzji Wojewody". Na tej podstawie sformułowano wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA, a także o zwolnienie skarżącego od wpisu od skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wskazano, że WSA doszedł do błędnego przekonania, jakoby postępowanie dowodowe przed organami wymagało uzupełnienia. Podkreślono, że podstawę wymeldowania może stanowić tylko dobrowolne opuszczenie zajmowanego lokalu, a za tego rodzaju zachowanie nie można uznać tymczasowego aresztowania, pobytu w zakładzie karnym oraz uniemożliwienie zamieszkiwania przez inną osobę. Na poparcie tej tezy przytoczono orzecznictwo NSA i wojewódzkich sądów administracyjnych. Przeprowadzone w sprawie postępowanie wykazało brak dobrowolności po stronie skarżącego kasacyjnie w opuszczeniu mieszkania, co przesądza o prawidłowości decyzji organu I instancji. Nie wystąpiła tym samym konieczność podjęcia przez Wojewodę decyzji kasacyjnej. Wojewoda Pomorski nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną. W. B., w odpowiedzi na skargę kasacyjną stwierdziła, że K. Ż. nigdy z nią nie zamieszkiwał i nie łożył na utrzymanie lokalu. Otrzymał, na podstawie zawartej z nią umowy, kwotę 4 000 zł na zagospodarowanie w innym miejscu zamieszkania i na ślub. Wyprowadził się z meblami jeszcze na długo przed śmiercią jej ojca w lutym 1998 r. Zameldował się bez jej wiedzy w roku 2006, a w 2007 r. pobił ze skutkiem śmiertelnym własną żonę, za co został skazany na karę 10 lat pozbawienia wolności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do przepisu art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki powodujące nieważność postępowania, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył się do oceny powołanych w skardze kasacyjnej podstaw. W podstawach skargi kasacyjnej wskazano na "naruszenie przepisów postępowania", powołując w ramach tej podstawy kasacyjnej przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Zgodnie z tym przepisem,Art. 1. § 1. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...), przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przede wszystkim należy stwierdzić, że przepisy ustaw - Prawo o ustroju sądów administracyjnych nie należą do regulacji z zakresu postępowania administracyjnego. Przedstawiony przepis zawiera normę o charakterze ustrojowym i oznacza, że kontrolując zgodność z prawem decyzji, sąd administracyjny pozbawiony jest prawa dokonywania ustaleń faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia administracyjnego. Bada jedynie czy w trakcie postępowania przed organami administracyjnymi nie doszło do naruszenia prawa procesowego oraz, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu materialnemu. Natomiast przepis art. 3 § 1 i 2 P.p.s.a. wskazany w skardze kasacyjnej wyznacza zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego, przy czym § 2 składa się z punktów i zawiera katalog przedmiotów zaskarżenia, które wyznaczają zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego; zauważyć też należy, że skarga kasacyjna żadnego z tych punktów nie wskazuje. Odnosząc tak pojmowaną normę ustrojową oraz prawa procesowego regulującego zakres działania sądów administracyjnych do zaskarżanego skargą kasacyjną wyroku stwierdzić należy, że Sąd I instancji skargę rozpoznał, a więc nie uchylił się od dokonania kontroli decyzji kasacyjnej Wojewody i stosując kryterium zgodności z prawem wydał wyrok, który na wniosek strony skarżącej uzasadnił. Tym samym nie uchybił przepisom ustawy, skoro nie stwierdziwszy naruszeń prawa, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił. Jedynie w przypadku stwierdzenia naruszeń, o jakich mowa w art. 145 § 1 P.p.s.a., sąd administracyjny ma obowiązek skargę uwzględnić i sporządzić uzasadnienie wyroku z urzędu, co w ocenie WSA w sprawie nie miało miejsca. Kwestionowanie prawidłowości rozstrzygnięcia może nastąpić, w zależności od uchybień, w wieloraki sposób. W konkretnym przypadku skarga kasacyjna zarzuca zaskarżonemu wyrokowi naruszenie art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., bez powiązania ostatniego z przepisów z określonym przepisem procedury administracyjnej. Tak postawiony zarzut nie odpowiada wymaganiom skargi kasacyjnej wynikającym z art. 176 P.p.s.a. Art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. daje sądowi administracyjnemu podstawę do uwzględnienia skargi na decyzję i uchylenia decyzji, jeżeli sąd stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego też stawiając zarzut mający oparcie w tym przepisie należy jednocześnie wskazać, jaki przepis (przepisy) procedury administracyjnej miały być przez organy naruszone, którego to naruszenia, mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, WSA nie zauważył i nie uwzględnił. Brak ten skargi kasacyjnej, przy związaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego jej granicami oznacza, że nie jest możliwe odniesienie się do zarzutu w tej części. Natomiast nieusprawiedliwiony jest zarzut wskazujący na naruszenie art. 151 P.p.s.a. Z akt sprawy wynika, co słusznie zaakceptował WSA, że kasacyjne rozstrzygnięcie Wojewody jest prawidłowe, gdyż postępowanie wyjaśniające wymaga uzupełnienia co najmniej w znacznej części. Przede wszystkim zgromadzone dowody, obejmujące twierdzenia skarżącego i uczestniczki, są sprzeczne. Wymagają więc weryfikacji w postępowaniu przed organem I instancji, w szczególności w drodze zeznań świadków umowy, której treścią było m.in. opuszczenie lokalu przez K. Ż.. Akta sprawy wskazują też na toczące się postępowanie przed sądem powszechnym (pod sygnaturą [...]), które ma dotyczyć przedmiotowego lokalu; zatem dowód z tych akt (ewentualnie orzeczenia), może mieć również znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiocie wymeldowania. Wreszcie nie zostało wyjaśnione, czy w ogóle skarżący kasacyjnie w lokalu przy ul. [...] przebywał, czy też – i od kiedy - zamieszkiwał z konkubiną. Wszystkie te braki organ odwoławczy zauważył i podjął decyzję kasacyjną, co zasadnie zostało zaakceptowane przez WSA. Z tych też przyczyn decyzja kasacyjna miała oparcie w przepisie art. 138 § 2 K.p.a.; w konsekwencji, przy braku podstaw do uwzględnienia skargi określonych przepisem art. 145 § 1 P.p.s.a., WSA oddalając skargę nie dopuścił się naruszenia art. 151 P.p.s.a. Końcowo należy też dodać, że w uzasadnieniu skargi kasacyjnej powołano art. 15 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, dokonując poprawnej wykładni tego przepisu. Niemniej jednak WSA przepisu tego nie stosował, gdyż postępowanie wyjaśniające nie dawało podstaw do jego stosowania, skoro stan faktyczny nie został w sposób prawidłowy ustalony. Dlatego też zarzut naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zasygnalizowany w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, jest nieusprawiedliwiony. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.