II SA/Gl 823/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.), Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant Sekretarz sądowy Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie dotyczącej kary pieniężnej za naruszenie wymagań ochrony środowiska uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka, że nie podlega ona wykonaniu w całości. Ostateczną decyzją z dnia [...] r., nr [...] Prezydent Miasta J. wymierzył R. K. karę pieniężną w wysokości [...] zł za usunięcie bez wymaganego pozwolenia [...] sztuk drzew. Postanowieniem z dnia [...]r., nr [...], po rozpoznaniu wniosku strony, Prezydent Miasta J. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej tą decyzją, podając w podstawie prawnej art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W następnej kolejności decyzją z dnia [...]r., nr [...] organ odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...]r. Od decyzji tej strona złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. Organ odwoławczy przeprowadził rozprawę administracyjną, w trakcie której strona poinformowała, że nie zostało jeszcze zakończone postępowanie karne w sprawie samowolnej wycinki drzew, albowiem sprawa jest na etapie postępowania przed sądem odwoławczym. W dniu [...]r. R. K. oświadczył, że sąd II instancji utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w J., uznający go winnym dokonania wycinki drzew. Do akt dołączono kopię wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] r., sygn. akt [...]. Strona zapowiedziała podjęcie starań o wywiedzenie kasacji od wyroku, [...]r. złożyła kopię pisma do Rzecznika Praw Obywatelskich w tej sprawie. Wnioskiem z dnia R. K. zwrócił się do SKO w K. o zawieszenie postępowania z powodu wniesienia przez niego wniosku do RPO w sprawie kasacji od wyroku karnego. Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...], doręczonym [...]r. Kolegium zawiesiło postępowanie, podając w podstawie prawnej art. 98 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu wyjaśniono, że o zawieszenie postępowania zwróciła się strona, na wniosek której zostało ono wszczęte a zawieszeniu nie sprzeciwiły się inne strony oraz nie zagraża ono interesowi społecznemu. Postanowienie nie zawiera pouczenia o skutkach wynikających z art. 98 § 2 k.p.a. Pismem z [...]r. Kolegium zwróciło się do strony o udzielenie informacji o wyniku starań podjętych w celu wniesienia kasacji od wyroku sądu karnego. Dnia [...]r. w siedzibie organu strona podała, że nie otrzymała skierowanego do siebie pisma. Po zapoznaniu z jego treścią oraz treścią pisma z dnia [...]r., skierowanego do Naczelnika Wydziału Finansowego UM w J., podała, że RPO odmówił wniesienia kasacji, wobec czego złożono wniosek do Prokuratora Generalnego. Okazanych stronie pism nie wydano. Stronę zobowiązano do nadesłania odpisu wniosku i odpowiedzi Rzecznika. Żądane pisma zostały przesłane na adres organu z pismem przewodnim strony z dnia [...]r. Kolejne wizyty strony w siedzibie organu miały miejsce dnia [...]r. i [...]r. Podczas pierwszej z nich skarżący podał, że o tożsamości faktycznych sprawców wycinki drzew poinformowana zostanie Prokuratura Rejonowa w J. Podczas drugiego złożył pismo I. K. z dnia [...]r., w którym informuje ona Prokuraturę, że jest sprawcą wycinki drzew. Natomiast w dniu [...]r. skarżący złożył osobiście w organie kopię pisma z dnia [...]r. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem SR w J. z dnia [...]r. Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. umorzyło postępowanie odwoławcze, podając w podstawie prawnej art. 98 § 2 w związku z art. 138 § 1 pkt 3 i art. 105 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu szczegółowo opisano przebieg postępowań związanych ze sprawą. Wyjaśniono, że zgodnie z art. 98 § 2 k.p.a., jeżeli w okresie trzech lat od zawieszenia postępowania na wniosek strony, nie zwróci się ona o jego podjęcie, żądanie wszczęcia postępowania uznaje się za wycofane. Odwołanie jest środkiem wszczynającym postępowanie odwoławcze. Uruchomione postępowanie odwoławcze zostało zawieszone na wniosek strony postanowieniem doręczonym w dniu [...]r. Mimo upływu trzyletniego termin do złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania, wniosek taki nie został złożony. W tej sytuacji odwołanie należy uznać za wycofane a postępowanie odwoławcze podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe. W skardze do sądu administracyjnego R. K. zwrócił się o "przywrócenie postępowania odwoławczego", albowiem sprawcą wycinki okazała się jego żona. Wskazał, że poinformował o tym fakcie Kolegium w okresie zawieszenia postępowania. Podniósł, że wobec ujawnienia sprawcy, Kolegium winno z urzędu odnieść się do tego faktu, np. przez podjęcie postępowania przeciwko jego żonie. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, rozważył, co następuje: Podstawą zawieszenia postępowania w sprawie był art. 98 § 2 k.p.a., zgodnie z którym organ może zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na żądanie której zostało ono wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony i nie zagraża to interesowi społecznemu. Zgodnie z art. 101 § 2 k.p.a, zawieszając postępowanie na tej podstawie, organ jest zobowiązany pouczyć stronę o treści art. 98 § 2 k.p.a. Przepis ten przewiduje, że jeśli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o jego podjęcie, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. Należy zgodzić się ze stanowiskiem, że zaistnienie przesłanki w postaci bezskutecznego upływu trzech lat, stanowi podstawę do wydania decyzji o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego. Ze względu na skutki upływu czasu dla strony, przepis art. 101 § 2 k.p.a. pełni istotną funkcję gwarancyjną i stanowi konsekwencję kodeksowej zasady z art. 9 k.p.a., zobowiązującej organy do czuwania, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. W niniejszej sprawie stosowne pouczenie nie zostało stronie udzielone. Informacja o skutkach z art. 98 § 2 k.p.a. została co prawda zawarta w piśmie z dnia [...]r., pismo to jednak nie jest skierowane do strony, lecz do organu egzekucyjnego, nadto zostało ono stronie jedynie okazane w siedzibie organu, nie wręczono go jej. Nie można zatem uznać, że obowiązek z art. 9 i 101 § 2 k.p.a. został spełniony. W tym kontekście należy oceniać kolejne czynności w sprawie. Znamienne jest, że w toku zawieszenia strona nie zachowywała się biernie, kilkakrotnie stawiała się w organie i składała dokumenty, w tym na wezwanie organu. W szczególności w dniu [...]r. skarżący podał, że jego żona poinformowała Prokuraturę o tym, że dokonała wycinki drzew (należy w tym miejscu zaznaczyć, że w niniejszym postępowaniu nie jest zadaniem Sądu ocena zgłoszonych przez stronę twierdzeń i dowodów, lecz jedynie kontrola, czy zasadnie doszło do umorzenia postępowania odwoławczego). Również mimo kontaktów ze skarżącym i odbierania od niego oświadczeń i pism, organ nie pouczył go o skutkach upływu czasu. W tej sytuacji to na organie ciążył obowiązek zachowania dbałości w ocenie czynności strony i obowiązek wyjaśnienia, jakie są jej zamiary, czy domaga się prowadzenia postępowania i rozpoznania odwołania. W szczególności wyjaśnień w tym zakresie organ winien zażądać po podaniu przez skarżącego, że inna osoba jest sprawcą wycinki. Jak wynika bowiem ze skargi, skarżący pozostawał w przekonaniu, że uzyskawszy taką informację Kolegium podejmie z urzędu czynności zmierzające do wyjaśnienia sprawy. W ocenie Sądu w świetle podanych okoliczności nie można uznać, że strona nie wyraziła woli prowadzenia postępowania i wydania rozstrzygnięcia w sprawie. To, że żądanie podjęcia postępowania nie zostało sformułowane w sposób wyraźny, wobec braku pouczenia z art. 101 § 2 k.p.a. nie może działać na niekorzyść strony. Należy uznać, że co najmniej na przełomie [...] i [...]r. strona przejawiła merytoryczną aktywność w sprawie, powołując się na przyznanie żony do wycinki drzew. Organ winien wówczas wezwać stronę do sprecyzowania stanowiska, z pouczeniem o skutkach dalszego biegu okresu zawieszenia. Obecnie, wobec stanowiska zajętego przez skarżącego w skardze, należy przyjąć, że skarżący zgłosił zamiar merytorycznego załatwienia sprawy przed upływem trzech lat. Prowadząc ponownie postępowanie Kolegium winno wydać postanowienie o podjęciu postępowania i dokonać merytorycznej kontroli złożonego odwołania. Podjęciu postępowania nie sprzeciwia się art. 98 § 2 k.p.a., albowiem wskazany w nim termin ma charakter terminu procesowego. Mając na uwadze podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania nie orzeczono, wobec braku stosownego wniosku skarżącego.