I SA/Po 1045/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karol Pawlicki /spr./ Sędziowie NSA Włodzimierz Zygmont as. sąd. WSA Roman Wiatrowski Protokolant sekr.sąd. Paulina Budzyńska po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2008r. na rozprawie sprawy ze skargi P. B. i M.B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...]. o nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżących P. B. i M.B. kwotę 100 zł ( sto złotych ) tytułem zwrotu kosztów sądowych; III. stwierdza, że postanowienia wymienione w punkcie pierwszym nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. I SA/Po 1045/08 U Z A S A D I E N I E Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. wszczął postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r. Nr [...], wystawionego wobec zobowiązanego P. B. na podstawie decyzji z dnia [...] r., wydanego przez Burmistrza Ś. nr KW [...]na łączne zobowiązanie pieniężne w podatku rolnym oraz podatku od nieruchomości za 2007r. Organ egzekucyjny dokonał w dniu [...] r. zajęcia prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności, będącego bankiem, a następnie w dniu [...] r. doręczył zobowiązanemu zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego. Zobowiązany P. B. (a także M. B.) wnieśli zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne ze względu na to, że tytuł wykonawczy zawiera błędy co do osób zobowiązanych, co uniemożliwia identyfikację zobowiązanych co do uiszczenia podatku rolnego od nieruchomości (III i IV rata 2007r.). Zobowiązani wskazali, że decyzja wymiarowa z dnia [...] r., będąca podstawą prowadzonej egzekucji, zawiera błędne informacje, gdyż nie posiadają nieruchomości w Ś. przy ul. [...], jak też nie działają w K. przy ul. [...]. Burmistrz Ś. postanowieniem – stanowiskiem wierzyciela z dnia [...] r., wydanym na podstawie art.34 § 1 i 2 w związku z art.18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym (t.j. Dz.U. z 2005r. Nr 229, poz.1954 ze zm.), uznał zarzuty zobowiązanych za nieuzasadnione stwierdzając, że decyzja dotycząca wymiaru podatku rolnego i od nieruchomości za 2007r. stała się ostateczna i wykonalna. Postępowanie egzekucyjne nie może być jeszcze jedną płaszczyzną, na której dokonuje się kontroli decyzji podatkowych. Kwestionowany tytuł wykonawczy posiada wszystkie elementy wymienione w art.27 §1 w/w ustawy. Postanowienie z dnia [...] r. zostało utrzymane w mocy postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. nr [...]. Na powyższe postanowienie P. B. i M. B. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 3 grudnia 2008r. o sygn. I SA/Po 806/08 uchylił w/w postanowienie SKO w L.. Postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w K., działając na podstawie art.34 §4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, odmówił uznania zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu organ powołał się na fakt, iż postanowieniem z dnia [...]2008r. SKO w L. utrzymało w mocy postanowienie stanowisko wierzyciela (Burmistrza Ś.) o uznaniu zarzutów za nieuzasadnione. Organ wskazał przy tym, że zgodnie z art.34 §1 w/w ustawy wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego w niniejszym postępowaniu wiążąca. W zażaleniu z dnia [...] r. P. B. i M. B. podnieśli, że tytuł wykonawczy z dnia [...] r. jest obciążony wadami prawnymi. Zawiera on bowiem błąd co do osób zobowiązanych, ponadto decyzja wymiarowa podaje błędną informację, gdyż podatnicy nie posiadają nieruchomości w Ś. przy ul. A. oraz nie działają w K. przy ul. [...]. Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w P. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ stwierdził, że zgodnie z art.29 §1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Organy egzekucyjne nie mają prawa ingerować oraz rozstrzygać, czy wierzyciel słusznie żąda od zobowiązanego uiszczenia zaległego podatku. Tym samym organ nie może podważać wypowiedzi wierzyciela, gdyż musiałby przeprowadzić kontrolę decyzji i aktów prawnych, na podstawie których został ustalony obowiązek, a następnie wystawiony tytuł wykonawczy. W przedmiotowej sprawie w stanowisku wierzyciela z dnia [...] r. wyjaśniono, że zakwestionowany tytuł wykonawczy posiada wszystkie elementy wymienione w art.27 §1 w/w ustawy. Ponadto wierzyciel wskazał, że w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego weryfikowanie prawidłowości decyzji podatkowych nie jest możliwe. W skardze z dnia [...] r. P. B. i M. B. wnieśli o uchylenie postanowień organów z dnia [...] i [...] r. W uzasadnieniu skarżący stwierdzili, że nikt nie weryfikował wiarygodności wierzyciela i czy postępuje on zgodnie z prawem. Nie było też analizy przyczyn wydania tytułu wykonawczego i dlaczego skarżący nie odwoływali się od decyzji wymiarowej. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art.1 §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Jednocześnie – według art.134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W niniejszym postępowaniu dla organu egzekucyjnego wypowiedź wierzyciela miała charakter wiążący. Zarzuty podniesione przez skarżących dotyczyły bowiem sytuacji przewidzianych w art.33 pkt 1 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tj. zarzut nieistnienia obowiązku podatkowego oraz błąd co do osoby, której dotyczył tytuł wykonawczy. Powyższe wynika treści art.34 §1 w/w ustawy, zgodnie z którym wypowiedź wierzyciela w zakresie zarzutów wymienionych w art.33 pkt 1-5 jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Wprowadzenie przez ustawodawcę w 2001r. możliwości kontroli stanowiska wierzyciela i mocy wiążącej tego stanowiska pozbawiła tym samym możliwości kontroli zarzutów wskazanych w art.33 pkt 1-5 przez organ egzekucyjny. Konsekwencją tego zapisu jest to, iż organ egzekucyjny nie jest uprawniony do prowadzenia odrębnego postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie podstaw do uwzględnienia zarzutów i do podważenia w tym trybie stanowiska wierzyciela (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 grudnia 2006r. I SA/Po 443/06, niepubl.). Wiążący charakter stanowiska wierzyciela wymaga, aby organ II instancji przestrzegał zasady dwuinstancyjności postępowania, zgodnie z którą istotą postępowania odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ odwoławczy w pełnym jej zakresie. Jeżeli faktycznie ostatecznej oceny zarzutów dokonywałby organ egzekucyjny to nie byłoby potrzeby wprowadzenia w ustawie możliwości kontroli stanowiska wierzyciela, a po drugie obowiązku zawieszenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji braku stanowiska wierzyciela. W tym miejscu skład orzekający pragnie zwrócić uwagę, że wspomniany wcześniej wyrok WSA w Poznaniu z dnia 3 grudnia 2008r. o sygn. I SA/Po 806/08 uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. o nr [...]. Zdaniem Sądu, wyrażonym w uzasadnieniu w/w orzeczenia, "zasadny okazał się zarzut podatników w kwestii opodatkowania nieruchomości położonej w Ś. przy ul. A.. Podatnicy konsekwentnie podnoszą, że nie posiadają takiej nieruchomości, pomimo że jest o niej mowa w nakazie płatniczym na łączne zobowiązanie pieniężne Nr [...]w sprawie wymiaru podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości za 2007r. W zażaleniu na stanowisko wierzyciela stwierdzili: "sprawa nie posiadania przez nas nieruchomości w Ś. przy ulicy A. jest ewidentna, nie wiemy dlaczego Burmistrz się przy tym upiera i wykazuje, że posiadamy nieruchomość przy A. Jeśli faktycznie posiadamy tam nieruchomość, to prosimy o przedstawienie faktów, bo nawet my o tym nie wiemy". Natomiast w skardze dodatkowo wywodzili, jak następuje: "Nie można oczekiwać, że zapłacimy podatek za nieruchomość przy ulicy A., jeśli nie mamy tam własności. Jak mogą urzędnicy egzekwować pieniądze, jeśli egzekwują je nieprawnie od czegoś czego nie ma". Oznacza to, że podatnicy kwestionują nałożenie na nich podatku od tej nieruchomości. Tymczasem zarówno wierzyciel jak i organ odwoławczy w swoich rozstrzygnięciach w ogóle nie ustosunkowały się do tego zarzutu. Burmistrz w piśmie przewodnim z [...] r. do SKO w L. stwierdził jedynie, że fakt posiadania nieruchomości będących podstawą opodatkowania nie jest kwestią sporną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. to stwierdzenie przedwcześnie i bezpodstawnie zaakceptowało. Zasadny jest zarzut podatników w kwestii oznaczenia podmiotu zobowiązanego w nakazie płatniczym jak i w tytule wykonawczym z dnia [...] r. Nr [...] o tyle, że wierzyciel ani organ odwoławczy praktycznie nie zajęli w tym przedmiocie konkretnego stanowiska. W stanie faktycznym tej sprawy jest to zagadnienie inne aniżeli sposób adresowania pism do podatnika i jego wpływu na postawę podatnika co do odbioru tych pism. Nakaz płatniczy z dnia [...]r. wydany przez Burmistrza Ś. nr [...] opiewał na podatnika P. B. zaś z jego treści wynika, że jest on tylko współwłaścicielem opodatkowanych nieruchomości. Natomiast z akt sprawy wynika, że nakaz płatniczy doręczany był bądź tylko na imię podatnika P. B. bądź na P. i M. B.. Zarzut ten winien być rozpatrzony w nawiązaniu do art. 6c ustawy z dnia 15.11.1984r. o podatku rolnym (j.t. Dz.U. z 2006 r. Nr 136 poz. 969 ze zm.) w zw. z art.3 ust.5 i 6 tej ustawy oraz art.3 ust.4 ustawy z dnia 12.01.1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2006r. Nr 12, poz. 844 ze zm.). Należy wyjaśnić w uzasadnieniu postanowienia, dlaczego nakaz płatniczy został wystawiony na podatnika P. B.. W świetle art.27 ust.1 p.e.a. wyjaśnienia wymaga przyczyna, dla której także tytuł wykonawczy został wystawiony na tylko podatnika P. B. Bezzasadny jest natomiast zarzut, że nie został podatnikowi doręczony prawidłowo nakaz płatniczy z dnia [...]r. wydany przez Burmistrza Ś. nr KW [...] na łączne zobowiązanie pieniężne w podatku rolnym oraz podatku od nieruchomości za 2007r. Sąd stwierdza, że został dwukrotnie prawidłowo doręczony podatnikom: w dniu [...] r. - z dniem odmowy odbioru przesyłki przez podatników , nadanej do siedziby przedsiębiorstwa podatników, na adres K., ul. Z. (dawniej K.) oraz w trybie art. 150 O.p. ustawy z dnia 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz.U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) – dalej: O.p. , kiedy to została wysłana (i dwukrotnie awizowana), na adres podatników Ś.". Zgodnie z art.153 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Tak więc w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 3 grudnia 2008r. organ odwoławczy zobowiązany będzie do skontrolowania stanowiska wierzyciela i oceny zarzutu dotyczącego nieruchomości w Ś. przy ul. A. i kwestii prawidłowości oznaczenia podatników w nakazie płatniczym oraz osoby zobowiązanej w tytule wykonawczym. Uchylenie wspomnianego postanowienia SKO w L. oznacza jednocześnie, iż nie mogą się ostać postanowienia wydane w niniejszym postępowaniu. Postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] r. zostało bowiem wydane na skutek wydania ostatecznego postanowienia SKO z dnia [...]r., które było dla organu wiążące. W nowym postępowaniu organ egzekucyjny orzeknie ponownie po otrzymaniu stanowiska wierzyciela, uwzględniającego ocenę prawną i wskazania zawarte w w/w wyroku WSA z dnia 3 grudnia 2008r. W tych okolicznościach Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145 §1 pkt 1 lit.c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach orzeczono na podstawie art.200, a o wykonalności postanowień – na podstawie art.152 powołanej ustawy. /-/ R.Wiatrowski /-/ K.Pawlicki /-/ W.Zygmont L.S.