II OW 73/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Rzążewska (spr.) Sędziowie sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędzia del. WSA Leszek Kamiński Protokolant Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Przemyśla z dnia [...] września 2008 r. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Prezydentem Miasta Przemyśla a Podkarpackim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków z/s w Przemyślu w sprawie: [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie wydania zezwolenia na usunięcie drzew z terenu układu urbanistycznego wpisanego do rejestru zabytków postanawia: wniosek oddalić Pismem z dnia 23 września 2008r. Prezydent Miasta Przemyśla wystąpił z wnioskiem o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Podkarpackim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie wydania zezwolenia na usunięcie drzew z terenu urbanistycznego wpisanego do rejestru zabytków. W uzasadnieniu wskazano, że Zarząd Dróg Miejskich w Przemyślu złożył do Prezydenta Miasta Przemyśla wniosek o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew rosnących na nieruchomości Rynek, działka nr 737, obręb 207 w Przemyślu. Wymieniona nieruchomość znajduje się na terenie układu urbanistycznego miasta Przemyśla wpisanego do rejestru zabytków decyzją z dnia 20 maja 1972r., sygn. KL.II-680/15/72 pod numerem A-705/709. Prezydent Miasta Przemyśla postanowieniem z dnia 13 czerwca 2008r. przekazał powyższy wniosek Podkarpackiemu Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków, który stosownie do art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 ze zm.) jest właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzew z terenu nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków. Pismem z dnia 10 lipca 2008r. Podkarpacki Wojewódzki Konserwator Zabytków poinformował Prezydenta Miasta, iż Rynek w Przemyślu (działka nr 737, obręb 207) nie jest oznaczony w decyzji o wpisie do rejestru zabytków miasta Przemyśla, a rosnące na niej drzewa nie są nasadzeniami historycznymi. Wobec tego wydanie zezwolenia na usunięcie przedmiotowych drzew nie leży w jego kompetencjach. Prezydent Miasta Przemyśla nie zgodził się ze stanowiskiem organu konserwatorskiego i stwierdził, że działka nr 737 leży w obrębie zabytkowego układu urbanistycznego, co potwierdza załącznik graficzny do decyzji o wpisie do rejestru zabytków. Bez znaczenia pozostaje twierdzenie konserwatora, że w decyzji Rynek nie został indywidualnie wpisany jako zabytek. W treści decyzji znajduje się informacja, iż "zabytek ten podlega ochronie prawnej, która obejmuje układ urbanistyczny miasta Przemyśla wraz z zespołem zabytków..." i z tego wynika, że ochronie podlega cały układ urbanistyczny, a co za tym idzie cała zieleń znajdująca się w jego obrębie. Prezydent Miasta stwierdził również, że zgodnie z art. 47 i 48 k.c. drzewa od chwili zasadzenia lub zasiania są częścią składową gruntu, dlatego należy uznać za objęty ochroną konserwatora zabytków grunt wchodzący w skład układu urbanistycznego wraz z jego częściami składowymi, a więc także drzewami i krzewami. Twierdzenie, iż drzewa nie posiadają wartości historycznej jest bez znaczenia, gdyż art. 83 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody stanowi o drzewach rosnących na nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków. Na potwierdzenie słuszności swego stanowiska Prezydent powołał się na fakt, iż Podkarpacki Wojewódzki Konserwator Zabytków w okresie obowiązywania ustawy z dnia 16 października 1991r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2001r. Nr 99, poz. 1079 ze zm.) kierując się treścią art. 47 e ust. 3 kilkakrotnie udzielił zezwolenia na usunięcie drzew rosnących w Rynku w Przemyślu. Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 8 grudnia 2008 r., pełnomocnik Podkarpackiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków wniósł o oddalenie wniosku, przyznając, że teren określony jako Rynek 1 jest wpisany do rejestru zabytków jako układ urbanistyczny, natomiast rosnąca na tym terenie zieleń nie jest wpisana do rejestru zabytków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr. 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny jest właściwy do rozstrzygania sporów kompetencyjnych między organami jednostek samorządu terytorialnego a organami administracji rządowej. Przez spór, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa ograny administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny) albo każdy z organów uważa się za niewłaściwy (spór negatywny). Podstawowe znaczenie dla wskazania przez Naczelny Sąd Administracyjny organu właściwego do załatwienia sprawy ma poczynienie przez organy administracji ustaleń określających przedmiot sprawy. Ciężar ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz dokonanie rzetelnej i wszechstronnej analizy obowiązującego prawa w pierwszej kolejności należy do organu, do którego wpłynęło podanie z żądaniem załatwienia określonej sprawy, bowiem organ ten jako adresat żądania załatwienia konkretnej i indywidualnej sprawy, jest zobligowany do zbadania swojej właściwości rzeczowej i miejscowej w danej sprawie (art. 19 k.p.a.) i dopiero kiedy dojdzie do wniosku, że jest niewłaściwy, powinien podanie przekazać do organu właściwego, zgodnie z art. 65 § 1 k.p.a. Czyli ustalenie, jaki organ jest właściwy w sprawie, należy również do organu, do którego wpłynęło podanie i który uznał się za niewłaściwy. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż do wniosku Zarządu Dróg Miejskich z dnia 6 czerwca 2008 r., skierowanego do Urzędu Miasta Przemyśla w celu uzyskania zezwolenia na usunięcie 39 sztuk drzew z działki nr 737, obręb 207, dołączono skrócony wypis ze skorowidza działek, z którego wynika, iż przedmiotowa działka jest własnością Gminy Miejskiej Przemyśl. Zgodnie z art. 90 ustawy o ochronie przyrody zezwolenie na usunięcie drzew, w odniesieniu do nieruchomości będących własnością gminy, wydaje starosta, natomiast, stosowanie do przepisu art. 83 ust. 2 cyt. ustawy, w odniesieniu do nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków zezwolenie na usunięcie drzew wydaje wojewódzki konserwator zabytków. W związku z powyższym, w niniejszej sprawie spór kompetencyjny mógłby ewentualnie zaistnieć między Starostą Przemyskim (a nie Prezydentem Miasta Przemyśla) a Podkarpackim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków. Dlatego też Prezydent Miasta Przemyśla prawidłowo postanowieniem z dnia 13 czerwca 2008 r. uznał się za niewłaściwy w sprawie i przekazał wniosek według właściwości Podkarpackiemu Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków, albowiem to właśnie Wojewódzki Konserwator Zabytków jest w niniejszej sprawie organem właściwym do wydania zezwolenia na usunięcie drzew. Bezspornym jest fakt, iż drzewa, których usunięcia domaga się Zarząd Dróg Miejskich w Przemyślu znajdują się na terenie układu urbanistycznego miasta Przemyśla wpisanego do rejestru zabytków decyzją z dnia 20 maja 1972r., sygn. KL.II-680/15/72 pod numerem A-705/709. W sytuacji, gdy zabytkiem nieruchomym, wpisanym do rejestru, jest cały układ urbanistyczny miasta, obejmujący budynki i otaczające je tereny, to brak jest podstaw prawnych do zróżnicowanego traktowania zarówno poszczególnych działek, jak i budynków wchodzących w jego skład. Nie oznacza to, iż wpisanie do rejestru zabytków układu urbanistycznego powoduje, że wszystkie budowle, nieruchomości, czy inne obiekty w jego granicach stają się z mocy samego wpisu zabytkami, jednakże w świetle art. 83 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody nie ma to znaczenia dla ustalenia właściwości rzeczowej organu. W myśl art. 4 pkt 1 i 2 powołanej ustawy, ochrona zabytków polega na podejmowaniu działań mających na celu m.in. zagospodarowanie i utrzymanie zabytków, zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków, kontroli stanu zachowania i przeznaczenia zabytku. Tylko służby konserwatorskie, zobowiązane do wykonywania wskazanych wyżej zadań, mogą określić, czy i w jakim zakresie projektowana wycinka drzew jest zagrożeniem dla utrzymania zabytku jako całości, bez szkody dla jego wartości. Z uwagi na fakt, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzi spór kompetencyjny pomiędzy Prezydentem Miasta Przemyśla a Podkarpackim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków, bowiem wnioskodawca z mocy prawa jest w tym przypadku organem niewłaściwym, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 w związku z art. 64 § 3 i art. 15 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.