I OSK 482/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łukaszewska- Macioch Sędziowie Sędzia del. WSA Arkadiusz Despot- Mładanowicz Sędzia NSA Małgorzata Stahl (spr.) Protokolant Magdalena Błaszczyk po rozpoznaniu w dniu 14 października 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2008 r. sygn. akt IV SA/Wa 409/08 w sprawie ze skargi T. B. na Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie wymierzenie grzywny za niewykonanie wyroku sądu w sprawie sygnatura akt IV SA 3336/03 z dnia 19 stycznia 2005 roku oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 grudnia 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 409/08 w sprawie ze skargi T. B. o wymierzenie grzywny Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi za niewykonanie wyroku sądu w sprawie sygn. akt IV SA 3336/03 z dnia 19 stycznia 2005 r., w punkcie 1) oddalił skargę, w punkcie 2) przyznał ze środków budżetowych WSA w Warszawie na rzecz adwokata M. K. kwotę 240 zł oraz kwotę 52,80 zł stanowiącą 22 % podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że T. B. pismem z dnia 11 lutego 2008r. wniósł skargę o wymierzenie grzywny Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi na podstawie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej "p.p.s.a."), wobec bezczynności organu w sprawie rozpoznania jego wniosku w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego, po wyroku Sądu z dnia 19 stycznia 2005r. sygn. akt IV SA 3336/03, orzekającym o uchyleniu decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2003r. Nr [...] i poprzedzającej ją decyzji Wojewody Łódzkiego z [...] sierpnia 2001 r. w przedmiocie przejęcia gospodarstwa rolnego. Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 35 kpa oraz art. 36 kpa, poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego w sposób przewlekły i biurokratyczny oraz popadnięcie w zwłokę w trakcie prowadzenia powyższych postępowań, jak również nie powiadomienie skarżącego o przyczynach zwłoki. W skardze wskazano, że po otrzymaniu wyroku Sądu z dnia 19 stycznia 2005 r., sygn. akt IV SA 3336/03 Wojewoda Łódzki w dniu [...] marca 2006 r. wydał decyzję odmawiającą uchylenia kwestionowanych przez skarżącego w postępowaniu wznowieniowym orzeczeń. Od decyzji tej skarżący [...] marca 2006 r. wniósł odwołanie do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zaś [...] kwietnia 2006 r. przysłał dokumenty w sprawie wraz z wyjaśnieniami. Dnia [...] grudnia 2006 r. skarżący wniósł zażalenie do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w zakresie nierozpatrzenia jego odwołania. W dniu [...] czerwca 2007 r. T. B. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność organu po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sygn. akt IV SA 3336/03 wraz z wnioskiem o ukaranie organu grzywną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przekazał 3 sierpnia 2007r. powyższą skargę do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, który w dniu [...] września 2007 r. po rozpoznaniu odwołania skarżącego wydał decyzję nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia [...] marca 2006 r. Następnie w dniu [...] września 2007 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przekazał skargę T. B. z dnia [...] czerwca 2007 r. wraz z wnioskiem o ukaranie organu grzywną oraz wyjaśnienia w przedmiotowej sprawie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o oddalenie skargi, z uwagi na to, że wydał rozstrzygnięcie w sprawie, a więc nie pozostaje w bezczynności. W ocenie skarżącego organ ponad 1,5 roku pozostawał w bezczynności, co stanowi naruszenie terminów określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Ponadto, poczynione przez organ wyjaśnienia w sprawie - w jego ocenie - nie są wystarczające. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi oceniając dowody z 1978 r. stwierdził, że oświadczenia mieszkańców wsi R. złożone przez skarżącego nie mogą stanowić podstawy do zmiany decyzji, ponieważ stoją w zupełnej sprzeczności z oświadczeniami innych mieszkańców z 1975 - 1977r. Tymczasem skarżący podnosi, iż organ jest zobowiązany dopuścić jako dowód wszystko, co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej, wskazując, iż postępowanie w niniejszej sprawie było już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, który wyrokiem z 7 marca 2008r., sygn. akt IV SAB/Wa 147/07 orzekł o oddaleniu skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 grudnia 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 409/08 oddalił skargę T. B. o wymierzenie grzywny Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi za niewykonanie wyroku sądu. W ocenie Sądu żadna bowiem z przesłanek wymierzenia organowi kary grzywny wymienionych w art. 154 § 1 p.p.s.a. nie zaistniała w niniejszej sprawie. W rozpoznawanej sprawie, jak zauważył Sąd I instancji, skarżący domaga się wymierzenia grzywny Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi upatrując jego bezczynność w rozpoznaniu wniesionego przez niego odwołania, po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 19 stycznia 2005r. w sprawie sygn. akt IV SA 3336/03 oraz nieuwzględnienie przez ten organ przy wydaniu decyzji wszystkich przedłożonych przez skarżącego dowodów. Jak jednak podkreśla Sąd, wyrokiem z 19 stycznia 2005r. została uchylona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2003r. oraz poprzedzająca ją decyzja Wojewody Łódzkiego z [...] sierpnia 2001 r., sprawa wróciła zatem ponownie do rozpoznania przez organ I instancji, czyli Wojewodę Łódzkiego, który w dniu [...] marca 2006r. wydał stosowną decyzję. Organem zobowiązanym do wykonania wyroku Sądu był zatem Wojewoda Łódzki, a nie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Poza sporem pozostaje więc kwestia, że sprawa została ponownie rozpoznana przez organ I instancji i zakończona wydaniem stosownej decyzji, przed wywiedzeniem niniejszej skargi przez skarżącego. Postępowanie toczące się natomiast na skutek wniesionego przez skarżącego odwołania od decyzji Wojewody Łódzkiego, przed Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zostało zakończone decyzją z dnia [...] września 2007 r. Decyzja ta została przez skarżącego zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Także w sprawie bezczynności organu II instancji w rozpoznaniu odwołania, toczyło się postępowanie sądowe, zakończone wyrokiem z 7 marca 2008r., sygn. akt IV SAB/Wa 147/07 oddalającym skargę. Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia przez organ odwoławczy, zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku Sądu z 19 stycznia 2005r., wszystkich przedłożonych przez skarżącego dowodów, Sąd wskazał, iż okoliczność ta nie może być podstawą do wymierzenia grzywny organowi w trybie art. 154 § 1 p.p.s.a. Nierespektowanie oceny prawnej zawartej w wyroku Sądu, może być zwalczane w drodze postępowania instancyjnego oraz sądowoadministarcyjnego i stanowić podstawę uchylenia tego rodzaju decyzji. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o zwrocie zaś kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzekł w oparciu o art. 250 p.p.s.a. T. B., reprezentowany przez adwokata ustanowionego z urzędu, wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną zaskarżając powyższy wyrok w zakresie punktu 1), podnosząc zarzuty naruszenia następujących przepisów: 1) art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez niezbadanie przez Sąd I instancji w sposób należyty i wszechstronny materiału dowodowego zgromadzonego w toku całego postępowania i uznanie, że nie zachodzą przesłanki do wymierzenia grzywny Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi z art. 154 § 1 p.p.s.a. 2) art. 154 § 1 p.p.s.a. poprzez uznanie, że nie zachodzą przesłanki do wymierzenia grzywny Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Podnosząc powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie pkt 1) i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie pkt 1) i merytoryczne rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny w trybie art. 188 p.p.s.a.; oraz wniósł o zasądzenie od organu kosztów postępowania w tym kosztów postępowania odwoławczego oraz kosztów zastępstwa procesowego, jak również zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika skarżącego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z udzielonej urzędu za drugą instancję. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącego, powołując się na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 listopada 2000 r., sygn. akt IV SA 2001/98, podniósł, że jeżeli orzeczenie sądu zobowiązuje organ do wydania decyzji w oznaczonym terminie, to wydanie decyzji po tym terminie oznacza, iż organ nie wykonał wyroku w całości. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu 2 miesięcy. Natomiast w niniejszej sprawie pomiędzy złożeniem odwołania przez skarżącego a rozpatrzeniem sprawy przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi minęło ponad 1,5 roku, co wskazuje na bezczynność tego organu po wydaniu wyroku przez WSA w dniu 19 stycznia 2005r. Doszło zatem do przekroczenia wyznaczonego terminu w załatwieniu sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, poza przypadkami nieważności postępowania wymienionymi w § 2 tego artykułu, z których żaden w sprawie nie zachodzi. W skardze kasacyjnej zarzucono Sądowi I instancji naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez niezbadanie w sposób należyty i wszechstronny materiału dowodowego i w konsekwencji uznanie, że nie zachodzą przesłanki do wymierzenia grzywny Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Stwierdzić należy bezzasadność przedstawionego zarzutu, jako że Sąd I instancji poddał bardzo wnikliwej ocenie i wyczerpująco rozpatrzył zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, zaś wyprowadzone z tego wnioski w pełni uzasadniały podstawę do nieuwzględnienia skargi w przedmiocie wymierzenia grzywny Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi za niewykonanie wyroku z dnia 19 stycznia 2005 r., sygn. akt IV SA 3336/03. Nie budzi wątpliwości ustalenie Sądu pierwszej instancji, iż na mocy powołanego wyroku WSA w Warszawie dnia 19 stycznia 2005 r. uchylającego decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2003 r. wraz z poprzedzającą ją decyzją Wojewody Łódzkiego z dnia [...] sierpnia 2001 r., sprawa wróciła do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Podkreślenia wymaga, że Sąd nie wyznaczył terminu, w jakim organ ma wydać rozstrzygnięcie w przekazanej sprawie. W wyniku przeprowadzonego postępowania Wojewoda Łódzki wydał w dniu [...] marca 2006 r. decyzję, od której skarżący wniósł odwołanie. Postępowanie odwoławcze zakończyło się decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2007 r. Skargę zaś T. B. wniósł pismem z dnia [...] lutego 2008 r., domagając się wymierzenia grzywny organowi odwoławczemu, który w ocenie skarżącego pozostaje bezczynny wobec wyroku Sądu z dnia 19 stycznia 2005 r. W tak ustalonym stanie faktycznym prawidłowo Sąd I instancji wskazał, że organem zobowiązanym do wykonania wskazanego wyroku był Wojewoda Łódzki, nie zaś Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, choć i ten organ nie pozostawał w bezczynności wydając w dniu [...] września 2007 r. decyzję, co potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 marca 2008 r., sygn. akt IV SAB/Wa 147/07. Przechodząc zaś do zarzutu naruszenia przepisu prawa materialnego - art. 154 § 1 p.p.s.a., który również okazał się być niezasadnym, zauważyć należy, że zastosowanie grzywny, o jakiej mowa w tym przepisie może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności organ administracji pozostaje w bezczynności i to z przyczyn niezależnych od niego. Skoro więc organy administracyjne, jak wykazano powyżej, nie pozostawały bezczynne w rozpoznawanej sprawie, nie istniały przesłanki dla zastosowania tego przepisu. Argumentacja zaś jaką posłużył się pełnomocnik skarżącego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej świadczy o niezrozumieniu istoty sprawy. Ocenie Sądu w niniejszej sprawie podlegała jedynie kwestia wymierzenia grzywny organowi w związku z jego bezczynnością po wyroku uchylającym decyzje administracyjne, podnoszone zatem okoliczności niedotrzymania przez organ w załatwieniu sprawy terminu określonego w art. 35 kpa pozostają poza zakresem rozpoznania. Mając na uwadze podniesione wyżej względy na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a. przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 p.p.s.a. Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1348 z późn. zm.) pełnomocnik skarżącego powinien złożyć wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie, które w rozpoznawanej sprawie złożył Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu.