I SA/Kr 491/08

Sygn. akt I SA/Kr 491/08 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 sierpnia 2009r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Maja Chodacka (spr.), Sędziowie: WSA Inga Gołowska, WSA Maria Zawadzka, Protokolant: Daniel Marzec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2009r., sprawy ze skargi Z. B., na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z dnia 11 lutego 2008 r. Nr [...], w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej i umorzenia postępowania w sprawie płatności bezpośrednich za rok 2005, uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji Postanowieniem z dnia [...] marca 2007r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone ostateczną decyzją o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych Z. B. na rok 2005. W wyniku przeprowadzonego postępowania wznowieniowego decyzją z dnia [...] czerwca 2007r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa działając na podstawie art. 104 i art. 151 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004r. Nr 6, poz. 40 ze zm.) uchylił w całości decyzję ostateczną z dnia 28 lutego 2006r. przyznającą płatność do gruntów rolnych Z. B. na rok 2005 i umorzył postępowanie w sprawie. Dyrektor Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na skutek rozpoznania odwołania, decyzją z dnia [...] lipca 2007r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Powodem takiego rozstrzygnięcia było błędne, zdaniem organu odwoławczego, przytoczenie podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Organ podkreślił, iż sprawy płatności, o jakie ubiegano się w przedmiotowej sprawie reguluje ustawa z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm.). Obowiązuje ona od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw, tj. od dnia [...].02.2007r. W związku z powyższym Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] grudnia 2007r. nr [...] na podstawie art. 104 i art. 151 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej ponownie uchylił w całości decyzję ostateczną z dnia [...] lutego 2006r. przyznającą płatność do gruntów rolnych Z. B. na rok 2005 i umorzył postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż w dniu [...].04.2005 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek o przyznanie płatności obszarowych na rok 2005 złożony na nazwisko Z. B. W wyniku przeprowadzenia postępowania administracyjnego, w dniu [...] lutego 2006r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał w sprawie decyzję o przyznaniu Z. B. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w łącznej wysokości 3.718,88 zł. Od powyższej decyzji nie wniesiono odwołania. Następnie w wyniku przeprowadzonego postępowania, w związku ze złożeniem wniosku o przyznanie płatności na rok 2006 podpisanego przez Z. B. okazało się, iż Z. B. nie żyje od [...] grudnia 2004r. W związku z tym organ pierwszej instancji wznowił postępowanie administracyjne, jako przesłankę wznowienia wskazał art. 145 § 1 pkt 5 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego tj. gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydal decyzją. Nową okolicznością była w tym wypadku śmierć osoby, której faktycznie dotyczył wniosek, tj. Z. B. Ten fakt został potwierdzony odpowiednimi dokumentami z Urzędu Stanu Cywilnego. Uznano to za okoliczność istotną dla sprawy, ponieważ z oczywistych względów niemożliwą jest sytuacja, w której producent rolny umiera w dniu [...].12.2004r., a następnie składane są w ARiMR podpisane jego imieniem i nazwiskiem dokumenty. Nie ulega też wątpliwości, że wiadomość o śmierci nie była znana Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w dniu wydawania pierwotnej decyzji dotyczącej Z.B. odnośnie roku 2005. Taki stan rzeczy, zdaniem organu, stworzył bezwzględną konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego powyższej ostatecznej decyzji administracyjnej. W odwołaniu złożonym przez Skarżącego Z. B. zarzucono zaskarżonej decyzji rażące naruszenie przepisów postępowania tj. art. 155, art. 151 § 2 pkt 2, art. 24 § 1 pkt 1, pkt 6, art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 75 §1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. W związku z tym Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, pkt 3, pkt 5 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego lub uchylenie decyzji celem wydania decyzji przez osobę uprawnione. Zdaniem Skarżącego w pierwszej kolejności przed wydaniem decyzji powinien być rozpatrzony wniosek o wyłączenie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Skarżący podniósł nadto, iż w sprawie nie ma żadnych nowych dowodów dających podstawę do uchylenia decyzji ostatecznej. Decyzją z dnia [...] lutego 2008r. nr [...] Dyrektor Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podzielił argumentację organu pierwszej instancji i dodatkowo wskazał, iż organ I instancji prawidłowo przyjął, że Z. B. jest stroną niniejszego postępowania, jako posiadacz gospodarstwa rolnego po Z. B. i po spełnieniu ustawowych przesłanek mógł mieć interes prawny w przejęciu płatności bezpośrednich po zmarłej. Jednakże przede wszystkim, jak się okazało w toku postępowania, Z. B. konsekwentnie odmawia złożenia przez niego wniosku o wpis do ewidencji producentów, przez co nie spełnia ustawowych kryteriów formalnych do ubiegania się o przyznanie płatności. Natomiast konsekwentnie składa wniosek o zmianę imienia producenta z "Z" na "Z" oraz zmianę numeru konta bankowego producenta. Organ podkreślił, iż samo posiadanie przedmiotowych gruntów nie jest jedynym wymogiem związanym z uzyskaniem płatności obszarowych. Prawo do płatności przysługuje zarejestrowanemu w ARiMR producentowi rolnemu, który terminowo złoży odpowiedni wniosek i który posiada zadeklarowane grunty w czasie, w którym wnioskuje o płatność. Natomiast Z. B. nie tylko nie składa wniosku o wpis do ewidencji producentów, lecz mimo wielokrotnego pouczania w przedmiotowym względzie, kontynuuje składanie wniosków w kolejnych latach na swoją zmarłą matkę, wywodząc prawo do przyznania płatności z ogólnego następstwa prawnego, które nie zostało potwierdzone prawomocnym postanowieniem sądu o stwierdzeniu nabycia spadku. Natomiast zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 ze zm.) przedmiotowy numer jest "niepowtarzalny i nie przechodzi na następcę prawnego". W skardze wniesionej przez Z. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzucono zaskarżonej decyzji rażące naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania, tj. art. 151 § 2 pkt 2, art. 155, art. 24 § 1 pkt 1, art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 75 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 156 § 1 pkt 2, pkt 3, pkt 5 i pkt 7 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Skarżący podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie, wskazując dodatkowo, iż nie jest trafny zarzut, że Skarżący musi najpierw przeprowadzić postępowanie spadkowe, skoro w ustawie "okołodopłatowej" jest tylko mowa o użytkowniku. Skarżący zarzucił także nieprawidłowości polegające na niewydaniu decyzji na wcześniej złożone wnioski o nadanie numeru gospodarstwa i numeru identyfikacyjnego unijnego na jego nazwisko, uwzględniając prawa nabyte i pożytki tak potrzebne do dopłat uzupełniających oraz ciągłości okresu pracy w rolnictwie. Skarżący wyjaśnił, iż na mocy ustawy "okołodopłatowej", mówiącej o jednym numerze identyfikacyjnym jeśli jest więcej użytkowników, wypełnia oświadczenie woli Z. B. i Z. jako użytkowników na jednym numerze identyfikacyjnym. W piśmie z dnia [...] czerwca 2009r. ustanowiony dla Skarżącego pełnomocnik z urzędu podtrzymał skargę i zarzucając naruszenie art. 7 oraz art. 9 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z zupełnie odmiennych powodów niż wskazane w środku zaskarżenia. Na wstępie zaznaczyć należy, że stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej m.in. poprzez badanie legalności, czyli zgodności z prawem wydawanych aktów w tym decyzji administracyjnych. Z treści art. 145 § 1 ustawy wynika, że sąd uchyla zaskarżoną decyzję, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto należy zwrócić uwagę, iż na podstawie art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Cytowany przepis daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy strona nie podniosła w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego. Podstawę wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji stanowi istotna dla rozstrzygnięcia okoliczność powołania błędnej podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a w konsekwencji oparcia rozstrzygnięcia na niewłaściwych przepisach prawa. Płatności, o których rozstrzygano w sprawie są formą wsparcia finansowego w ramach wspólnej polityki rolnej, będącej jednym z celów Unii Europejskiej, określonych w art. 33 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE). System dopłat bezpośrednich został ustanowiony dla wyrównania dochodowości gospodarstw rolnych, poprawy warunków życia, pracy i produkcji w rolnictwie. Przywołana wyżej ustawa z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004r. Nr 6, poz. 40 ze zm.) jest rezultatem działań wykonawczych w stosunku do rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003r. ustanawiającego wspólne systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 270, str. 1) szczegółowo powołanego w jej treści. Zdaniem Sądu to przepisy tej ustawy mają w niniejszej sprawie zastosowanie, pomimo ich nieobowiązywania w dacie orzekania przez organy w postępowaniu wznowieniowym. Decyzja o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005 wydana została w dniu 28 lutego 2006r. O wznowieniu postępowania w tym przedmiocie orzeczono natomiast postanowieniem z dnia 27 marca 2007r., jako podstawę wznowienia wskazując art. 145 § 1 pkt 5 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Postanowienie to stanowiło zaś podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art.149 § 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego). Regułą jest przy tym, że ustalenie co do istnienia podstawy wznowienia odbywa się w oparciu o stan prawny, istniejący w dacie wydawania orzeczenia, objętego wznowionym postępowaniem, natomiast orzekanie co do istoty sprawy - w oparciu o stan faktyczny i prawny, obowiązujący w dacie orzekania (we wznowionym postępowaniu) - por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 1984r., sygn. akt I SA 86/84, ONSA 1984/1/59 wraz z glosą aprobującą J.Borkowskiego, OSPiKA 1985/5/95. Istotą wznowionego postępowania i uchylenia dotychczasowej decyzji ostatecznej jest bowiem powrót sprawy do odpowiedniego stadium zwykłego postępowania instancyjnego. Nową decyzję, rozstrzygającą zatem o istocie sprawy, wydaje się, jak gdyby sprawa nie była w danej instancji rozstrzygana (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2006r., sygn. akt II OSK 730/05, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 209471). W niniejszej sprawie, z przepisu przejściowego, a to art. 53 ust. 1 wymienionej wyżej ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.) brak zakazu orzekania przez organy we wznowionym postępowaniu na podstawie przepisów uchylonej ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru. Przepis ten stanowi, iż do postępowań w sprawach przyznania płatności, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie tejże ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe (w tym także przepisy wykonawcze na jej podstawie wydane oraz przepisy wspólnotowe, normujące zasady przyznawania płatności). Skoro bowiem istotą wznowionego postępowania i uchylenia dotychczasowej decyzji ostatecznej jest powrót sprawy do odpowiedniego stadium zwykłego postępowania instancyjnego, oznacza to, iż w sprawie, wszczętej wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2005r. o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2005 zastosowanie znajduje regulacja prawna, poprzednio obowiązująca. Pogląd zbieżny z przedstawionym powyżej wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 6 marca 2009r. sygn. akt II SA/Łd 920/08. Należy podkreślić, iż właśnie na skutek wskazania błędnej podstawy prawnej organ odwoławczy uchylił pierwotną decyzję wznowieniową wydaną przez organ pierwszej instancji, co w świetle niniejszego uzasadnienia było nieuprawnione. Organy ponownie rozpoznając sprawę zobligowane będą do rozstrzygnięcia z zastosowaniem zasad i trybów obowiązujących na podstawie przepisów uchylonej ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru. W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Działając zaś na podstawie art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł o wyeliminowaniu z obrotu prawnego także decyzji organu I instancji poprzedzającej zaskarżoną decyzję, gdyż było to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy, której dotyczyła skarga. Sąd odstąpił od orzekania w przedmiocie kosztów, bowiem Skarżący korzystał ze zwolnienia od kosztów sądowych, a na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi to referendarze sądowi są uprawnieni do orzekania o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków.