II SA/Rz 724/08
WyrokWSA w Rzeszowie2008-12-11
Skład orzekający: Joanna Zdrzałka, Zbigniew Czarnik, Jolanta Ewa Wojtyna
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość wywłaszczona pod budowę osiedla mieszkaniowego, w tym przedszkola, która nie została zrealizowana zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem, a następnie zagospodarowana pod boisko sportowe po złożeniu wniosku o zwrot, podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przedmiotowa nieruchomość nie została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia, a obecne zagospodarowanie terenu pod boisko sportowe nastąpiło z uchybieniem terminów określonych w przepisach, już po złożeniu wniosku o zwrot nieruchomości przez spadkobierców poprzedniego właściciela. W związku z tym, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku spadkobierców B. C. o zwrot nieruchomości wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa w 1975 roku pod budowę osiedla mieszkaniowego, w tym przedszkola. Pierwotnie planowane przedszkole nie zostało zrealizowane, a teren został przekazany w użytkowanie Kuratorium Oświaty pod budowę szkoły. Organy administracji odmówiły zwrotu nieruchomości, uznając, że cel wywłaszczenia został zrealizowany poprzez urządzenie terenu pod infrastrukturę techniczną, kształtowanie terenu i wykorzystanie go do zajęć rekreacyjno-sportowych przez szkołę i mieszkańców. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak udokumentowania wniosków organów oraz nieprawidłowe zagospodarowanie terenu niezgodnie z celem wywłaszczenia.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik WSA Jolanta Ewa Wojtyna /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 11 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Wojewody z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...].
Przedmiotem skargi jest decyzja Wojewody z dnia [...] stycznia 2005 roku [...], który po rozpatrzeniu odwołania M. C. utrzymał w mocy decyzję Starosty
z dnia [...] listopada 2004 roku znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości, oznaczonych obecnie jako część działki 2686 /pierwotnie 8093/1, 8094/1 i 8095/1/.
Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 138 § 1 k.p.a. w zw .z art. 136 ust.3, 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami /Dz. U. z 2004 roku Nr 261 poz. 2603 /.
Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że postępowanie wszczęte zostało na wniosek spadkobierców B. C. i dotyczy zwrotu wywłaszczonych działek, poprzednio oznaczonych jako działki o nr 8093/1,8094/1,8095/1, a obecnie stanowiących część działki nr 2686, położonej w K.
Przedmiotowe działki wykupione zostały na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym - umową sprzedaży z dnia 26 lutego 1975 Rep. [...] nr [...] zawartą
w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości pod realizację osiedla mieszkaniowego w K. przy ul. W., zgodnie z decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z [...] marca 1972 roku znak: [...] zatwierdzającą plan realizacyjny osiedla. Działka nr 2686 miała stanowić teren wokół projektowanego przedszkola, które nie zostało zrealizowane. Decyzją z dnia [...] kwietnia 1981 [...] Prezydent Miasta przekazał działkę w użytkowanie na czas nieokreślony Kuratorium Oświaty i Wychowania pod budowę szkoły. Obecnie teren nie jest zabudowany. Zgodnie z oświadczeniami Spółdzielni [...] oraz Dyrekcji Szkoły Podstawowej nr [...], teren po wywłaszczeniu / lata 1988 - 1989/ został wykorzystany poprzez urządzenie na nim infrastruktury technicznej, wykonanie prac kształtujących i niwelujących sporny teren, obsianie trawą celem wykorzystania do zajęć rekreacyjno - sportowych przez szkołę i mieszkańców osiedla.
W sprawie orzekał WSA w Rzeszowie, który wyrokiem z dnia 13 maja 2004 roku / SA/Rz 2828/01 uznał Prezydenta Miasta /gminę/ jako właściciela spornej nieruchomości i dlatego Sąd stwierdził jego niewłaściwość do prowadzenia sprawy. Wojewoda postanowieniem z [...] września 2004 roku wyznaczył do załatwienia sprawy Starostę.
Decyzją z [...] listopada 2004 roku Starosta orzekł o odmowie wywłaszczonej działki. Podstawą takiego rozstrzygnięcia był fakt, że po wywłaszczeniu podjęte i zrealizowane zostały działania zgodnie z celem nabycia/ realizacja osiedla mieszkaniowego/, w tym budowę infrastruktury technicznej oraz ukształtowania terenu. Mimo tego ,iż nie powstało planowane przedszkole , obszar wykorzystano pod teren rekreacyjno - sportowy szkoły oraz dla potrzeb mieszkańców osiedla. Organ wskazał, że sporny teren i tak nie podlegałby zwrotowi z uwagi na zapis art. 137 ust.2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ze względu na brak możliwości zagospodarowania go zgodnie z planem miejscowym obowiązującym w dniu złożenia wniosku o zwrot. Nadto - teren nie przylega do nieruchomości stanowiącej własność osób wnioskujących o zwrot.
W odwołaniu od tej decyzji M. C. zarzucił:
- brak odwołań do dokumentów planistycznych , na podstawie których można
sprecyzować zamierzenia inwestycyjne w chwili wywłaszczenia i porównać ze
stanem na dzień złożenia wniosku o zwrot.
-powołanie się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na tzw. materiał dowodowy w postaci decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z [...] marca 1972 roku jest lekceważeniem sprawy i stron postępowania
-brak określenia i opisu, jakie przeznaczenie w chwili wywłaszczenia miał teren objęty aktualną działką 2686,
nieprawdziwe, nieprecyzyjne j pokrętne manipulowanie określeniami dotyczącymi przedmiotowego terenu
błędne założenie, że skoro dookoła działki jest osiedle mieszkaniowe i infrastruktura techniczna, to działka jest wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem
-brak załącznika graficznego do zaskarżonej decyzji oraz określenia powierzchni działki, a także brak oceny czy i w jakim stopniu teren przeznaczony pod planowane przedszkole zachodzi na kontury działek wnioskowanych do zwrotu,
- błędna ocena, iż przedmiotowy teren nie przylega do nieruchomości stanowiącej
własność osób wnioskujących, odwołujący bowiem jest użytkownikiem wieczystym
działki nr 2670/7 i właścicielem lokalu mieszkalnego na tej działce.
Odwołujący wniósł także o przekazanie sprawy poza teren Powiatu.
Wojewoda, decyzją opisaną na wstępie, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu wskazał na treść przepisu art. 136 ust.3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym prawo do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości przysługuje poprzedniemu właścicielowi bądź jego spadkobiercy, gdy stosownie do art. 137 tej ustawy stała się ona zbędna z uwagi na cel wywłaszczenia. Zbędność nieruchomości na cel określony w przepisach wywłaszczeniowych, zgodnie ze wskazanym art. 137 ustawy przesłankami, powstaje, gdy:
- pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się
ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu lub
-pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się
ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
Jeśli stosownie do art. 137 ust.2 cel został zrealizowany tylko na części
wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część, jeśli istnieje
możliwość jej zagospodarowania zgodnie z planem miejscowym obowiązującym w dniu złożenia wniosku o zwrot, a w przypadku braku planu, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo jeśli przylega do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej o zwrot.
W rozpatrywanej sprawie ma zastosowanie przepis art. 216 ustawy, na mocy którego przepisy dotyczące zwrotu nieruchomości stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych prze Skarb Państwa umową sprzedaży sporządzoną w formie aktu notarialnego zawartego w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości.
Organ uznał, że materiał dowodowy uzasadnia ocenę iż wnioskowana do zwrotu działka nie stała się zbędna na cel dla realizacji którego została przejęta.
Zgodnie z aktem notarialnym z 26 lutego 1975 roku Rep. [...] nr [...] oraz planem zagospodarowania ustalić można , że sporny teren przewidywany był dla potrzeb osiedla mieszkaniowego, jako teren wokół planowanego przedszkola a nie pod sam jego budynek. Przedszkole nie zostało wybudowane, jednak decyzją z [...] kwietnia 1981 r. teren został przekazany w użytkowanie na czas nie określony Kuratorium, pod budowę szkoły nr [...].
Obecnie działka nr 2686 objęta Kw [...] wykorzystana jest przez uczniów szkoły oraz młodzież i mieszkańców osiedla. Teren jest zniwelowany, obsiany trawą, ogrodzony, obsadzony krzewami, nadto - dokonano tam uzbrojenia w sieci podziemne - gazową, elektryczną, co, deszczową i sanitarną. Stanowi to realizację celów inwestycyjnych . Nastąpiła modyfikacja terenu poprzez zaadoptowanie go do potrzeb szkoły podstawowej. Modyfikacja taka nie uzasadnia zwrotu terenu poprzedniemu właścicielowi / zgodnie z uchwałą SN z dnia 27 stycznia 1988 III AZP II/87,OSNC 1988/11/149/ .Zdaniem organu charakter istniejącego zagospodarowania terenu jest jakościowo jednorodny z charakterem zaplanowanych działań na wywłaszczonym gruncie.
Organ wskazał też, iż gdyby nawet sporny teren wykorzystany został pod realizację innego celu, który mógłby stanowić samodzielną przesłankę dokonania aktu wywłaszczenia, to zgodnie z art. 229 a ustawy, roszczenie zwrotowe i tak podlegałoby wyłączeniu.
Podobnie jak zapis art. 137 ust.2 regulujący problematykę realizacji celu wywłaszczenia jedynie na części wywłaszczonego terenu , wyłączał by dokonanie zwrotu pozostałego przejętego terenu, gdyż przedmiotowy obszar zgodnie z zapisem ustawowym i tak nie mógłby zostać zagospodarowany wg planu miejscowego obowiązującego w dniu złożenia wniosku o zwrot. Teren ten leży w obszarze projektowanych usług oświaty, a nadto nie przylega do działki stanowiącej własność osób wnioskujących o zwrot, stanowi własność Gminy.
W skardze do WSA M. C. zarzucił:
1/ rażące naruszenie art. 77 i 80 k.p.a. przez brak udokumentowania wniosków i zasadności decyzji.
Skarżący wskazał, że aktem notarialnym z 26 lutego 1975 roku odebrano jego ojcu działki o nr 8093/1,8094/1 i 8095/1, a przedstawiciel Skarbu Państwa okazał
w notariacie "Plan Realizacyjny Budowy Osiedla Mieszkaniowego w K. przy ulicach W. i M.
Do rozpoznania sprawy organy posłużyły się innym dokumentem - tj "Planem Ogólnym Zagospodarowania Terenu Spółdzielczej Jednostki Mieszkaniowej - Plansza Podstawowa Zamienna, Osiedle W. - po naniesieniu zadań ujętych w decyzji PWRN, zatwierdzony decyzją WRN z [...] marca 1972 roku.
2/ rażące naruszenie art. 9 k.p.a. przez powoływanie się na orzecznictwo, służące interpretacji nieaktualnych przepisów,
3/ brak mapy dowodowej z oznaczeniem granic roszczenia od decyzji oraz brak
określenia powierzchni roszczenia,
4/ brak udokumentowania, że teren zagospodarowany został przez urządzenia infrastruktury technicznej,
5/ brak dowodów na twierdzenie, że teren jest wykorzystywany przez Szkołę nr [...] do prowadzenia dydaktycznych zajęć sportowo - rekreacyjnych.
Skarżący zarzucił, że przedmiotowy teren leży poza szkołą i nie jest wykorzystywany , zarośnięty jest chwastami, co dyrektor szkoły w rozmowie prywatnej ze skarżącym przyznał.
6/ Prezydent Miasta naruszył przepis 8 k.p.a przez to, że przystąpił do zabudowy terenu po dwóch latach od złożenia wniosku o zwrot, w trakcie nie zakończonego postępowania administracyjnego./ dotyczy to budowy boiska do koszykówki
z funduszy europejskich /. W sprawach zwrotowych terminem wyjściowym jest data złożenia wniosku , w przedmiotowej sprawie - jest to dzień 6 lipca 1998 r.
Protokół oględzin z dnia 17 grudnia 1998 r. określa teren jako nie noszący żadnych śladów zagospodarowania. Obecnie, mimo istnienia boiska, nie jest ono używane. 7/ nieprawdziwość wniosków i stwierdzeń, manipulację określeniami, brak dowodów. Budynek przedszkola, na które przeznaczony był teren nigdy nie powstał. Teren oznaczony jako 31 U Op pow. 0,45 ha - przedszkole 4 oddziałowe, 120 miejsc jest zaniedbany, jest obecnie porośnięty chwastami.
Instalacje przechodzące przez działkę nr 2686 zostały wykonane w latach 70/80 w trakcie budowy osiedla mieszkaniowego, a ogrodzenie działki nigdy nie zostało wykonane.
Skarżący zarzucił, że sprawa toczy się ósmy rok. W tym czasie sprawę prowadził organ niekompetentny do jej rozstrzygnięcia / Prezydent Miasta/, działkę zabudowano obiektem niezgodnym z celem wywłaszczenia, a w ub. roku parlament zmienił ustawę o gospodarce nieruchomościami w sposób niekonstytucyjny, co skutkowało zaskarżeniem tych zmian do TK.
Wskazując na fakt, że działka nr 2686 została zagospodarowana niezgodnie
z celem wywłaszczenia, w oparciu o przepis art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji i nakazanie administracji wydanie decyzji o zwrocie działki byłym właścicielom.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, a odpowiadając na zarzuty wskazał, że wskazane w decyzjach orzecznictwo zachowało aktualność również pod rządami nowej ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153 poz. 1269 z 2002 r./ sądy te sprawują w zakresie swej działalności kontrolę pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z 2002 r. / zwanej dalej P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, których dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. W myśl przepisu art. 145 P.p.s.a. Sąd obowiązany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia jej nieważności ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest naruszeniem prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub jeśli zachodzą przyczyny określone w przepisie art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Przedmiotem kontroli sądowej w powyższym zakresie jest decyzja Wojewody
z dnia [...] stycznia 2005 roku [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości położonej w K., oznaczonej obecnie jako część działki 2686, a poprzednio oznaczonej jako działki nr 8093/1, 8094/1 i 8095/1. Nieruchomość nabyta została przez Skarb Państwa od ojca skarżącego – B. C. w trybie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. (Dz. U. Nr 17 poz.70 Z 1958 r. ze zm.). Wywłaszczenie nieruchomości polega na pozbawieniu albo ograniczeniu , w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego, lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości. Wymieniona ustawa ustalała, że wywłaszczenie może nastąpić jedynie na rzecz Państwa, a o wywłaszczenie może ubiegać się zainteresowany organ administracji państwowej, instytucja p`aństwowa lub przedsiębiorstwo państwowe / art. 2/. Wywłaszczenie jest dopuszczalne, jeżeli nieruchomość jest ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej , na cele ochrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. Na obszarze miasta lub osiedla może być również wywłaszczona nieruchomość (...) niezbędna dla planowej realizacji na ich terenie budownictwa ogólno miejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego ( art. 3). Ubiegający się o wywłaszczenie obowiązany jest przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego wystąpić do właściciela o dobrowolne odstąpienie nieruchomości i w razie porozumienia zawrzeć z nim w formie prawem przepisanej , umowę zamiany lub umowę nabycia nieruchomości za cenę ustaloną wg zasad odszkodowania przewidzianych w ustawie / art. 6 /. Akta administracyjne sprawy zawierają decyzję Wydziału Budownictwa i Urbanistyki Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej nr [...] z [...] marca 1972 roku zatwierdzającą plan realizacyjny osiedla mieszkaniowego przy ul. W. w K. Decyzja ta okazana została przez Kierownika Zarządu Gospodarki Terenami Urzędu Powiatowego przy sporządzeniu aktu notarialnego [...] z 26 lutego 1975 roku stanowiącego umowę sprzedaży terenu pod wymienione osiedle , a przeniesienie własności nastąpiło w trybie w/w art. 6 ustawy z 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.
Spadkobiercy B. C. reprezentowani przez M. C. we wniosku z 18 czerwca 1998 roku i w trakcie postępowania administracyjnego domagali się zwrotu tej części wywłaszczonej nieruchomości, na której nie został zrealizowany cel wywłaszczenia. Wskazuje na to , w ocenie skarżących , dokumentacja fotograficzna i protokół oględzin nieruchomości z dnia 17 grudnia 1998 roku, w którym odnotowano, że przedmiotowa nieruchomość stanowi teren niezabudowany, porośnięty trawą, na którym nie stwierdzono jakichkolwiek śladów zagospodarowania. Dodano, że teren jest wyrównany, jednakże nie da się stwierdzić, by w jakikolwiek sposób był użytkowany przez obecnego właściciela.
Organy orzekające w sprawie przyjęły występowanie w sprawie przesłanek negatywnych uzasadniających odmowę zwrotu nieruchomości, wskazując
w podstawie prawnej przepisy art. 136 ust.3 i art.337 ustawy z 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami /Dz. U. Nr 261 poz. 2603 z 2004 roku ze zm./ zwanej dalej ugn. Organy stwierdziły, że nieruchomość wykorzystana została zgodnie z celem wywłaszczenia.
Zgodnie z art. 136 ust.3 ugn poprzedni właściciel lub jego następca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jego części jeżeli stosownie do art. 137stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zbędność nieruchomości ma miejsce w wypadku wystąpienia przynajmniej jednej z przesłanek wymienionych w art. 137. Mają one miejsce, gdy w ciągu 7 lat od dnia ostateczności decyzji wywłaszczeniowej nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, lub , gdy pomimo upływu 10 lat od ostateczności decyzji cel nie został zrealizowany. Miejscowy Plan Szczegółowy Zagospodarowania Przestrzennego K. wykonany w Wojewódzkiej Pracowni Urbanistycznej w okresie 1972 - 1973 roku obejmuje m.in. teren oznaczony jako 31 UOp, przeznaczony na przedszkole projektowane, 4 oddziałowe na 120 miejsc. Dla terenu tego, stanowiącego obecnie przedmiot postępowania, wydana została w dniu [...] września 1999 roku decyzja ustalająca warunki zabudowy i zagospodarowania terenu [...] dla inwestycji polegającej na budowie boiska sportowego do koszykówki o nawierzchni asfaltowej oraz przełożenie kanalizacji deszczowej.
W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że inwestor / Gmina/ w dniu 20 września 1999 roku złożył wniosek o wydanie warunków zabudowy dla wymienionej inwestycji, a przy określeniu warunków wynikających z ustaleń MPO i MPS stwierdzono, że planowana inwestycja leży w terenie oznaczonym w MPS "R."
i zmianie MPS "R. – B." symbolem 31 UOP, który jest terenem projektowanych tam usług oświaty. Decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2000 r. Prezydent Miasta zatwierdził projekt budowlany i wydał pozwolenie na budowę dla Gminy boiska sportowego dla koszykówki na działce nr ewid. 2686. W ocenie organów orzekających w sprawie zwrotu nieruchomości, zagospodarowanie spornego terenu w opisany sposób stanowi realizację celów inwestycyjnych ( budowa osiedla mieszkaniowego) i zaspokaja potrzeby mieszkańców i uczniów szkoły podstawowej.
Organ odwoławczy uznał , że obecny sposób zagospodarowania terenu stanowi dopuszczalną modyfikację celu wywłaszczenia.
Sąd nie zgadza się z taką argumentacją. Jak wskazano wyżej, nabycie przez Państwo przedmiotowej nieruchomości na realizację osiedla mieszkaniowego, w szczególności na budowę przedszkola, nastąpiło w dniu 26 lutego 1975 roku. W dacie złożenia wniosku o zwrot nieruchomości /18 czerwca 1998 roku /, była ona niezabudowana i nie nosiła żadnych śladów zagospodarowania / protokół oględzin z dnia 17 grudnia 1998/. Zgromadzona dokumentacja wskazuje, że przez przeszło 23 lata cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, a jedyne prace jakie wykonała na gruncie zarządzająca nim szkoła, to niwelacja i przygotowanie pod zasiew trawy, a nie taki był cel wywłaszczenia. Dodać należy, że dopiero po złożeniu przez skarżących wniosku o zwrot, Gmina wystąpiła / 20 września 1999 r./ o wydanie decyzji ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu na budowę boiska sportowego.
Sąd nie podziela stanowiska organu odwoławczego , iż nawet gdyby teren wykorzystany został pod realizację innego celu, to zgodnie z art. 229 a uzp, roszczenie zwrotowe i tak podlegałoby wyłączeniu. Przepis ten bowiem dopuszczał odmowę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w wypadku, gdy cel wywłaszczenia nie został zrealizowany , ale zrealizowano inny cel publiczny, który także w dniu wydania decyzji wywłaszczeniowej mógł być podstawą wywłaszczenia. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 3 kwietnia 2008 roku w sprawie k 6/05 stwierdził, że art. 229a jest niezgodny z art. 21 ust.2 w zw. z art. 64 ust.2 oraz z art. 7 Konstytucji. W uzasadnieniu wyroku Trybunał podkreślił wyjątkowy i szczególny charakter instytucji wywłaszczenia , które powinno być stosowane tylko w sytuacjach koniecznych, uzasadnionych celami publicznymi, a celów tych nie można zrealizować za pomocą innych środków prawnych. Tymczasem omawiany przepis tworzył sytuację, w której traci na znaczeniu wyjątkowy charakter wywłaszczenia -w szczególności przesłanka niemożności realizacji danego celu publicznego za pomocą innych środków prawnych.
Reasumując - w ocenie Sądu przedmiotowa nieruchomość nie została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia, a obecny sposób zagospodarowania przez urządzenie na tym terenie boiska sportowego nastąpił z uchybieniem terminów określonych w przepisie art. 137 ust.1 pkt.1 i 2, już po złożeniu wniosku o zwrot nieruchomości przez spadkobierców poprzedniego właściciela. W postępowaniu ponownym organ rozpatrzy wniosek spadkobierców B. C. o zwrot działek oznaczonych pierwotnie nr 8093/1, 8094/1 i 8095/1, a stanowiących obecnie część działki 2686, przy uwzględnieniu powyższych rozważań Sądu. Wskazując na powyższe, Sąd uznał, że decyzje organów orzekających w sprawie nie zasługują na ochronę, dlatego uchylił je w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt.1 lit. c P.p.s.a.
Z uwagi na charakter zaskarżonej decyzji , która nie przyznaje żadnych praw i obowiązków, Sąd odstąpił od określenia czy i w jakim zakresie decyzja ta nie może być wykonana /art. 152 P.p.s.a./.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło