II SA/Ol 821/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Alicja Jaszczak – Sikora Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant Ewa Kłos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2008 roku sprawy ze skargi A.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zasiłku rodzinnego oddala skargę Decyzją z dnia 6 sierpnia 2007r., działająca z upoważnienia Prezydenta Miasta Naczelnik Wydziału Urzędu Miasta, orzekła o przyznaniu D.N. następujących świadczeń rodzinnych: - zasiłku rodzinnego na A.N. w wysokości 64 zł, na okres od dnia 1 września 2007r. do 31 sierpnia 2008r., - zasiłku rodzinnego na K.N. w wysokości 64 zł, na okres od dnia 1 września 2007r. do 31 sierpnia 2008r., - dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dzieci: A. i K.N. w wysokości po 100 zł na każde z dzieci płatne jednorazowo. W dniu 8 lipca 2008r. do organu wpłynęło zaświadczenie wystawione przez Centrum Pracy i Pomocy informujące, iż pani B.N. została zatrudniona na okres od dnia 4 lutego 2008r. do 3 sierpnia 2008r. Pismem z 9 lipca 2008r. działająca z upoważnienia Prezydenta Miasta Naczelnik Wydziału Urzędu Miasta poinformowała D.N. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie zmiany decyzji z 6 sierpnia 2007r. dotyczącej ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci. Decyzją wydaną w dniu "[...]" Nr "[...]" działająca z upoważnienia Prezydenta Miasta Naczelnik Wydziału orzekła o zmianie decyzji tego organu z dnia 6 sierpnia 2007r. w części dotyczącej końcowej daty przyznania prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci: A.N. oraz K.N. w taki sposób, że zamiast daty "31 sierpnia 2008r." wpisać datę "31 marca 2008". Jako podstawę prawną decyzji powołano art. 3 pkt 24, art. 5 ust. 1 i 4a, art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 992, ze zm), § 18 ust. 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881, ze zm.) oraz art. 104, 107 i 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r./ Nr 98, poz. 1071, ze zm.). W uzasadnieniu organ wskazał, iż na wniosek złożony w dniu 27 lipca 2007r. ustalono prawo do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego dla dwojga dzieci, przy czym podstawą do ustalenia prawa do zasiłku stanowiły dokumenty stwierdzające wysokość osiąganego dochodu w 2006r., na podstawie których ustalono miesięczny dochód na jednego członka rodziny wynoszący 510,14 zł. W dniu 8 lipca 2008r. organ został powiadomiony o podjęciu przez żonę wnioskodawcy zatrudnienia od dnia 4 lutego 2008r. oraz wysokości uzyskanego z tego tytułu dochodu za pierwszy pełny miesiąc pracy. W świetle powyższego dochód na jednego członka rodziny wzrósł do kwoty 705,75 zł, a kwota ta przekracza kryterium dochodowe wynoszące 504 zł, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Od decyzji tej D.N. złożył odwołanie wnosząc o jej uchylenie. Wskazał, iż organ nieprawidłowo ustalił wysokość dochodu rodziny, w szczególności z uwagi na okoliczność, że dochód ten ustalono na podstawie średniej z 21 miesięcy poprzedzających wydanie decyzji. Z obliczeń odwołującego wynika nadto, iż podstawą do ustalenia dochodu były zasiłki pielęgnacyjne i stypendia co oznacza, że nieprawidłowo obliczono dochód rodziny. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia "[...]" Nr "[...]" utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach decyzji organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych właściwy organ może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, iż żona wnioskodawcy podjęła zatrudnienie od dnia 4 lutego 2008r. i z tego tytułu uzyskała wynagrodzenie w wysokości 782,43 zł netto za miesiąc marzec, przy czym uzyskanie "nowego" dochodu w okresie zasiłkowym nie pozostaje bez wpływu na prawo do tego zasiłku, w przypadku gdy dochód ten spowoduje przekroczenie kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z art. 5 ust. 4 a tej ustawy wynika natomiast, iż w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu w związku z podjęciem zatrudnienia, prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na podstawie dochodu rodziny powiększonego o uzyskany dochód. Wskazano, iż wysokość aktualnego dochodu rodziny ustalona została w oparciu o zapis § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, zgodnie z którym do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny, o ile dochód ten osoba otrzymuje w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. W przypadku, gdy dochód rodziny powiększony o uzyskany dochód powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych, świadczenia te nie przysługują od miesiąca następującego po pierwszym pełnym miesiącu od uzyskania dochodu. W niniejszej sprawie takim pierwszym pełnym miesiącem, w którym Pani M.N. otrzymała wynagrodzenie był miesiąc marzec 2008r. zatem zasiłki rodzinne nie przysługują od miesiąca kwietnia 2008r. Odnośnie zarzutów odwołania Kolegium wyjaśniło, iż dochód rodziny ustalony został na podstawie przedstawionych przez wnioskodawcę zaświadczenia Urzędu Skarbowego o wysokości dochodu w 2006r. pomniejszonego o wysokość kosztów uzyskania przychodu oraz prawidłowo do dochodu rodziny doliczona została kwota uzyskanego stypendium. Wbrew twierdzeniu odwołującego się do dochodu rodziny nie zostały zaliczone zasiłki pielęgnacyjne. Na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie złożył D.N. wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu do ponownego rozpoznania. Zarzucił, iż dochód przyjęty przez organy orzekające w sprawie został ustalony w sposób wadliwy, gdyż do dochodu rodziny doliczono dochód dzieci skarżącego z tytułu otrzymywanego stypendium, przy czym nie uwzględniono, iż stypendium to jest przyznawane na podstawie decyzji półrocznych, a nie z całego roku. Nadto organ odwoławczy nie uwzględnił sytuacji rodzinnej skarżącego, w szczególności zaś jego inwalidztwa i ponoszonych z tego tytułu wydatków wpływających na kryterium dochodowe. Osiągnięcie nowego dochodu nie zmieniło w istotny sposób sytuacji rodziny, natomiast faktycznie spowodowało ukaranie skarżącego pozbawieniem prawa do świadczeń rodzinnych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przewidzianych, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji, Sąd kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi w granicach danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) zwanej dalej: ustawą ppsa. Wzruszenie decyzji następuje w razie, gdy kontrola wykaże, że decyzja narusza przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy ( art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy ppsa.). W niniejszej sprawie, w toku kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga jako bezzasadna, nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ich ustalania, przyznawania i wypłacania zostały określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 992, ze zm) oraz wydanego na podstawie art. 23 ust. 5 tej ustawy rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr. 105, poz. 881, ze zm). Świadczenia te stanowią formę wsparcia jakiego państwo udziela rodzinom, aby umożliwić realizację podstawowych ich funkcji: opiekuńczej, wychowawczej i edukacyjnej. Do świadczeń rodzinnych należy między innymi zasiłek rodzinny, który zgodnie z art. 4 tej ustawy ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Jednakże warunkiem uzyskania zasiłku rodzinnego jest spełnienie ustalonego przez ustawodawcę kryterium dochodowego, określonego w art. 5 tej ustawy oraz przesłanek określonych w art. 6. Zatem stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł. Jak wynika z przekazanych akt administracyjnych z wnioskiem o przyznanie zasiłków rodzinnych wraz z dodatkiem do zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego wystąpił skarżący do organu I instancji w dniu 27 lipca 2007r. Dołączył do wniosku dwa oświadczenia członka rodziny o wysokości dochodów niepodlegających opodatkowaniu za 2006r., przy czym w jednym z oświadczeń wskazano kwotę 1068 zł z tytułu stypendium oraz zaświadczenie z urzędu skarbowego o wysokości dochodów uzyskanych w 2006r. Z zaświadczenia tego wynikało, iż dochód małżonków N. wyniósł 30.036,44 zł, zaś dochód ustalony zgodnie z art. 3 pkt 1 lit a ustawy o świadczeniach rodzinnych tj. stanowiący przychód podlegający opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych pomniejszony o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne wyniósł 23.418,67 zł. Razem zatem dochód rodziny w 2006r. stanowił kwotę 24.486,67 zł, co stanowiło miesięczny dochód rodziny w wysokości 2040,56 zł, zaś na jednego członka rodziny 510,14 zł. Wprawdzie dochód ten na członka rodziny przekraczał ustalone w art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych kryterium dochodowe, jednakże z uwagi na zapis ust. 3 tego przepisu przewidujący możliwość przyznania świadczenia rodzinnego w przypadku, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekracza kwotę uprawniającą rodzinę do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Skoro w poprzednim okresie zasiłkowym taki zasiłek rodzinny przysługiwał skarżącemu na dzieci, to wobec powyższego prawidłowo decyzją z dnia 6 sierpnia 2007r. organ I instancji przyznał zasiłki rodzinne na A. i K.N. na okres od 1 września 2007r. do 31 sierpnia 2008r. w wysokości po 64 zł oraz dodatek do zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Z akt sprawy wynika jednakże, iż w trakcie okresu zasiłkowego, na który przyznane zostały zasiłki rodzinne na dzieci w rodzinie skarżącego nastąpiła zmiana sytuacji dochodowej, bowiem z dniem 4 lutego 2008r. Pani B.N. została zatrudniona w Centrum Pracy i Pomocy na czas określony do dnia 3 sierpnia 2008r. z wynagrodzeniem za miesiąc marzec br. wynoszącym 782,43 zł netto. Prawidłowo zatem po uzyskaniu tej informacji organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie zmiany decyzji przyznającej prawo do zasiłków rodzinnych na dzieci, skoro uzyskany dochód małżonki miał wpływ na prawo do zasiłków. Stosownie bowiem do art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne. Przywołana regulacja prawna stanowi wyłom w zasadzie trwałości decyzji administracyjnych, gdzie pomimo braku wniosku uprawnionej strony organ posiada kompetencje do zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej w przypadku zaistnienia jednej z enumeratywnie wyszczególnionej tym przepisem sytuacji. W rozpoznawanej sprawie skoro zaistniała jedna z okoliczności, o której mowa w art. 32 ust. 1 tej ustawy, gdyż zmieniła się sytuacja dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych organ zobowiązany był do ustalenia obecnego dochodu rodziny powiększonego o kwotę uzyskiwanego dochodu z tytułu zatrudnienia małżonki. Sytuację taką reguluje art. 5 ust. 4a ustawy o świadczeniach rodzinnych zgodnie z którym, w przypadku uzyskania przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego dochodu, o którym mowa w art. 3 pkt 24, prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na podstawie dochodu rodziny, osoby uczącej się lub dziecka powiększonego o uzyskany dochód. Pod pojęciem uzyskania dochodu, o którym mowa w art. 3 pkt 24 tej ustawy rozumie się natomiast uzyskanie dochodu spowodowane: a) zakończeniem urlopu wychowawczego, b) uzyskaniem prawa do zasiłku dla bezrobotnych lub stypendium w wysokości zasiłku dla bezrobotnych, c) uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, d) uzyskaniem zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawa gospodarstwa rolnego, e) uchylony, f) rozpoczęciem pozarolniczej działalności gospodarczej. Ponieważ żona skarżącego podjęła zatrudnienie, zaistniała okoliczność uregulowana w art. 3 pkt 24 lit c tej ustawy stanowiąca uzyskanie dochodu, o którym mowa w art. 5 ust. 4a ustawy. Niezasadny jest zarzut skarżącego, iż organy orzekające w tej sprawie nieprawidłowo ustaliły dochód rodziny, bowiem doliczono do niego wysokość stypendium dzieci, bowiem zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych do dochodu należy doliczyć także inne niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych stypendia określone w przepisach o systemie oświaty, przepisach Prawo o szkolnictwie wyższym oraz o przepisach o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, a także inne stypendia przyznawane uczniom i studentom. Wobec takiego zapisu prawidłowo do dochodu rodziny doliczono stypendia otrzymywane przez dzieci skarżącego. Wskazać należy również w tym miejscu, iż organy orzekające w sprawie prawidłowo działając w oparciu o zapis § 18 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne doliczyły do dochodu rodziny miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny – żonę. Zgodnie bowiem z przywołanym przepisem w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny, o ile dochód ten osoba otrzymuje w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Z ust. 3 tego przepisu wynika natomiast, iż w przypadku gdy dochód rodziny powiększony o uzyskany dochód powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych, świadczenia nie przysługują od miesiąca następującego po pierwszym pełnym miesiącu od uzyskania dochodu. Jak wynika z wyżej zacytowanych przepisów prawa do dochodu rodziny, który w decyzji przyznającej zasiłki rodzinne na dzieci na okres zasiłkowy od 1 września 2007r. do 31 sierpnia 2008r. ustalono w wysokości 2040,56 zł miesięcznie należało doliczyć miesięczny uzyskany dochód małżonki w wysokości 782,43 zł, co łącznie stanowiło miesięczny dochód rodziny wynoszący kwotę 2.822,99, zaś na członka rodziny 705,75 zł. Kwota ta znacznie przekracza dopuszczalne kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy, jak również jest znacznie wyższa od dopuszczalnego przekroczenia tego kryterium, o którym mowa w ust. 3 tego przepisu uprawniającego do zasiłków rodzinnych. Skoro w rodzinie skarżącego zaistniała sytuacja, iż w trakcie okresu zasiłkowego uzyskano dochód, który przekroczył dopuszczalne kryterium warunkujące przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego, to stosownie do cytowanego wyżej § 18 ust. 3 tego rozporządzenia należało w zawiązku z art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych dokonać zmiany decyzji przyznającej prawo do zasiłków rodzinnych na dzieci A. i K.N. poprzez zmianę okresu, na jaki przysługiwało prawo do świadczenia rodzinnego tj. wskazanie, iż prawo to przysługuje jedynie do dnia 31 marca 2008r. Odnośnie zarzutu skarżącego, iż organy orzekające w sprawie zupełnie pominęły okoliczność dotyczącą sytuacji rodziny skarżącego z uwagi na jego inwalidztwo oraz konieczność ponoszenia znaczących wydatków z tego tytułu, jak również okoliczność iż w tych warunkach wynagrodzenie za pracę żony nie zmieniło w istotny sposób sytuacji rodziny wyjaśnić pozostaje, iż okoliczności te pozostają poza sferą oceny prawnej dokonywanej przez organy administracji publicznej orzekające w tej sprawie. Przepisy powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych jednoznacznie konkretyzują przesłanki, które warunkują przyznanie zasiłków rodzinnych i żadne inne przesłanki nie mają wpływu na prawo do tych świadczeń. Jeżeli natomiast sytuacja rodziny skarżącego jest trudna mimo uzyskania dodatkowego dochodu, to w celu przezwyciężenia tej sytuacji skarżący winien wystąpić o przyznanie pomocy w ramach świadczeń realizowanych w oparciu o zapisy ustawy o pomocy społecznej, bowiem świadczenia rodzinne przyznawane są tylko z uwagi na kryteria które wskazane zostały w podjętych decyzjach w tej sprawie, a które to decyzje nie naruszają przepisów prawa. Mając powyższe na względzie Sąd nie stwierdzając naruszenia prawa, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę jako niezasadną.