IV SA/Wa 1736/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marian Wolanin (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, asesor WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi H. C. i Z. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania - oddala skargę - Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. Nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] maja 2008 r. o wymeldowaniu H. i Z. C. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzono, że z wnioskiem o wymeldowanie wskazanych osób wystąpiła I. C., potwierdzając fakt, iż osoby te nie zamieszkują pod wymienionym adresem, ponieważ wyprowadziły się 8 lat temu dobrowolnie, zabierając swoje rzeczy osobiste i meble. Dzielnicowy zeznał podczas przesłuchania, iż monitorował sytuację w rodzinie I. i G. C. pod kątem przemocy w rodzinie i w trakcie swoich wizyt w lokalu nigdy nie zastał w nim H. i Z. C., a nawet nie wie, jak oni wyglądają. Kurator E. K. zastała te osoby w przedmiotowym lokalu podczas swojej wizyty we wrześniu. W trakcie rozmowy oświadczyli, iż czasowo wyprowadzili się z przedmiotowego lokalu w celu opieki nad chorą matką. Od I. C. wie, że jej teściowie bywają w lokalu sporadycznie – H. C. bywa ok. raz w tygodniu, natomiast Z. C. rzadziej. Fakt nie zamieszkiwania H. i Z. C. pod dotychczasowym adresem potwierdził również ich syn G. C., ale oświadczył, iż nie zgadza się na ich wymeldowanie. Także sami skarżący przyznali, iż od 2000 r. nie zamieszkują w miejscu pobytu stałego, tylko w M., gdzie sprawowali opiekę nad chorą A. C. -matką Z. C., która zmarła [...] marca 2008 r. Z. C. oświadczył, iż w lokalu ma zabezpieczony jeden pokój, który użytkuje razem z synem i wnukami, i widzi możliwość powrotu do lokalu i ponownego w nim zamieszkania. Natomiast H. C. wskazała, iż bywa w lokalu przynajmniej dwa razy w miesiącu, deklarując powrót do miejsca pobytu stałego, ale nie wie kiedy to nastąpi. W ocenie organu odwoławczego, skarżący zainteresowani są tylko utrzymaniem zameldowania w przedmiotowym lokalu, a nie zamieszkiwaniem w nim na stałe. Zamiar powrotu do spornego lokalu nie może mieć znaczenia w sprawie, ponieważ w orzecznictwie sądowo-administracyjnym utrwalił się pogląd, iż zamiar jest pojęciem subiektywnym, dlatego jego istnienie lub brak mogą być w postępowaniu administracyjnym ustalane na podstawie okoliczności o charakterze obiektywnym. Samo więc werbalne deklarowanie takiego zamiaru nie może mieć decydującego znaczenia, jeżeli nie jest poparte żadnymi konkretnymi działaniami, wolę taką urzeczywistniającymi. Również fakt, iż skarżący "bywają" w miejscu pobytu stałego, nie może przesądzać o uznaniu, iż mieszkanie to rzeczywiście stanowi miejsce ich pobytu stałego. Miejsce pobytu stałego to bowiem miejsce, w którym skupiają się wszystkie codzienne sprawy, w którym się przebywa, wypoczywa i prowadzi gospodarstwo domowe. Okazjonalne pobyty skarżących w przedmiotowym lokalu bez wątpienia nie odpowiadają tym warunkom. Jeżeli więc skarżący ponownie zamieszkają w Sygn. akt IV SA/Wa 1736/08 przedmiotowym lokalu to będą mogli się w nim zameldować na pobyt stały. W ocenie organu, skarżący opuścili miejsce pobytu stałego bez dopełnienia obowiązku meldunkowego, dlatego orzeczenie o ich wymeldowaniu jest zgodna z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2008 r. H. i Z. C. zarzucili naruszenie art. 77 §1 i art. 80 kpa oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez wybiórczą i błędną ocenę materiału dowodowego. Skarżący nie kwestionują, że od 8 lat większość czasu przebywają w M. przy ul. [...], ale było to związane ze sprawowaniem opieki nad chorą A. C. - matką Z. C., która umarła [...] marca 2008 r. Do marca 2008 r. skarżący nie mieli więc nawet możliwości częstego przebywania w W. Zeznania kuratora E. K. dotyczą zaś września i października 2007 r. Ponadto, organ odwoławczy nie odniósł się do tej części zeznań świadków, w których potwierdzili, że zarówno H. i Z. C. podkreślali, że w M. przebywają czasowo. Niezgodnie z materiałem dowodowym stwierdzono, że H. C. bywa w lokalu dwa razy w miesiącu. Tymczasem, skarżąca wyjaśniła, że w mieszkaniu bywa dwa razy w tygodniu, i ma zamiar w niedługim czasie wrócić do tego lokalu. W ocenie skarżących, ich zeznania przemawiają za tym, że do pobytu w M. zmusiła ich sytuacja rodzinna, ponieważ nigdy nie byli zainteresowani zamieszkaniem w M. na stałe i nie traktowali tego miejsca jako swojego domu rodzinnego, w którym skupiać by się miało ich egzystowanie. Skarżący podkreślali w toku postępowania, że ich pobyt w M. ma charakter czasowy i nie opuścili na trwałe miejsca pobytu stałego przy ul. [...] w W. Opuszczenie przez skarżących przedmiotowego lokalu nie miało charakteru dobrowolnego, lecz zostało wymuszone sytuacją od nich niezależną, ponieważ od 2000 r. byli zmuszeni zająć się ciężko chorą A. C. (urodzoną [...] r.) -matką Z. C., która wymagała całodobowej opieki. Konieczne zatem było przebywanie skarżących z chorą we wsi M. Mimo tego, że od 2000 r. skarżący zmuszeni byli przebywać poza miejscem stałego pobytu, to nie zrezygnowali z uprawnienia do przebywania w lokalu przy ul. [...], ponieważ do dnia dzisiejszego posiadają klucze do lokalu, w którym znajdują się ich rzeczy osobiste. H. C. bywa w lokalu dwa razy w tygodniu i nocuje w nim. Skarżący mają w przedmiotowym lokalu pokój, z którego korzystają w czasie obecności w W. Skarżący nigdy nie mieli wątpliwości co do swojego uprawnienia stałego zamieszkiwania w lokalu, tym bardziej, że do 2002 r. spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu przysługiwało właśnie im. Aktualnie w umowie z dnia 10.06.2002 r. zawartej przez ich syna ze spółdzielnią o spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu w §5 są wymienieni jako osoby mające prawo zamieszkiwać w lokalu. Doprowadzając w 2002 r. do zawarcia umowy ze spółdzielnią przez syna skarżący zgodnie z ustną umową Sygn. akt IV SA/Wa 1736/08 pomiędzy nimi, a synem i synową mieli cały czas zamieszkiwać w mieszkaniu. Temu właśnie służył zapis w §5 umowy. Do chwili śmierci A. C. skarżący nie mogli przebywać w lokalu z uwagi na konieczność sprawowania opieki na chorą. Po śmierci matki powrót do lokalu okazał się utrudniony z uwagi na nieprzyjazne stosunki pomiędzy skarżącymi i ich byłą synową I. C. Już w 2002 r. w momencie kiedy synowej z mocy prawa zaczęło przysługiwać spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu pogorszyły się stosunki pomiędzy I. C., a skarżącymi. W trakcie obecności skarżących w mieszkaniu często dochodzi do awantur wszczynanych przez I. C., których świadkami są dzieci. Takie zachowanie I. C. bez wątpienia wpływa na zwlekanie przez skarżących z decyzją powrotu do mieszkania. Ponadto, w ostatnim czasie zmieniła się sytuacja zdrowotna Z. C. Z uwagi na chorobę nowotworową poddawany jest chemioterapii. Wymaga leczenia w W., ale też spokoju i wypoczynku. Tym niemniej jednak w najbliższym czasie skarżący powrócą na stałe do lokalu przy ul. [...], do czego są uprawnieni na podstawie §5 umowy o spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu z dnia 10.06.2002 r., tym bardziej, że dom w M. nie nadaje się na miejsce stałego zamieszkania dwójki starszych, schorowanych ludzi. Skarżący nadal mają klucze do lokalu, w którym znajdują się ich rzeczy osobiste, a zatem przesłanki obiektywne przemawiają za tym, że nie zerwali związków z dotychczasowym lokalem i zamierzają do niego powrócić. Skarżący nie mają i nigdy nie mieli zamiaru stałego związania się z innym miejscem. Nie istnieje obiektywna możliwość urządzenia trwałego centrum życiowego w M. Skarżący nigdy nie podejmowali żadnych działań, które miałyby do tego prowadzić. Skarżący są ludźmi schorowanymi i wiekowymi. Sami wymagają leczenia i stałej opieki lekarskiej. Dlatego też nigdy nie planowali wyprowadzki z ulicy [...] na wieś, licząc na pomoc i opiekę ze strony syna i synowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie może być uwzględniona, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Należy bowiem podkreślić, że sąd administracyjny uprawniony jest do oceny zaskarżonej decyzji jedynie przez pryzmat jej zgodności z prawem, i zobowiązany jest uchylić decyzję tylko wtedy, gdy stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem jej nieważności lub wznowieniem postępowania, naruszenie prawa materialnego które miało wpływ na wynika rozstrzygnięcia, albo naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Żaden jednak z wymienionych przypadków, nie zaistniał w rozpatrywanej sprawie. Zaskarżona decyzja wydana została w warunkach określonych w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993, ze zm.), według którego, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce Sygn. akt IV SA/Wa 1736/08 pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Stosownie zaś do art. 1 ust. 2 i art. 9 ust. 2b powołanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, ewidencja ludności służy rejestrowaniu danych o miejscu pobytu osób, zameldowanie zaś służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu jedynie potwierdzenie faktu pobytu w danym lokalu. Z powyższego wynika, iż wymeldowanie dokonywane jest w przypadku, gdy dana osoba opuści dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie dopełni obowiązku wymeldowania się. Samo bowiem zameldowanie stanowi rejestrację stanu faktycznego w zakresie stałego lub czasowego pobytu określonej osoby w danym miejscu. Dla zameldowania istotne jest tylko to, czy dana osoba przebywa w określonym miejscu. W żaden natomiast sposób rejestrowanie tego stanu (zameldowanie lub wymeldowanie), nie jest zależne od przysługiwania danej osobie tytułu prawnego do lokalu (nieruchomości), w którym ta osoba przebywa, lub który opuściła. Należy więc podkreślić, iż zameldowanie w lokalu, jako czynność materialno-techniczna, nie rodzi prawa do mieszkania, a jedynie potwierdza istnienie i rodzaj pobytu pod danym adresem. Celem wymeldowania jest zatem także jedynie potwierdzenie, iż dana osoba nie przebywa już w dotychczasowym miejscu pobytu, niezależnie od tego, czy osobie tej przysługuje jakikolwiek tytuł prawny do lokalu, w którym dotychczas przebywała. W rozpatrywanej sprawie skarżący sami przyznali, iż od ośmiu lat do marca 2008 r. nie mogli często przebywać w przedmiotowym lokalu w W., ze względu na konieczność sprawowania opieki nad chorą A. C., zamieszkałą w M., i dlatego byli zmuszeni zamieszkiwać razem z nią w M. Konieczności sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny i to w podeszłym wieku, wbrew zarzutom skargi, nie można ujmować jako wyraz braku dobrowolności w opuszczeniu dotychczasowego miejsca zamieszkania przez skarżących. Pomijając bowiem kwestie czysto humanitarne, zwłaszcza oparte na relacjach rodzinnych, fakt sprawowania przez skarżących opieki nad chorą A. C. do chwili jej śmierci w marcu 2008 r., nie może być traktowany, jako działanie wbrew woli skarżących. Za brak dobrowolności w opuszczeniu lokalu należy bowiem uznać tylko takie działanie, w którym osoba opuszczająca lokal zostaje do tego przymuszona wbrew swojej woli lub z uzasadnionej okolicznościami sprawy obawy o swoje życie i zdrowie. Nie wynika jednak z akt, aby skarżący znaleźli się w takiej sytuacji podczas opuszczenia przedmiotowego lokalu w 2000 r. Podniesione natomiast okoliczności konfliktów pomiędzy skarżącymi, a I. C., pojawiających się podczas pobytu skarżących w przedmiotowym lokalu, nie mają znaczenia w sprawie, skoro nie były przyczyną opuszczenia przez nich tego lokalu w 2000 r., a pojawiły się dopiero w 2002 r., jak wskazano w skardze. Nie wynika przy tym z akt i sami skarżący tego nie wskazali, aby podejmowali w przeszłości środki prawne służące ochronie posiadania przedmiotowego lokalu, które to posiadanie miało przejawiać się w stanowczym zamiarze zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu, jako miejscu stałego pobytu. 4 Sygn. akt IV SA/Wa 1736/08 Jakkolwiek więc, skuteczność opuszczenia dotychczasowego miejsca stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zależna jest od zaistnienia w tym względzie stanowczego zamiaru osoby opuszczającej to miejsce, to jednak istnienie takiego zamiaru podlega ocenie nie tylko na podstawie oświadczenia danej osoby, ale także na podstawie całokształtu okoliczności sprawy. Stanowczość opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu jest bowiem okolicznością z natury tkwiącą wyłącznie w świadomości danej osoby. Jeżeli więc z zaistnieniem tej okoliczności ustawodawca związał skutki prawne w postaci obowiązku wymeldowania się z opuszczonego miejsca pobytu, to dla stwierdzenia zaistnienia tej okoliczności konieczne jest ustalenie, czy stanowczość zamiaru opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu została w jakikolwiek sposób uzewnętrzniona. W ocenie Sądu, zgromadzony materiał dowodowy w sprawie jest wystarczający do stwierdzenia, iż skarżący uzewnętrznili swój stanowczy zamiar opuszczenia lokalu, z którego zostali wymeldowani. Prawidłowa jest zatem ocena organów orzekających w sprawie, iż skarżący nie zostali przymuszeni do opuszczenia tego lokalu okolicznościami pozostającymi poza wolą ich działania, i że opuszczenie to miało w 2000 r. charakter trwały. Skarżący, po opuszczeniu lokalu, w 2002 r. doprowadzili do przepisania tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu na swojego syna i zgłosili swój zamiar powrotu do przedmiotowego lokalu dopiero po ośmiu latach od jego opuszczenia i to dopiero po śmierci osoby, nad którą sprawowali opiekę. Nie podejmowali w tym względzie żadnych działań nawet w 2007 r., kiedy to wydany został wyrok rozwodowy ich syna przez Sąd Okręgowy W. w W., w którym Sąd określił także sposób korzystania z przedmiotowego lokalu wyłącznie przez rozwiedzionych małżonków bez jakiegokolwiek uwzględnienia okoliczności zamieszkiwania w nim skarżących. Ponadto, jeżeli pomiędzy skarżącymi, a I. C. miałby istnieć konflikt już od 2002 r., to w żaden sposób skarżący nie wykazali w postępowaniu administracyjnym, aby konflikt ten miał im utrudniać zamieszkiwanie na stałe w przedmiotowym lokalu już od 2002 r. Istnienie konfliktu podnoszą dopiero teraz, jako okoliczność mającą utrudniać im powrót do przedmiotowego lokalu. Nie wynika jednak z akt, aby podjęli działania prawne dla ochrony posiadania przedmiotowego lokalu, skoro twierdzą, iż dotychczasowe przebywanie w tym lokalu, chociaż nie ciągłe, to jednak było wyrazem zamieszkiwania w nim z zamiarem stałego pobytu. Oceniając zaistnienie ustawowych przesłanek do wymeldowania, okoliczności powstałe po opuszczeniu lokalu nie mają znaczenia w sprawie, jeżeli nie nastąpił powrót do tego lokalu z zamiarem stałego w nim pobytu. Okoliczności rozpatrywanej sprawy wskazują, iż skarżący powzięli zamiar powrotu do przedmiotowego lokalu dopiero po ośmiu latach od jego opuszczenia, aczkolwiek powrót ten jeszcze nie nastąpił. Sami zaś skarżący stwierdzili, iż w 2002 r. doszło do przepisania praw do lokalu na ich syna i ówczesną synową, ze względu na ich zamieszkanie w M. 5 Sygn. akt IV SA/Wa 1736/08 Podniesiona w skardze okoliczność przysługiwania skarżącym uprawnienia do zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu, mająca wynikać z §5 umowy z 2002 r., nie ma znaczenia w sprawie, ponieważ zameldowanie nie jest związane z uprawnieniami do korzystania z lokalu, lecz jedynie z faktycznym pobytem danej osoby w określonym miejscu. Również więc brak zameldowania w określonym lokalu nie ma żadnego wpływu na przysługujące do niego uprawnienia, jako wynikające z określonego tytułu prawnego, jeżeli taki tytuł rzeczywiście przysługuje. Prawidłowo zostały również ocenione przez organy orzekające zeznania świadków, które nie pozostają w sprzeczności z oświadczeniem skarżących o sporadycznym przebywaniu w przedmiotowym lokalu. W odniesieniu zaś do zarzutu o błędnym przyjęciu przez organ odwoławczy okoliczności przebywania H. C. w przedmiotowym lokalu dwa razy w miesiącu, zamiast faktycznie dwa razy w tygodniu, należy wskazać, iż sama skarżąca podała w swoim piśmie z dnia 26.03.2008 r., że w lokalu tym pozostają jej rzeczy osobiste i posiada do niego klucze, ponieważ przynajmniej dwa razy w miesiącu przebywa i nocuje w tym mieszkaniu. O przebywaniu dwa razy w tygodniu skarżąca podała dopiero podczas zeznania w dniu 29.04.2008 r. W kontekście powołanych wyżej okoliczności, dotyczących opuszczenia lokalu w 2000 r., przedstawiona kwestia nie ma wpływu na wynik sprawy. W świetle powyższego, nie można organowi odwoławczemu skutecznie zarzucić naruszenia art. 77 §1 i art. 80 kpa, ponieważ to właśnie na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, organ ten dokonał prawidłowej oceny zaistnienia w rozpatrywanej sprawie przesłanek określonych w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych do wymeldowania skarżących z przedmiotowego lokalu, które to wymeldowanie służy jedynie usunięciu rozbieżności pomiędzy wpisem w ewidencji ludności a faktycznym miejscem ich obecnego pobytu. Zważywszy na rejestracyjny jedynie charakter wpisów w ewidencji ludności, wynikający z art. 1 ust. 2 i art. 9 ust. 2b ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, dotychczasowy wpis adresu zameldowania skarżących w ewidencji ludności nie spełnia swojej ustawowej funkcji. Utrzymywanie miejsca zameldowania skarżących w ewidencji ludności, niezgodnego z miejscem faktycznego pobytu poza przedmiotowym lokalem, stanowi więc naruszenie art. 1 ust. 2 i art. 9 ust. 2b powołanej ustawy, podważając ustawowy cel tej ewidencji, dlatego wymeldowanie służy doprowadzeniu stanu ewidencyjnego do nakazanej przez ustawodawcę zgodności ze stanem faktycznym. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.