III SA/Wr 270/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marcin Miemiec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Maciej Guziński sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Protokolant Monika Tarasiewicz po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 12 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Dyrektor Izby Celnej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia, oraz bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych oddala skargę. Po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] Nr [...], nakładającej na firmę "C." R. K. karę pieniężną w wysokości 3000 zł za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych oraz karę pieniężną w wysokości 2000 zł za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia, Dyrektor Izby Celnej we W. decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji przedstawił przebieg postępowania w sprawie. Mianowicie dnia [...] o godz. 12.15 funkcjonariusze celni Referatu Grupy Mobilnej w L. na drodze krajowej nr 3 w L. zatrzymali do kontroli zespół pojazdów składający się z samochodu ciężarowego marki F. E. o numerze rejestracyjnym [...] z przyczepą marki H. o numerze rejestracyjnym [...] , o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej ponad 3,5 tony. Kierowcą pojazdu był K. K., pracownik hurtowni dodatków paszowych "C.", który nie posiadał w pojeździe wypisu zaświadczenia na przewozy na potrzeby własne oraz karty opłaty za przejazd pojazdu po drogach krajowych. W związku z tym sporządzono protokół kontroli stwierdzający naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. W wyniku tego postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego w L. wszczął postępowanie administracyjne, a następnie decyzją z dnia [...]. Nr [...] nałożył na firmę "C." R. K. karę pieniężną w wysokości 5.000 zł, w tym 3000 zł za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych oraz 2000 zł za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia. W odwołaniu wnioskowano o uchylenie decyzji I instancji w całości. Strona powołała się na art. 3 ust.1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym, gdyż dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu wynosiła 3039 kg, a przejazd pojazdu z przyczepą miał charakter jednorazowy. Odwołujący się podkreślił, że za wykroczenie Sąd Rejonowy w L. wymierzył K. K. karę grzywny w wysokości 200 zł. Skontrolowany przejazd miał charakter prywatny. Był realizowany przez ojca odwołującego się. Zatem firma odwołującego się nie powinna ponosić za to żadnej odpowiedzialności. Rozpatrując odwołanie organ II instancji powołał się na art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, według którego przepisów ustawy nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym oraz niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy. Artykuł 4 pkt 4 tej ustawy określa jako niezarobkowy przewóz drogowy, zwany "przewozem na potrzeby własne", każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki: a) pojazdy samochodowe używane do przewodu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi, w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin, d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych. Organ podkreślił, że z materiału dowodowego sprawy wynika jednoznacznie, że spełniono przesłanki art. 4 pkt 4 ustawy. Kierowca powinien był więc posiadać stosowne zaświadczenie na wykonywanie przewozów na potrzeby własne. Bezsporne jest również, iż dopuszczalna masa całkowita skontrolowanego zespołu pojazdów przekraczała 3,5 tony. Organ powołał się na art. 33 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, zgodnie z którym przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Takiego zaświadczenia odwołujący się nie posiadał. Według art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy obowiązane są do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, której maksymalna wysokość nie może być wyższa niż równowartość 800 euro rocznie, z wyłączeniem: 1) przedsiębiorców wykonujących transport drogowy taksówką; 2) pojazdów transportu kombinowanego; pojazdów realizujących komunikację miejską; 4) zakładów pracy chronionej lub zakładów aktywności zawodowej w przypadku wykonywania przewozów na potrzeby własne. Zgodnie z art.42a ustawy o transporcie drogowym, art. 42 ustawy nie stosuje się do podmiotów niebędących przedsiębiorcami, a zaliczanych do sektora finansów publicznych. Organ stwierdził, że kontrolowany zespół pojazdów nie był wyłączony z obowiązku posiadania karty, a kierujący pojazdem winien dysponować takim dokumentem. Zgodnie z art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli m. in. wypis z licencji, kartę opłaty drogowej, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy. Artykuł 87 ust. 2 ustawy stanowi, że podczas przewozu drogowego wykonywanego na potrzeby własne kontrolowany jest zobowiązany mieć przy sobie i na żądanie uprawnionego organu kontroli okazać wypis z zaświadczenia, o którym stanowi art. 33 ust. 1. Zgodnie z art. 92 ust 1 i ust. 4 ustawy o transporcie drogowym, kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów tej ustawy podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 15000 zł. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków oraz wysokość kar pieniężnych określa załącznik do ustawy. Według pkt. 1.4 tego załącznika, wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia podlega karze pieniężnej w wysokości 2000 zł. Według 4.1 załącznika, wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych podlega karze pieniężnej w wysokości 3000 zł. Organ II instancji podkreślił, że ustawa o transporcie drogowym nie wyłącza spod jej stosowania przypadków jednorazowego lub sporadycznego przewozu. Z ustawy wynika także, że każdy przewóz drogowy wykonywany pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony winien spełniać warunki w niej określone. Jeśli idzie o zarzut strony dotyczącego ukarania kierowcy mandatem karnym w wysokości 200 zł, organ stwierdził, że według art. 92 a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, gdy podczas kontroli drogowej zostaną stwierdzone naruszenia określone w pkt 1-3 ustawy, kierowca pojazdu samochodowego realizujący przewóz drogowy podlega karze grzywny. Postępowanie sądowe zakończone wyrokiem nakazowym prowadzono w trybie Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, na podstawie art. 92a ust. 2 ustawy o transporcie drogowym. Artykuł 92a ust. 1 tej ustawy stanowi, że gdy podczas kontroli drogowej zostaną stwierdzone naruszenia wynikające z punktów od 1 do 3, kierowca pojazdu samochodowego realizujący przewóz drogowy podlega karze grzywny. Z 92a ust. 3 wynika natomiast, że wszczęcie postępowania wobec kierowcy nie wyklucza wszczęcia postępowania administracyjnego także wobec przedsiębiorcy lub podmiotu, o którym mowa w art. 3 ust. 2 pkt 3, realizującego przewóz drogowy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego R. K. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisu art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym. Według skarżącego, przepis ten dotyczy przewozów na potrzeby własne wykonywane przez przedsiębiorców. Nie miało to miejsca w sprawie, gdyż przejazd odbywał się w celu prywatnym nie związanym ani z osobą skarżącego, ani z jego firmą. Pojazd stanowiący własność skarżącego użyczono K. K., realizującemu prywatny cel. Z faktu zatrudnienia K. K. przez skarżącego nie może wynikać jego odpowiedzialność za działania pracownika nie związane z działalnością firmy. Skarżący zarzucił, że kierowca pojazdu w tej samej sprawie został już ukarany karą grzywny przez Sąd Rejonowy w L.. Powołane przez organ II instancji przepisy ustawy o transporcie drogowym dotyczą przedsiębiorców. Organ II instancji powinien w przedmiotowej sprawie uwzględnić przepis art. 3 ust. 1 pkt 2 oraz pkt 3 ustawy o transporcie drogowym. W decyzji nie uwzględniono również przepisu art. 92a ust. 4 tej ustawy. Argument organu II instancji, że wszczęcie postępowania wobec kierowcy i ukaranie go za czyn zakwalifikowany jako wykroczenie nie wyklucza wszczęcia postępowania wobec przedsiębiorcy nie może w tym przypadku mieć zastosowania z uwagi na brak związku prywatnego przejazdu K. K. ze skarżącym oraz z jego firmą. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując skargę zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i z przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ppsa). W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują. Skarga zatem nie zasługiwała na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. z 2004 r., Dz.U. nr 204, poz. 2088 ze zm.) oraz § 3 - 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz.U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.). W aktach administracyjnych sprawy znajduje się między innymi protokół kontroli, sporządzony [...]., z którego wynika, że kontroli poddano pojazd silnikowy o numerze rejestracyjnym [...]o dopuszczalnej masie całkowitej 3039 kg oraz przyczepę o numerze rejestracyjnym [...] o dopuszczalnej masie całkowitej 750 kg; załącznik do protokołu kontroli, z którego wynika, że pracownik skarżącego kierował powyższym zespołem pojazdów, a skarżący jest właścicielem tego zespołu; zawierający oświadczenie kierowcy, że jechał on po ładunek do hurtowni. Kierowca podpisał protokół z załącznikiem, nie kwestionując zawartych tam treści. Sąd stwierdza, że ustalony stan faktyczny wyczerpuje dyspozycję art. 4 pkt 4 ustawy, według którego przez niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne – rozumie się każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie warunki ustawowe, wymienione w punktach a) – d). Skontrolowany dnia [...] zespół pojazdów, składający się z samochodu oraz przyczepy spełniał te warunki. Był bowiem prowadzony przez pracownika skarżącego, stanowił własność skarżącego, celem przejazdu był przewóz rzeczy z hurtowni do przedsiębiorstwa, nie był to przewóz w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych. Biorąc pod uwagę oświadczenie kierowcy skontrolowanego zespołu pojazdów zawarte w załączniku do protokołu kontroli, że celem przejazdu było zabranie ładunku z hurtowni, Sąd uznaje za niewiarygodne twierdzenia skarżącego, że był to cel nie związany z działalnością przedsiębiorstwa skarżącego. Był to bowiem przewóz na potrzeby własne przedsiębiorcy. Według art. 33 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Z zawartego w aktach administracyjnych pisma Starostwa Powiatowego w M. z dnia [...] wynika natomiast, że skarżący takiego zaświadczenia nie posiadał. Zdaniem Sądu, prawidłowe jest także ustalenie organu II instancji, że w dniu kontroli wykonywano przewóz drogowy zespołem pojazdów stanowiącym własność skarżącego o łącznej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Sprawia to, że bezzasadny jest zarzut skarżącego naruszenia przez zaskarżoną decyzję art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym. Według tego przepisu ustawy nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym rzeczy oraz niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy. Przedmiotem sprawy jest natomiast zespół pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony. W rezultacie właściwie zastosowano w sprawie przepisy ustawy o transporcie drogowym. Według art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy obowiązane są do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, której maksymalna wysokość nie może być wyższa niż równowartość 800 euro rocznie, z wyłączeniem: 1) przedsiębiorców wykonujących transport drogowy taksówką; 2) pojazdów transportu kombinowanego; 3) pojazdów realizujących komunikację miejską; 3) zakładów pracy chronionej lub zakładów aktywności zawodowej w przypadku wykonywania przewozów na potrzeby własne. Zgodnie z art.42a ustawy, art. 42 nie stosuje się do podmiotów niebędących przedsiębiorcami, a zaliczanych do sektora finansów publicznych. Kontrolowany zespół pojazdów nie był zatem wyłączony z obowiązku uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Zatem kierujący pojazdem winien był dysponować wymaganym dokumentem poświadczającym dokonanie takiej opłaty. Zgodnie z przepisami ustawy o transporcie drogowym podczas przejazdu w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli m. in. kartę opłaty drogowej (art. 87 ust. 1) oraz podczas przewozu drogowego na potrzeby własne kontrolowany jest zobowiązany mieć przy sobie i na żądanie uprawnionego organu kontroli okazać wypis z zaświadczenia, o którym stanowi art. 33 ust. 1 (art. 87 ust. 2). Zgodnie z art. 92 ust 1 i ust. 4 ustawy o transporcie drogowym, kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów tej ustawy podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 15000 zł. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków oraz wysokość kar pieniężnych określa załącznik do ustawy. Według pkt. 1.4 tego załącznika, wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia podlega karze pieniężnej w wysokości 2000 zł. Skarżący wykonywał transport bez wymaganego zaświadczenia. Sąd stwierdza zatem, że skarżącemu zasadnie wymierzono karę pieniężną w tej wysokości. Z kolei według 4.1 załącznika, wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych podlega karze pieniężnej w wysokości 3000 zł. Skarżący naruszył ten przepis. Sąd stwierdza zatem, że skarżącemu zasadnie wymierzono karę pieniężną w tej wysokości. Sąd zwraca uwagę na to, że organ II instancji podkreślił, że ustawa o transporcie drogowym nie wyłącza spod jej stosowania przypadków jednorazowego lub sporadycznego przewozu. Odpowiedzialności skarżącego nie może więc wyłączyć powoływanie się na taką okoliczność, czyli na jednorazowy charakter przewozu zespołem pojazdów. Sąd podkreśla, że z ustawy o transporcie drogowym wynika także, że każdy przewóz drogowy wykonywany pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony winien spełniać warunki w niej określone. Co do zarzutu skarżącego dotyczącego skutków prawnych ukarania kierowcy mandatem karnym w wysokości 200 zł, organ zasadnie powołał się na art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Według tego przepisu, gdy podczas kontroli drogowej zostaną stwierdzone naruszenia określone w pkt 1-3 tego przepisu ustawy, kierowca pojazdu samochodowego realizujący przewóz drogowy podlega karze grzywny. Postępowanie sądowe zakończone wyrokiem nakazowym, prowadzone w trybie Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia na podstawie art. 92a ust. 2 ustawy o transporcie drogowym jest bowiem niezależne od postępowania administracyjnego, będącego przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej. Z art. 92a ust. 3 wynika bowiem, że wszczęcie postępowania wobec kierowcy nie wyklucza wszczęcia postępowania administracyjnego także wobec przedsiębiorcy lub podmiotu, o którym mowa w art. 3 ust. 2 pkt 3, realizującego przewóz drogowy. Sąd nie dopatrzył się w materiale sprawy przesłanek, określonych w art. 92a ust. 4 ustawy o transporcie drogowym. Według tego przepisu, postępowania administracyjnego wobec przedsiębiorcy lub podmiotu, o którym mowa w art. 3 ust. 2 pkt 3, nie wszczyna się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Z materiału faktycznego sprawy wynika bowiem, że w poniedziałek, dnia [...] o godz. 12.15, to jest w dniu roboczym i w zwykłych godzinach czasu pracy, pracownik skarżącego wykonywał przejazd po drodze krajowej zespołem pojazdów stanowiących własność skarżącego. Kierowca nie posiadał wypisu z zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności oraz nie posiadał dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Okoliczności te zostały potwierdzone w sentencji prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego Sąd Grodzki w L. z dnia [...]. Według Sądu, powyższe żądanie skarżącego nie zasługuje zatem na uwzględnienie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.