II SA/Op 98/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. M., E. M. i I. M. na Gminę Strzelce Opolskie w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i rozliczeń z tym związanych, w tym odszkodowania postanawia: 1) odmówić przyznania prawa pomocy, 2) odrzucić skargę. Pismem z dnia 10 stycznia 2008 r., wniesionym bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, J. M. wniósł skargę na uchwałę Rady Miejskiej w Strzelcach Opolskich Nr [...] z dnia 27 października 2004 r., zażądał zwrotu dwóch działek o numerach A i B, położonych w B., przy ulicy [...] o łącznej powierzchni 0,160 h będących obecnie własnością jego córek: E. M. i I. M. J. M. wniósł także skargę na decyzję Burmistrza Strzelec Opolskich z dnia [...], Nr [...]. Sąd przeprowadził postępowanie wyjaśniające zmierzające do ustalenia strony skarżącej, a to z uwagi na fakt, iż skargę podpisał także i wskazał swój adres B. M. Ustalenia zmierzały także do tego, czy skarga dotyczy tylko uchwały Rady Miejskiej w Strzelcach Opolskich z dnia 27 października 2004 r., czy też innego aktu lub bezczynności organu, i w tym celu dokonano wezwania do oświadczenia się na te okoliczności, J. M. i B. M. Po otrzymaniu wezwania, J. M. oświadczył w piśmie z dnia 3 marca 2007 r., że tylko on jest skarżącym, a B. M. to jego brat, którego ustanawia pełnomocnikiem do odbioru korespondencji w Polsce. Wskazał nadto, że zaskarża oprócz uchwały Rady Miejskiej w Strzelcach Opolskich z dnia 27 października 2004 r., także decyzję Burmistrza Strzelec Opolskich z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podziału nieruchomości. J. M. wniósł ponadto w piśmie z dnia 3 marca 2008 r. o przyznanie mu prawa pomocy w całości poprzez ustanowienie adwokata z urzędu, jako fachowej pomocy i o zwolnienie go z kosztów procesu, a nadto o obciążenie strony przeciwnej kosztami postępowania. Przesłał też w dniu 6 maja 2008 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej) urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym zaznaczył, że chce przyznania mu prawa pomocy w całości. Wskazał, że jest bezrobotnym ojcem samotnie wychowującym dwie córki, jedyny dochód ich rodziny to 852 euro miesięcznie z tytułu zasiłków (544,53 euro zasiłek dla bezrobotnych, 308 euro zasiłki rodzinne dla córek), po opłaceniu mieszkania, prądu, wody telefonu itp., pozostaje im 544,53 euro miesięcznie na utrzymanie, zasiłki na dzieci są przeznaczane na wydatki szkolne, np. bilety autobusowe, nie mają własnego mieszkania, a lokal komunalny z miasta. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału, skarga na decyzję Burmistrza Strzelec Opolskich z dnia [...], została wyłączona do odrębnego postępowania w tut. Sądzie pod sygn. akt II SA/Op 99/08, a skarga w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i odszkodowania za wywłaszczone grunty została wyłączona do odrębnego postępowania w tut. Sądzie pod niniejszą sygn. akt II SA/Op 98/08. W związku z tym J. M. został wezwany, pod rygorem odrzucenia skargi, pismem z dnia 4 sierpnia 2008 r. do złożenia jednoznacznego oświadczenia na okoliczność: a) czy w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości i odszkodowanie stroną skarżącą jest tylko i wyłącznie on, czy też jego córki I. i E. M., a J. M. jest jedynie ich pełnomocnikiem, b) zobowiązania do wskazania konkretnej decyzji, zawierającej datę jej wydania, numer i oznaczenie organu, który ją wydał, a która świadczy o wywłaszczeniu J. M. lub jego córek z własności nieruchomości, c) zobowiązania do nadesłania pełnego odpisu z księgi wieczystej nr kw A, w tym i kopii aktu darowizny z dnia 4 stycznia 1984 r., d) wskazania oznaczenia działek jakich zwrotu się domaga oraz ich powierzchni. W odpowiedzi na wezwanie Sądu J. M. podał, że w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości (0,1601 h) i odszkodowanie stronami skarżącymi są: E. M., I. M. i J. M., domagają się zwrotu działki nr A oraz nr B przy ulicy [...] nr [...] oraz [...] w B. Do akt dołączył ponadto: decyzję Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Opolu z dnia 7 marca 1973 r. (Nr [...]), decyzję z dnia [...], Nr [...] Zastępcy Burmistrza Strzelec Opolskich, odpis księgi wieczystej. Następnie, Sąd pismem z dnia 18 września 2008 r. zwrócił się do J. M., jako pełnomocnika I. M. oraz do E. M. o wyjaśnienie, czy w/w zwracali się z żądaniem zwrotu nieruchomości do organu właściwego w sprawie, tj. do Starosty Strzeleckiego. Sąd zobowiązał także skarżące I. i E. M., do podpisania skargi lub nadesłania dwóch egzemplarzy skargi podpisanych przez skarżące. Jednocześnie Starosta Strzelecki udzielił, w wyniku zapytania Sądu, informacji, iż tamtejszy organ nie prowadził postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nieruchomości i odszkodowania, z wniosku J. M., E. M., czy też I. M. Skarżący także potwierdzili ten okoliczność, w piśmie z dnia 25 września 2008 r., będącym odpowiedzią na wezwanie Sądu. Skarżący ponadto, w terminie zakreślonym przez Sąd, dołączyli do akt sprawy odpis skargi podpisany przez wszystkich skarżących. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Skargę należało odrzucić. Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. ) – zwaną dalej w skrócie: "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności organów administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4. Sąd orzeka także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosuje środki określone w tych przepisach. W pojęciu sprawy sądowoadministracyjnej mieści się kontrola działalności administracji publicznej, w zakresie wyznaczonym enumeratywnie w art. 3 P.ps.a., a także inne kwestie rozpoznawane w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów ustawy, jak wymienione w art. 4 spory o właściwość lub kompetencję, a także przekazane z mocy ustaw odrębnych. Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w cytowanych przepisach. Zasada ta znajduje zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Skarżący nie wskazali bowiem decyzji, postanowienia lub innego aktu lub czynności, które organy administracji publicznej wydały lub dokonały, a które zgodnie z obowiązującymi przepisami mogłyby być przedmiotem skargi przed sądem administracyjnym. Przedmiotem skargi jest bowiem żądanie zwrotu wywłaszczonych działek o numerach A i B, położonych w obrębie [...]., przy ulicy [...] o łącznej powierzchni 0,160 h. Zważyć przeto należy, iż postępowanie w zakresie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, bądź też odszkodowania za nie, są uregulowane w rozdziale 5 pn.:" Odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości" i w rozdziale 6 pn.:" Zwrot wywłaszczonych nieruchomości", Działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Zgodnie natomiast z przepisami w/w rozdziałów, starosta jako organ administracji rządowej, ustala w myśl art. 129 ust. 1 i ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości, a także orzeka, stosownie do art. 142 ust. 1 przywołanej ustawy, o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. Do tego organu winni zatem zwrócić się skarżący z właściwym wnioskiem o wydanie decyzji w przedmiotowej sprawie, a dopiero po wyczerpaniu trybu odwoławczego w postępowaniu administracyjnym, skarżącym przysługiwałaby skarga do sądu administracyjnego na decyzję wydaną przez organ II instancji. Wobec powyższych okoliczności stwierdzić należy, iż skarga niniejsza jest niedopuszczalna, jako wniesiona do podmiotu niewłaściwego w sprawie i podlega odrzuceniu, w myśl art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którym Sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Odnośnie złożonego przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, należy zauważyć, iż wprawdzie stosownie do art. 243 §1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania, jednakże zgodnie z art. 247 P.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Oczywista bezzasadność skargi zachodzi wówczas, gdy bez potrzeby analizy stanu faktycznego i prawnego jest oczywiste, że skarga nie może zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (por. J. P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 320 i nast.) W świetle powyższego należało uznać, iż w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka oczywistej bezzasadności skargi, o której mowa w art. 247 P.p.s.a., a to z uwagi na brak wyczerpania przed wniesieniem skargi środków zaskarżenia przysługujących w postępowaniu administracyjnym. Z tego względu skargę, jako podlegającą odrzuceniu, należało uznać za oczywiście bezzasadną w rozumieniu art. 247 P.p.s.a. również w zakresie rozpoznawanego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Stanowisko takie jest zbieżne z poglądami wyrażanymi zarówno w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w którym przyjęto, iż o oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona, w szczególności w razie oczywistej bezzasadności skargi z przyczyn procesowych np. gdy strona nie wyczerpała toku instancji (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2007r. sygn. akt II OZ 294/07; z dnia 24 stycznia 2007r. sygn. akt I OZ 35/07; z dnia 27 października 2005r. sygn. akt II FZ 652/05 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 stycznia 2007r. sygn. akt IV SA/Wa 2222/06 - nie publ.), jak i w literaturze przedmiotu (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A.Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" Wyd. Zakamycze 2005, s. 596), gdzie podkreślono, iż potrzeba zastosowania art. 247 P.p.s.a. będzie zachodziła przede wszystkim w sytuacjach, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia (art. 58 § 1 P.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. i art. 247 P.p.s.a. orzeczono, jak sentencji.