II GZ 167/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Janusz Zajda po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia adwokata J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 26 czerwca 2009 r.; sygn. akt I SA/Bd 655/08 w zakresie zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2008 r.; nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy postanawia: oddalić zażalenie. Działając jako pełnomocnik z urzędu, adwokat J. K. pismem z [...] maja 2009 r. wystąpił do Sądu z wnioskiem o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (k. [...] akt sąd.), obejmującej sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Pełnomocnik podniósł, że koszty udzielonej pomocy prawnej nie zostały w całości uwzględnione. W jego ocenie przedmiotem zaskarżenia na gruncie niniejszej sprawy była należność pieniężna w kwocie [...] zł, w związku z czym na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. b/ w zw. z § 6 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.) rzeczywiste wynagrodzenie pełnomocnika wynosiło kwotę [...] zł. Postanowieniem referendarza sądowego z [...] czerwca 2009 r. adwokatowi Jackowi Kozielewiczowi przyznano kwotę [...] zł, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Orzekając na skutek sprzeciwu adwokata z urzędu, postanowieniem z [...] czerwca 2009 r., sygn. akt I SA/Bd 655/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy przyznał skarżącemu kwotę [...] zł, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W uzasadnieniu Sąd podał, że udzielona przez skarżącego pomoc prawna sprowadzała się do sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b/ w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, za tę czynność pełnomocnikowi przysługuje 50% stawki minimalnej określonej w pkt 1 przepisu, nie mniej niż 120 zł. Wobec czego wynagrodzenie wyniosło [...] zł (120 zł, powiększone o 22% podatku od towarów i usług), gdyż zostało ustalone według stawki należnej "w innej sprawie". Zdaniem Sądu, przedmiotem zaskarżenia w sprawie jest odmowa umorzenia należności z tytułu składek, natomiast pogląd pełnomocnika, iż przedmiotem tym była należność pieniężna jest niezasadny, bowiem spór nie dotyczył kwestionowania konkretnej wysokości składek, lecz ustalenia istnienia, bądź nieistnienia przesłanek uzasadniających umorzenie należności. Zaskarżona decyzja (oraz poprzedzająca ją decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych) nie nakłada na skarżącego zobowiązań mających wartość pieniężną, ani ich nie ustala. Odnosi się do przesłanek warunkujących umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W konkluzji Sąd wskazał, że żądanie skarżącego zmierzające do zastosowania dla obliczenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a/ cyt. rozporządzenia, nie znajduje uzasadnienia. Wskazany przepis stanowi podstawę wyliczenia wysokości stawki minimalnej w sprawie, której przedmiotem jest należność pieniężna. Adwokat J. K. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono obrazę przepisów postępowania, a mianowicie: 1. art. 250 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bowiem pomimo braku podstaw wynikających z tego przepisu WSA w Bydgoszczy bezzasadnie przyznał w zaniżonej wysokości koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu; 2. błędnej wykładni § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b/ w zw. z § 6 ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu; 3. niezastosowanie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a/ cyt. rozporządzenia; 4. niewłaściwe zastosowanie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c/ cyt. rozporządzenia. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podtrzymywał pogląd, że przedmiotem zaskarżenia w sprawie jest należność pieniężna w kwocie [...] zł. Wobec tego stawka minimalna obliczona na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a/ cyt. rozporządzenia, w sprawie której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna (przy wartości przedmiotu sporu powyżej 5000 zł), wynosi 1200 zł. Za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej przysługuje 75% stawki minimalnej, tj. 900 zł., które winno być podwyższone o stawkę podatku VAT 22%. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163 poz. 1348 ze zm., dalej: rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości) w § 18 ust. 1 pkt 1 i 2 określają stawki minimalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej i drugiej instancji, wprowadzając dwa kryteria ustalenia ich wysokości, a mianowicie kryterium wartości przedmiotu sporu i kryterium przedmiotowe. Kryterium wartości przedmiotu sporu odsyła do uregulowań zawartych w § 6 rozporządzenia MS. W sprawie Sąd I instancji uznał, iż udzielona przez skarżącego pomoc prawna sprowadziła się do sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu z 16 grudnia 2008 r. Wobec powyższego za tę czynność WSA w Bydgoszczy zasądził [...] zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Podstawą dla takiego rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów stanowi § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b/ rozporządzenia MS. Z kolei autor zażalenia uważa, że przedmiotem zaskarżenia była należność pieniężna w kwocie [...] zł i od tej kwoty należy obliczyć należne pełnomocnikowi wynagrodzenie. Przedmiotem skargi wniesionej do Sądu I instancji była decyzja w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu składek, wydana na podstawie art. 28 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.). Jakkolwiek przedmiotem żądania ubezpieczonego jest umorzenie określonej zaległej kwoty, to wysokość tej kwoty nie ma bezpośredniego znaczenia dla ustalenia całkowitej nieściągalności długu, o której mowa w art. 28 ust. 2 powołanej ustawy. Decyzja w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu zaległych składek nie rozstrzyga kwestii związanych z ich wysokością, lecz przesądza o braku podstaw do umorzenia kwoty wynikającej z zaległości. Z tego względu przyjąć należy, że podstawą ustalenia wysokości stawki za czynności adwokata, tj. za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, w sprawie ze skargi na decyzję odmawiającą umorzenia zaległości z tytułu składek wydaną na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jest przepis § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b/ w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. Naczelny Sąd Administracyjny podziela zatem pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, wyrażony w zakresie ustalenia zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, który wskazał, że wynagrodzenie pełnomocnika odpowiada 50% stawki minimalnej określonej w pkt 1 przepisu, nie mniej niż 120 zł, przy czym podstawę takiego rozstrzygnięcia stanowi przepis § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b/ w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. Ponieważ podniesione w zażaleniu zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.