II SA/Wa 2037/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Sędziowie WSA Bronisław Szydło, Przemysław Szustakiewicz, Protokolant Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi B. G. i A. G. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego oraz uiszczenia należnych opłat i odszkodowań - oddala skargę - Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją z [...] września 2007 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 13 ust. 7 ustawy z 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania J. J. – pełnomocnika B. i A. G., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w G. z [...] czerwca 2007 r. nr [...], zobowiązującą B. G. i A. G. wraz ze wszystkimi wspólnie zamieszkującymi osobami do opróżnienia i przekazania w stanie wolnym do dyspozycji organu zajmowanego bez tytułu prawnego lokalu mieszkalnego nr [...], położonego przy ul. [...] w G., uiszczenia opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich, jak również zapłaty odszkodowania w wysokości 200% wartości należnych opłat za używanie lokalu mieszkalnego za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania bez tytułu prawnego, począwszy od dnia 1 lipca 2004 r. do dnia przekazania lokalu do dyspozycji organu, z zastrzeżeniem zmiany wysokości należnego odszkodowania w przypadku zmiany wysokości należnych opłat za używanie lokalu mieszkalnego jako odpowiadającego 200% wartości należnych opłat, począwszy od daty wydania niniejszej decyzji. Uzasadniając decyzję organ przypomniał stan sprawy i wskazał, że przedmiotowy lokal został oddany w najem umową nr [...] z [...] września 1997 r., zawartą pomiędzy Dyrektorem Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w G. a B. G. Umowa została zawarta na czas oznaczony, tj. na czas zatrudnienia B. G. w jednostkach podległych MON. Organ podał, że zatrudnienie B. G. trwało do dnia [...] sierpnia 2001 r. oraz, że Dyrektor Oddziału Terenowego WAM w G. [...] stycznia 2004 r. wypowiedział B. G. najem zajmowanego lokalu ze skutkiem na koniec lutego 2004 r. Następnie B. G. pismem z 28 listopada 2005 r. wystąpiła za pośrednictwem Dyrektora Oddziału Terenowego WAM w G. do Ministra Obrony Narodowej o wyrażenie zgody na zawarcie umowy najmu zajmowanego lokalu. Pismem z [...] marca 2006 r. Dyrektor Oddziału Terenowego WAM w G. poinformował zainteresowaną, że nie wykazała ona wyjątkowości swojej sytuacji, warunkującej zastosowanie przepisu art. 29 powołanej ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Pismem z [...] kwietnia 2007 r. organ pierwszej instancji powiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji o opróżnieniu zajmowanego bez tytułu prawnego lokalu. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, powołując się na art. 37a ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP wskazał, że osoby zajmujące lokal mieszkalny bez tytułu prawnego są obowiązane do jego opróżnienia, uiszczenia opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania w wysokości 200% wartości należnych opłat za używanie lokalu mieszkalnego za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania. Stwierdził ponadto, iż tryb postępowania, o którym mowa w art. 37a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej nie jest trybem fakultatywnym, lecz obligatoryjnym, w sytuacji zaistnienia stanu faktycznego określonego w tym przepisie i dlatego uznał, że decyzja organu I instancji została wydana w sposób prawidłowy. Odnosząc się do zarzutu pełnomocnika stron, odnośnie zasadności wydania zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy przed Sądem Rejonowym w G. toczy się z powództwa Agencji postępowanie w sprawie opróżnienia przedmiotowego lokalu, organ stwierdził, że jest on niezasadny. Zgodnie bowiem z przepisem art. 45 ust. 3 powołanej ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP nałożenie obowiązku opróżnienia lokalu, m.in. na małoletniego, nie może być dokonane w trybie administracyjnym. W takim przypadku Dyrektor Agencji występuje do sądu z pozwem o nakazanie opróżnienia lokalu, orzeczenie o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego, o wezwanie do udziału w procesie gminy oraz określenie odszkodowania. Decyzja ta stała się przedmiotem skargi B. i A. G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wniesionej przez ich pełnomocnika – adwokata S. J. Wniósł on o jej uchylenie i zasądzenie na rzecz skarżących kosztów sądowych wg norm przypisanych. Pełnomocnik skarżących zarzucił decyzji naruszenie prawa materialnego, tj. art. 674 kc oraz art. 11 ust. 1 i 2 ustawy z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów (Dz. U. Nr 71, poz. 733), poprzez ich pominięcie oraz art. 37a powołanej ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Uzasadniając skargę wskazał, że mimo iż umowa najmu lokalu z [...] września 1997 r. została zawarta na czas zatrudnienia B. G. w jednostkach organizacyjnych MON, które trwało do [...] sierpnia 2001 r., to po tej dacie zamieszkiwała ona wraz z rodziną za wiedzą i zgodą WAM przez kolejne lata i uiszczała stosowne opłaty związane z jego eksploatacją. Pełnomocnik skarżących uznał, że stosownie do art. 674 kc najem został przedłużony na czas nieoznaczony co oznacza, że wypowiedzenie łączącego strony stosunku najmu, złożone przez organ pismem z [...] stycznia 2004 r., winno zatem spełniać przesłanki określone w ustawie z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów. Pełnomocnik skarżących stwierdził także, że przepisy te do 1 lipca 2004 r. znajdowały zastosowanie do lokali będących w dyspozycji WAM. A zatem, zgodnie z art. 11 ust. 1 in fine powołanej ustawy o ochronie praw lokatorów wypowiedzenie winno być, pod rygorem nieważności, dokonane na piśmie oraz określać przyczynę wypowiedzenia. Tymczasem organ nie wykazał istnienia żadnej z przyczyn wymienionych w art. 11 ust. 2 powołanej ustawy, a tym samym, zdaniem pełnomocnika skarżących, oświadczenie to jest nieważne i w konsekwencji niewłaściwie zastosowano art. 37a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. W odpowiedzi na skargę Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Badając legalność zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na samym wstępie wskazać należy, iż przedmiotem niniejszej sprawy jest decyzja w sprawie opróżnienia i przekazania do dyspozycji Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w G. zajmowanego bez tytułu prawnego, przez B. i A. G., lokalu mieszkalnego oraz uiszczenia należnych opłat i odszkodowań. Jak wynika z akt sprawy, B. G. [...] września 1997 r. zawarła z Dyrektorem WAM Oddziału Terenowego z siedzibą w G. umowę najmu lokalu mieszkalnego, położonego w G. przy ul. [...]. W § 3 tej umowy strony określiły, że jest ona zawarta na czas określony, na czas zatrudnienia najemcy w jednostkach podległych MON. Nie jest dyskusyjne, że zatrudnienie skarżącej w tejże jednostce trwało do [...] sierpnia 2001 r. Skarżąca posiadała prawo do lokalu mieszkalnego, wynikające z zawartej umowy najmu, który to najem uzależniony był jednak od pozostawania jej w stosunku pracy. Skoro więc stosunek pracy został ze skarżącą rozwiązany, to automatycznie mocą umowy utraciła ona prawo do zajmowania tego lokalu. Wystarczyło zatem jedynie wezwać skarżącą do wydania przedmiotowego lokalu. W wypadku skarżącej Dyrektor Oddziału WAM w G. [...] stycznia 2004 r. wypowiedział najem zajmowanego lokalu ze skutkiem na koniec lutego 2004 r. Zgodzić się należy zatem z pełnomocnikiem skarżących, że organ rozwiązując umowę najmu [...] stycznia 2004 r. uznał, że umowa zawarta ze skarżącą [...] września 1997 r. została przedłużona na czas nieoznaczony zgodnie z art. 674 kc. W innej bowiem sytuacji nieuzasadnione byłoby wypowiadanie przez organ umowy najmu, która automatycznie, mocą zawartej umowy, uległa rozwiązaniu. Nie zmienia to jednak faktu, że doszło do wypowiedzenia przez organ umowy najmu [...] stycznia 2004 r. w oparciu o art. 13 ust. 4 ustawy z 22 maja 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP i w oparciu o § 9 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 9 kwietnia 1996 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu oddawania w najem lokali mieszkalnych pracownikom zatrudnionym w jednostkach organizacyjnych MON oraz zwalniania tych lokali. Podkreślić jednakże należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie ma uprawnień do badania tego wypowiedzenia najmu lokalu, bowiem jego dokonanie było czynnością cywilnoprawną i podlegało uregulowaniom określonym w Kodeksie cywilnym. Nie miały do niego zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, o czym zresztą skarżąca była poinformowana pismem Dyrektora WAM w G. [...] stycznia 2004 r. A zatem wypowiedzenie umowy najmu lokalu nastąpiło niewątpliwie, co oznacza, że skarżąca zajmowała w momencie wydania decyzji z [...] czerwca 2007 r. lokal mieszkalny bez tytułu prawnego. Podstawę materialnoprawną powyższej decyzji stanowi przepis art. 37a ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.), zgodnie z którym, osoby zajmujące lokal mieszkalny bez tytułu prawnego są obowiązane do jego opróżnienia, uiszczenia opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania w wysokości 200% wartości należnych opłat za używanie lokalu za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania. W przypadku, o którym mowa w ust. 1 dyrektor oddziału regionalnego Agencji wydaje decyzję w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego oraz wysokości należnych opłat i odszkodowań (art. 37a ust. 2 ustawy). Określenie użyte w ust. 2 ustawy "wydaje decyzję" oznacza, że organ zobowiązany jest do wydania decyzji, o ile zostanie spełniona przesłanka określona w ust. 1, jaką jest zajmowanie lokalu mieszkalnego bez tytułu prawnego. Tak więc organ był zobowiązany do wydania decyzji nakazującej B. i A. G. opróżnienie lokalu mieszkalnego i przekazania w stanie wolnym, do dyspozycji Oddziału Regionalnego WAM w G., zajmowanego przez nich lokalu bez tytułu prawnego oraz do naliczenia opłat i odszkodowań. Wskazać należy, że organ przed wydaniem decyzji zobowiązującej skarżących do opróżnienia lokalu, decyzją z [...] czerwca 2007 r. wezwał B. G.wraz ze wszystkimi wspólnie zamieszkującymi osobami do opróżnienia i przekazania w stanie wolnym do dyspozycji Oddziału Regionalnego WAM w G. zajmowanego lokalu oraz do uiszczenia należnych opłat i zapłaty odszkodowania. Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, że zasadne było wydanie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji pomimo, iż przed Sądem Rejonowym w G. toczy się z powództwa Agencji postępowanie w sprawie opróżnienia lokalu, zgodnie bowiem z art. 45 ust. 3 powołanej ustawy nałożenie obowiązku opróżnienia lokalu, m.in. na małoletniego, nie może być dokonane w trybie administracyjnym. Wskazać ponadto należy, że organ był zobligowany do naliczenia skarżącym ww. opłat i odszkodowania od 2004 r., ponieważ, zgodnie z art. 30 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 116, poz. 1203 ze zm.), art. 37a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, regulujący tę kwestię, wszedł w życie z dniem 01 lipca 2004 r. Skoro więc już w tym czasie skarżący zamieszkiwali w przedmiotowym lokalu bez tytułu prawnego, to od tej właśnie daty należy przyjąć, że powstał po ich stronie obowiązek wnoszenia określonych opłat i odszkodowania. Bezzasadny jest również zarzut skarżących, jakoby organ do dnia otrzymania decyzji organu I instancji nigdy nie informował ich o tym, iż ciąży na nich obowiązek zapłaty odszkodowania i jego wysokości. Skoro skarżący zdawali sobie sprawę z tego, że zajmują przedmiotowy lokal bez tytułu prawnego, winni sami wcześniej podjąć czynności w celu uregulowania sytuacji prawnej mieszkania. Ponadto jeśli chodzi o ewentualną zgodę organu na wydanie decyzji w sprawie zamieszkiwania skarżących w lokalu mieszkalnym w trybie art. 29 ustawy, to wskazać należy, że jak wynika z akt sprawy, decyzja w tej sprawie nie została wydana, ale co należy podkreślić, może to być przedmiotem oddzielnej sprawy, a nie niniejszej. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku. Sąd nie uwzględnił wniosku o zasądzenie kosztów postępowania, ponieważ zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw przysługuje skarżącemu od organu w wypadku uwzględnienia skargi oraz w sytuacji określonej w art. 201 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca.