II SA/Wa 1123/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk Eugeniusz Wasilewski (spr.) Protokolant Aleksandra Weiher po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi E. G. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie z dnia [...] czerwca 2008 r. 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego E. G. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2008 r. E. G. wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o wszczęcie postępowania administracyjnego w celu stwierdzenia nieważności postanowienia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji określonej jako postanowienie z dnia [...] lutego 2008 r., znak: [...], wydanego z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2008 r., znak: [...], Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2008 r., znak: [...], stwierdzającego niedopuszczalność odwołania E. G. od "decyzji w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej", za którą uznane zostało pismo Dyrektora Wydziału Organizacyjno-Administracyjnego [...] Urzędu Wojewódzkiego w W. z dnia [...] stycznia 2008 r., znak: [...], zawierające wyjaśnienie, iż żądane informacje nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 z późn. zm.). Organ, wskazując na treść przepisu art. 126 k.p.a. i odesłanie w nim do przepisów normujących stwierdzenie nieważności decyzji, stwierdził w uzasadnieniu, iż weryfikowanie postanowień w trybie art. 156 i nast. k.p.a. może odnosić się tylko do takich postanowień, od których przysługuje zażalenie. W przypadku, gdy chodzi o postanowienie wydane przez ministra, na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 144 k.p.a., weryfikowanie postanowień w trybie art. 156 i nast. k.p.a. dotyczy postanowień, od których przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z uwagi na powyższe, nie jest możliwe wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia wydanego na podstawie art. 134 k.p.a., bowiem nie przysługuje od niego zażalenie (wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy). Postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania jest ostateczne. Strona niezadowolona z rozstrzygnięcia zawartego w tym postanowieniu może dochodzić swoich praw na drodze sądowej, o czym wnioskodawca został poinformowany w pouczeniu zawartym w postanowieniu z dnia [...] lutego 2008 r. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia [...] lipca 2008 r., znak [...], zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy. Organ podkreślił m.in., iż postanowienie wydane na podstawie art. 157 § 3 k.p.a. jest wynikiem oceny zdolności do działania w sprawie osoby wnoszącej żądanie, legitymacji strony, wskazania, że nie istnieje postanowienie, którego ważność należy poddać ocenie, bądź występowanie przeszkód prawnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie E. G., zarzucając Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji naruszenie art. 7 Konstytucji RP, wniósł o stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia [...] lipca 2008 r. W obszernym uzasadnieniu skargi oraz w piśmie z dnia 3 września 2008 r. skarżący zakwestionował sposób załatwienia jego wniosku o udostępnienie informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym – stosownie do § 2 art. 1 powołanej ustawy, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże nie z powodu zarzutów w niej podniesionych. Słusznie organ zauważa w odpowiedzi na skargę, iż istoty przedmiotowej sprawy nie stanowi odmowa udzielenia informacji publicznej, co sugeruje skarżący w swojej skardze. Przedmiotem skargi jest bowiem postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia [...] lutego 2008 r. stwierdzającego niedopuszczalność odwołania skarżącego od pisma Dyrektora Wydziału Organizacyjno-Administracyjnego [...] Urzędu Wojewódzkiego w W. z dnia [...] stycznia 2008 r., zawierającego wyjaśnienie, że żądane informacje nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, które to pismo w ocenie skarżącego jest decyzją odmawiającą udostępnienia informacji publicznej. W niniejszej sprawie te sporne kwestie, wynikające z wniosku o informację, nie stanowią zatem przedmiotu sprawy. Dla oceny, czy zasadnie organ odmówił wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności postanowienia nie ma bowiem znaczenia, czy i w jaki sposób został rozpatrzony wniosek skarżącego o udzielenie informacji publicznej. Istotne natomiast jest, czy istniały podstawy do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia [...] lutego 2008 r. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, iż odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 157 § 3 k.p.a. może nastąpić jedynie wówczas, gdy wszczęcie i prowadzenie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Podstawą do odmowy nie mogą być okoliczności dotyczące merytorycznej zawartości żądania. Niedopuszczalność z przyczyn podmiotowych oznacza, że wniesienie żądania przez dany podmiot nie może wywołać skutku w postaci wszczęcia postępowania. Do przyczyn przedmiotowych niedopuszczalności wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia zalicza się natomiast takie okoliczności, jak przykładowo żądanie stwierdzenia nieważności aktu, który nie został jeszcze wydany. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że przesłanką odmowy wszczęcia postępowania w trybie nadzwyczajnym były powody natury prawno-procesowej, a mianowicie niemożność weryfikacji w trybie art. 156 k.p.a. postanowienia, od którego nie przysługuje zażalenie (art. 126 k.p.a.). Przedstawione stanowisko zostało poparte wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 1998 r., sygn. akt I SA 1524/97, w którym Sąd ten stwierdził, iż weryfikacja postanowień w trybie art. 156 i nast. k.p.a. może się odnosić tylko do takich postanowień, od których przysługuje zażalenie. Należy jednak zwrócić uwagę, że powyższe rozstrzygnięcie dotyczyło postanowienia incydentalnego, wydanego w toku postępowania administracyjnego i które mogło być zaskarżone tylko w odwołaniu od decyzji kończącej postępowanie. Natomiast postanowienie organu odwoławczego, stwierdzające na podstawie art. 134 k.p.a. niedopuszczalność odwołania, jest rozstrzygnięciem kończącym postępowanie w sprawie, podlegającym zaskarżeniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Jest ono zatem postanowieniem ostatecznym, weryfikowalnym w drodze skargi do sądu i dopuszczalne jest stosowanie do niego trybu nadzwyczajnego postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy strona taką skargę do Sądu wniosła, czy też nie. W ocenie Sądu nieprawidłowo zatem organ odmówił skarżącemu wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia [...] lutego 2008 r. i przesądził o niedopuszczalności zastosowania tego trybu w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku. O kosztach rozstrzygnięto zgodnie z art. 200 i 205 powołanej ustawy. Niniejsze postępowanie prowadzone było przez stronę osobiście w związku z czym żądanie zwrotu kosztów postępowania zostało uwzględnione jedynie w zakresie poniesionego wpisu sądowego.