II SA/Ke 9/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędziowie Sędzia NSA Teresa Kobylecka (spr.),, Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Protokolant Asystent sędziego Dorota Pawlicka, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 stycznia 2008r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w [...] R. G. sprawy ze skargi A. S.A. w P. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę. Decyzją z dnia 2 listopada 2007 r. Komendant Wojewódzki Policji po rozpatrzeniu odwołania T. P. Spółka Akcyjna, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 93 ust. 1 i ust. 10 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874), w związku z § 1 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 31 lipca 2007 r. w sprawie okresowych ograniczeń oraz zakazu ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach (Dz.U. Nr 147, poz. 1040) - utrzymał w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji z dnia 21 września 2007 r. w sprawie nałożenia kary pieniężnej w kwocie 1000 zł za wykonywanie przewozu drogowego rzeczy samochodem ciężarowym marki Mercedes o nr rejestracyjnym [...] w okresie obowiązywania zakazu ruchu na drogach pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 ton. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że w dniu 21 lipca 2007 r. o godzinie 8.30 w [...] na ulicy [...], będącej drogą krajową Nr 73 policjanci z Komendy Powiatowej Policji zatrzymali do kontroli drogowej samochód ciężarowy marki Mercedes nr rej. [...] o dopuszczalnej masie całkowitej 25 700 kg, którego kierowcą był M. L., zaś tytuł prawny do dysponowania pojazdem w ramach wykonywania transportu drogowego rzeczy posiadała spółka T. P. Sp. z o.o. z siedzibą w [...], obecnie T. P. S.A. z siedzibą w [...], W dniu zatrzymania pojazdu obowiązywał, wynikający z § 2 pkt 3 lit. b rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 18 sierpnia 2003 r. w sprawie okresowych ograniczeń oraz zakazu ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach (Dz.U. Nr 161, poz. 1565) zakaz ruchu pojazdów i zespołów pojazdów na drogach o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 12 ton. Zakaz ten wynika także z obowiązującego obecnie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 31 lipca 2007 r. w sprawie okresowych ograniczeń oraz zakazu ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach (Dz.U. Nr 147, poz. 1040). Niezastosowanie się do powyższego nakazu kierowca wyjaśnił potrzebą uczestniczenia w rodzinnej uroczystości weselnej, zaś Przedsiębiorstwo T. P. S.A., powołując się na przepis art. 92a ust. 4 i art. 93 ust. 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym powiadomiło organ, że ze względu na brak przyczynienia się przedsiębiorstwa do naruszenia przez kierowcę obowiązującego zakazu, postępowanie w sprawie nie powinno być wszczęte, a w przypadku wszczęcia powinno być umorzone. Organ odwoławczy uznał rozstrzygnięcie organu I instancji za uzasadnione, zaś odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu wskazał, że przepis art. 92a ustawy o transporcie nie może mieć zastosowania w sprawie niniejszej, gdyż nie dotyczy on naruszenia związanego z wykonywaniem przewozu drogowego w okresie obowiązywania zakazu poruszania się określonej kategorii pojazdów, za które wobec kierowcy mogłoby być zastosowane postępowanie mandatowe. Nie może także, zdaniem organu być zastosowany przepis art. 93 ust. 7 ustawy, gdyż wyszczególnione w nim przesłanki, uniemożliwiające wydanie decyzji o nałożeniu kary pieniężnej oraz stanowiące podstawę do umorzenia wszczętego postępowania, związane z zaistnieniem zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewóz nie mógł przewidzieć, nie odnoszą się do sprawy niniejszej. Naruszenie przez kierowcę obowiązujących od lat przepisów w zakresie zakazu wykonywania przewozu drogowego w okresie obowiązywania zakazów lub ograniczeń ruchu określoną kategorią pojazdów nie można zakwalifikować do zdarzeń lub okoliczności, których podmiot planujący wykonanie przewozu lub wykonujący przewóz nie mógł przewidzieć. Ponadto organ podniósł, że w ustawie o transporcie drogowym brak jest przepisu uprawniającego organ do nałożenia kary pieniężnej w drodze decyzji administracyjnej wobec kierowcy (gdy nie jest on przedsiębiorcą) za naruszenie obowiązków lub warunków związanych z przewozem. Organ odwoławczy wskazał także, że odpowiedzialność administracyjna za popełnione naruszenie określone w ustawie o transporcie drogowym oraz innych przepisach krajowych jest, co do zasady oderwana od kwestii winy. Niezależnie od stopnia zaufania do kierowcy odpowiedzialność za jego działania ponosi zatrudniający go przedsiębiorca. Organ orzekający ma obowiązek stwierdzenia, czy nastąpiło wykroczenie określone powołanymi przepisami, bez wnikania jakie były jego przyczyny i kto ponosi za to winę. Istotne jest przede wszystkim stwierdzenie faktu popełnienia naruszenia i stwierdzenia odpowiedzialności przedsiębiorcy, niezależnie od jego winy, możliwości przyczynienia się do jej powstania. Organ wskazał, że z dniem 14 sierpnia 2007 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 31 lipca 2007 r. w sprawie okresowych ograniczeń oraz zakazu ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach (Dz.U. Nr 147, poz. 1040) i prawidłową podstawą prawną orzeczenia winien być przepis § 2 pkt 3 lit b tego rozporządzenia, a nie wskazany przez organ I instancji § 2 pkt 3 lit. b rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 18 sierpnia 2003 r. w sprawie okresowych ograniczeń oraz zakazu ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach (Dz.U. Nr 161, poz. 1565). Nałożenie kary w kwocie 1000 zł znajduje zastosowanie w przepisie art. 93 ust. 1 i ust. 10 w zw. z art. 92 ust. 1 pkt 5 i ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, L.p.13.2 załącznika do ustawy (Dz.U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874), § 2 pkt 3 lit b rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 31 lipca 2007 r. w sprawie okresowych ograniczeń oraz zakazu ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach (Dz.U. Nr 147, poz. 1040). Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła T. P. S.A. z siedzibą w [...], domagając się jej uchylenia i zarzucając: - naruszenie art. 7, 8, 12, 77, 107 § 3 kpa poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, brak należytego uzasadnienia wydanej decyzji, - niezastosowanie art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym. W uzasadnieniu spółka podniosła, że ustawodawca wprowadzając do ustawy o transporcie drogowym przepis art. 93 ust. 7 "ograniczył związanie administracyjne organu" i w konsekwencji nałożył na organ "obowiązek właściwego stosowania tej instytucji prawa". Zdaniem skarżącej "wykazała ona na wypełnienie dyspozycji art. 93 ust. 7, natomiast organ nie uzasadnił należycie niezastosowania w sprawie tego przepisu, a nadto powołana argumentacja przemawia za stanowiskiem strony". Ponadto, zdaniem skarżącej organ nie zakwestionował skutecznie braku wiedzy strony o naruszeniu przez kierowcę zakazu jazdy. Oświadczenie kierowcy, znane już na etapie sporządzania protokołu kontroli o przyczynie naruszenia zakazu należy nadto oceniać w perspektywie spontanicznej wypowiedzi w chwili kontroli, złożone bez ingerencji czy nacisków skarżącej i z uwagi na treść nie mogła być de facto w żaden sposób inspirowana przez skarżącą. Skarżąca wskazała na niewłaściwe zastosowanie przez organ II instancji rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 31 lipca 2007 r. w sprawie okresowych ograniczeń oraz zakazu ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach (Dz.U. Nr 147, poz. 1040), z uwagi na fakt jego obowiązywania dopiero od 14 sierpnia 2007 r., podczas gdy kontrola będąca podstawą wydania decyzji miała miejsce w dniu 21 lipca 2007 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. W myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona niezasadna. Przedmiotem rozpoznania Sądu jest skarga na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 12 listopada 2007 r., nakładająca na skarżącą spółkę, jako przedsiębiorcę wykonującego działalność gospodarczą w zakresie m.in. transportu drogowego towarów, karę pieniężną za naruszenie przepisów obowiązujących w transporcie drogowym. Organ administracji zatrzymał dnia 21 lipca 2007r. do kontroli drogowej samochód ciężarowy o masie całkowitej powyżej 12 ton, należący do skarżącej Spółki, którym kierował M. L. - kierowca Spółki. Dnia 21 lipca 2007r. obowiązywał zakaz poruszania się pojazdów o DMC pow. 12 ton, wynikający z obowiązującego wówczas rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 18 sierpnia 2003 r. w sprawie okresowych ograniczeń oraz zakazu ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach (Dz.U. Nr 161, poz. 1565). Skarżąca Spółka nie zaprzeczyła, by ustalenia kontroli były sprzeczne ze stanem faktycznym ujawnionym w toku kontroli. Bezsporne w sprawie są także uprawnienia administracyjne do wykonywania transportu drogowego przez skarżąca Spółkę, która bezpośrednio korzysta z praw i podlega obowiązkom zawartym w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371 ze zm.), zwanej dalej ustawą. W świetle norm tej ustawy to skarżąca spółka prowadząca działalność gospodarczą wykonywała kontrolowanym pojazdem samochodowym działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego - posługując się przy jej wykonywaniu kierowcą. Działalności tej podjęła się w ramach posiadanego uprawnienia administracyjnego w zakresie przewozu towarów. Skoro okoliczność ta pozostaje poza sporem, to przemawia za przyjęciem odpowiedzialności administracyjnej wykonującego transport drogowy w przypadku naruszenia norm ustawy. Podnieść należy, że ustawodawca jednoznacznie odniósł sankcje zawarte w przepisie art. 93 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym do podmiotów wykonujących przewozy drogowe lub inne czynności związane z tym przewozem. Osobami takimi nie mogą być zatem kierowcy przedsiębiorcy - przewoźnika, lecz sam przedsiębiorca, co wynika przede wszystkim z definicji transportu drogowego i przewozów na potrzeby własne zawartych w art. 4 pkt 1-3 i 4 ustawy. Znajduje to także potwierdzenie w zasadach prawa cywilnego, jako że art. 774 k.c. stanowi, iż przez umowę przewozu przewoźnik zobowiązuje się w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa do przewiezienia za wynagrodzeniem osób lub rzeczy. Jeżeli przewoźnik przy wykonywaniu działalności przewozowej posługuje się inną osobą, to niezależnie od charakteru stosunku prawnego łączącego przedsiębiorcę z taką osobą - zarówno na gruncie prawa cywilnego jak i administracyjnego - ponosi odpowiedzialność za ewentualne skutki działań osób, którymi się posługuje. Kierowca pojazdu nie wykonywał transportu drogowego w rozumieniu ustawy i nie był przewoźnikiem w cywilistycznym pojęciu tego słowa. Za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy na mocy uprawnienia administracyjnego odpowiedzialność administracyjną ponosi - z podmiotowego punktu widzenia - przedsiębiorca i jego organy, także za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje - niezależnie od charakteru stosunku prawnego łączącego przedsiębiorcę z taką osobą. Sąd podziela stanowisko organu wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż przepisy ustawy nie uzależniają nałożenia kary za naruszenie przepisów obowiązujących w transporcie drogowym od ustalenia winy przedsiębiorcy, gdyż zgodnie z tymi przepisami organ administracji dokonuje jedynie w toku postępowania administracyjnego stwierdzenia faktów i jeżeli ustali naruszenie prawa, ma obowiązek zastosować ściśle określone sankcje. Jedynie przepis art. 93 w ust. 7 stwierdza, że nie nakłada się kary pieniężnej w przypadku, gdy naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć. Nie jest jednak, zdaniem Sądu uzasadniony zarzut niezastosowania przez organ w sprawie tego przepisu, gdyż naruszenie przez kierowcę z powodu "pośpiechu związanego z uroczystością weselną w rodzinie" obowiązującego od lat przepisu o zakazie wykonywania przewozu drogowego w określonym czasie, dotyczącego pewnej kategorii pojazdów nie można zakwalifikować do zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć. Jak sama skarżąca w skardze podnosi tłumaczenie naruszenia zakazu przez kierowcę uznać można za "spontaniczną wypowiedź podczas kontroli", która jednak nie uzasadnia naruszenia zakazu i nie zwalnia przedsiębiorcy od odpowiedzialności na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy. Kary pieniężne wymierzane na podstawie ustawy są regulacją administracyjną, a nie karną i podlegają regułom prawa administracyjnego. Wysokość kary dla przedsiębiorcy za wykonywanie przewozu drogowego z naruszeniem przepisów dotyczących okresowych ograniczeń ruchu pojazdów na drogach określona została w pkt 13.2 załącznika do ustawy i wynosi 1000 złotych. Załącznik do ustawy, do którego odsyła przepis art. 92 ust. 4, określający wysokość za poszczególne naruszenia przepisów jest podstawą do nałożenia kary za wyszczególnione naruszenie. W dniu zatrzymania pojazdu zakaz ruchu pojazdów i zespołów pojazdów na drogach o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 12 ton wynikał z obowiązującego wówczas rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 18 sierpnia 2003 r. ( § 2 pkt 3 lit. b ). Zakaz taki obowiązywał także w dniu orzekania przez organ i wynikał z powołanego przez organ odwoławczy rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 31 lipca 2007 r. w sprawie okresowych ograniczeń oraz zakazu ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach (Dz.U. Nr 147, poz. 1040). Istotnym w sprawie jest zatem, że w dacie kontroli (21 lipiec 2007 r.) obowiązywał zakaz ruchu na drogach pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 12 ton i powołanie przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przepisu obecnie obowiązującej ustawy, także przewidującej ten zakaz nie można uznać za naruszenie prawa, które miało wpływ na wynik sprawy. W związku z powyższym, w ocenie Sądu orzekającego w sprawie, organ administracji, zgodnie z art. 77 § 1 kpa w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy istotny dla dokonania koniecznych ustaleń i rozstrzygnięcia. Nie jest uprawniony zarzut skargi braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i braku należytego uzasadnienia zaskarżonej decyzji (art. 7, 8, 12, 77, 107 § 3 kpa). Strona skarżąca, powiadomiona pismem z dnia 25 lipca 2007 r. o wszczęciu postępowania wobec przedsiębiorcy w związku z treścią protokołu z dnia 21 lipca 2007 r. została także wezwana do wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz do zgłoszenia żądań. Do złożonych wyjaśnień i zarzutów organ ustosunkował się w uzasadnieniu decyzji. W tym stanie rzeczy uznać należy, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).