III SA/Wa 2011/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Bożena Dziełak, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Protokolant Alicja Bogusz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi [...] Zakładu Opieki Zdrowotnej w R. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie umorzenia zaległej wpłaty na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...] 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Ministra Pracy i Polityki Społecznej na rzecz [...] Zakładu Opieki Zdrowotnej w R. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych umorzył postępowanie wobec [...] Zakładu Opieki Zdrowotnej w R. w sprawie umorzenia zaległej wpłaty w kwocie 43.645,00 zł za luty 2008 r. na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż zgodnie z treścią art. 49 ust. 5a i 5b ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2008 r. Nr 14, poz. 92 – dalej powoływana jako "ustawa o rehabilitacji"), zaległości z tytułu wpłat, odsetki za zwłokę lub opłata prolongacyjna mogą być umarzane w całości lub w części decyzją Prezesa Zarządu Funduszu wyłącznie w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Z uwagi na fakt wyłączenia uprawnienia do wydawania decyzji w sprawie umorzenia zaległości z tytułu wpłat lub odsetek za zwłokę na zasadzie uznania administracyjnego w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, organ stwierdził o niedopuszczalności orzekania w ww. sprawie i umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. W odwołaniu od decyzji strona skarżąca podniosła, iż organ nie miał podstaw do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego. Powinien merytorycznie ocenić wniosek i wydać decyzję w sprawie umorzenia bądź odmowy umorzenia zaległości za miesiąc luty 2008 r. Decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Minister podkreślił, iż zgodnie z art. 208 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm., dalej: "ord. pod".), gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Organ podkreślił, iż obligatoryjną przesłanką do umorzenia postępowania podatkowego, jest bezprzedmiotowość postępowania. W tym zakresie organ podatkowy nie może działać w ramach tzw. uznania administracyjnego. Decyzja taka posiada bowiem wszelkie znamiona tzw. decyzji związanej. Oznacza to, że jeżeli wystąpi bezprzedmiotowość, organ podatkowy musi umorzyć postępowanie podatkowe. Zdaniem organu sytuacja taka ma miejsce w przedmiotowej sprawie. Już w dniu wpływu wniosku strony o umorzenie należnych wpłat na Fundusz, a tym bardziej w dniu wydania zaskarżonej decyzji, nie istniała możliwość umorzenia przez organ podatkowy należnych wpłat na Fundusz z uwagi na ważny interes podatnika lub interes publiczny. Tym samym Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych jak i Minister Pracy i Polityki Społecznej, nie byli uprawnieni do merytorycznego rozpatrzenia złożonego wniosku i wydania decyzji stanowiącej o umorzeniu, bądź o odmowie umorzenia wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Ustawa z dnia 15 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 115, poz.791) w art. 1 pkt 36 lit. c wprowadziła zmiany do art. 49 ustawy o rehabilitacji. Zgodnie z art. 49 ust. 5a ustawy o rehabilitacji, w brzmieniu obowiązującym od dnia 30 lipca 2007 r., zaległości z tytułu wpłat na Fundusz, odsetki za zwłokę lub opłata prolongacyjna mogą być umarzane w całości lub w części decyzją Prezesa Zarządu Funduszu wyłącznie w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Zgodnie z art. 19 ustawy z dnia 15 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, sprawy wszczęte, a niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy podlegają rozpatrzeniu według przepisów dotychczasowych. Oznacza to, iż wnioski o umorzenie zaległych wpłat na Fundusz, które wpłynęły do organu I instancji od dnia wejścia w życie ustawy - czyli od dnia 30 lipca 2007 r. podlegają rozpatrzeniu według przepisów wprowadzonych ustawą z dnia 15 czerwca 2007 r. Natomiast zgodnie art. 165 § 3 ord. pod. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi podatkowemu. W przedmiotowej sprawie wniosek strony z dnia 22 października 2007 r. o umorzenie należności za wrzesień 2007 r. wpłynął do organu I instancji (został doręczony) w dniu 26 października 2007r., zatem podlegał on rozpatrzeniu zgodnie z art. 49 ust. 5a, stanowiącym wyraźnie, iż zaległości z tytułu wpłat na Fundusz, odsetki za zwłokę lub opłata prolongacyjna mogą być umarzane w całości lub w części decyzją Prezesa Zarządu Funduszu wyłącznie w przypadku ich całkowitej nieściągalności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona skarżąca zarzuciła organowi naruszenie: - art. 208 § 1 ord. pod. poprzez błędne uznanie, że postępowanie w niniejszej sprawie stało się bezprzedmiotowe, co uzasadnia wydanie decyzji o umorzeniu postępowania, - art. 207 § 1 ord. pod. poprzez jego niezastosowanie i niewydanie decyzji merytorycznej oddalającej żądanie skarżącego w przedmiocie umorzenia zaległości wobec Państwowego Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, - art. 123 § 1 ord. pod. poprzez naruszenie zasady wysłuchania strony w toku postępowania i niezapewnienie możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji administracyjnej. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, iż organ odwoławczy powinien rozpoznać merytorycznie wniosek strony skarżącej. Brak bowiem podstaw do przyjęcia, że w rozpatrywanym przypadku zachodzi bezprzedmiotowość postępowania. Organ nie wyjaśnił na czym ma polegać istnienie przesłanki skutkującej umorzeniem postępowania. Rozstrzygniecie wniosku skarżącego wino mieć charakter merytoryczny. W rozpatrywanej sprawie nie może bowiem budzić wątpliwości fakt zasadności i celowości wniosku skarżącego, który winien być rozpoznany. Formalna decyzja w przedmiocie umorzenia postępowania przekreśla możliwość należytego rozpoznania wniosku, co stanowi rozstrzygnięcie niekorzystne dla skarżącego. W myśl art. 208 § 1 ord. pod., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Taka sytuacja, zdaniem strony skarżącej, nie zachodzi w toku niniejszego postępowania, co uzasadnia merytoryczne rozpoznanie wniosku i wydanie w tym zakresie odpowiedniej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; dalej ppsa), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 tej ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, należy stwierdzić, że naruszają one przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym ich uchylenie (art. 208 §1 ord. pod.). Stosownie do powołanego wyżej przepisu, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość wynika z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość oznacza, że żądanie zawarte we wniosku podatnika nie może zostać rozstrzygnięte merytorycznie. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. nie może być utożsamiana z brakiem przesłanek do uwzględnienia wniosku strony. Zdaniem składu orzekającego w badanej sprawie nie zaistniała przesłanka bezprzedmiotowości postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania nie może być bowiem utożsamiana z brakiem przesłanek do uwzględnienia wniosku strony. W rozpoznawanej sprawie strona złożyła wniosek o umorzenie zaległych wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Zaległość względem Funduszu istniała, stąd też zasadne było rozstrzygnięcie sprawy w sposób merytoryczny, poprzez umorzenie, bądź odmowę umorzenia zaległych wpłat. Sąd nie podzielił natomiast zarzutu naruszenia art. 207§1 ord. pod. Przepis ten ustala zasadę, iż organ podatkowy orzeka w sprawie w drodze decyzji, chyba, że inne przepisy stanowią inaczej. Decyzje mogą rozstrzygać sprawę w sposób merytoryczny, lub, z uwagi na kwestie procesowe, kończyć postępowanie w danej instancji w inny sposób. Okoliczność, iż wydane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie w formie decyzji miało charakter formalny, a nie merytoryczny, nie stanowi o naruszeniu rzeczonego przepisu. W tych warunkach Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., w zw. z art. 132, 135, 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 p.p.s.a. Stosując się do wymogów art. 141§ 4, zdanie drugie p.p.s.a. Sąd wskazuje, iż ponownie przeprowadzone postępowanie winno gwarantować stronie możliwość wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji, zgodnie z treścią art. 200 §1 w zw. z art. 123 §1 ord. pod., co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów, oraz zgłoszonych żądań.