V SA/Wa 2525/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Protokolant - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi B. W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych; oddala skargę; Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. decyzją z W. lipca 2008r. Nr [...], działając w trybie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm. – zwanej dalej k.p.a.) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z [...] marca 2008r. w przedmiocie odmowy przyznania B. W. płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Wnioskiem z 2 maja 2007r. B. W. wystąpił do Powiatowego Biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z wnioskiem kontynuacyjnym o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt. Pismem z 26 czerwca 2007r. organ wezwał skarżącego m.in. do złożenia wyjaśnień dotyczących działki ewidencyjnej [...], co do której postanowieniem z [...] maja 2007r. Sąd Rejonowy w B. przysądził własność na rzecz D. W. W odpowiedzi na wezwanie skarżący pismem z 7 lipca 2007r. opisał zaistniałą pomyłkę oraz załączył uzupełnione oświadczenie o sposobie użytkowania działek rolnych oraz oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych w gospodarstwie rolnym (sekcja VIII i IX wniosku o przyznanie płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt). Następnie pismem z 5 listopada 2007r. zainteresowany poinformował organ, iż od dnia [...] maja 2007r. nie jest właścicielem działek rolnych opisanych w ewidencji jako [...] oraz [...], obręb P., a nowy właściciel wymienionych działek nie wyraził zgody na kontynuowanie programu rolnośrodowiskowego. W związku z powyższym wniósł o wycofanie tych działek z jego programu rolnośrodowiskowego. Pismem z 18 stycznia 2008r. skarżący poinformował organ, iż na dzień 18 stycznia 2008r. D. W. (osoba na rzecz której została przysądzona własność) nie uregulował praw własności w wydziale geodezji starostwa powiatowego oraz Urzędu Gminy w B. W związku z powyższym stwierdził, iż nadal jest on właścicielem powyżej wymienionych działek ewidencyjnych i zamierza dalej realizować podjęte zobowiązanie. Do pisma załączył wypis z rejestru gruntów dla spornych działek z [...] grudnia 2007r. oraz dowód wpłaty podatku rolnego z dnia [...] grudnia 2007r. Ponadto stwierdził, iż w 2007 roku realizował na wymienionych działkach przedsięwzięcie rolnośrodowiskowe zgodnie założeniami planu działalności rolnośrodowiskowej. Decyzją z [...] marca 2008r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. odmówił przyznania B. W. płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Orzekając na skutek odwołania Strony, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. decyzją z [...] lipca 2008r. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z [...] marca 2008r. W uzasadnieniu organ wskazał, iż w gospodarstwie beneficjenta została przeprowadzona kontrola na miejscu, która wykazała rozbieżności między deklarowanymi powierzchniami działek, a powierzchnią stwierdzoną podczas kontroli. Mianowicie w odniesieniu do działek ewidencyjnych [...] oraz [...] B. W. i D. W. złożyli wnioski o przyznanie płatności obszarowych oraz rolnośrodowiskowych na rok 2007. Organ zauważył, iż w dniu [...] maja 2007r. Sąd Rejonowy w B. wydał postanowienie o przysądzeniu własności nieruchomości składającej się z dwóch ww. działek ewidencyjnych na rzecz D. W. Stwierdził, iż jego zdaniem mało prawdopodobnym był fakt, że D. W. zgodził się na nieodpłatną uprawę przedmiotowych działek dla strony drugiej, podczas gdy w krótkim czasie miał stać się on właścicielem wspomnianych działek, oraz złożył wniosek o przyznanie płatności obszarowych na 2007 rok uwzględniając wskazane działki ewidencyjne. Odnosząc się do przedstawionych przez Skarżącego dowodów na posiadanie przedmiotowych działek w postaci pokwitowania wpłaty podatku rolnego z dnia 28 grudnia 2007r., wystawionego przez Urząd Gminy w B., oraz wypisu z rejestru gruntów dotyczący wymienionych działek z dnia 10 grudnia 2007r., gdzie widnieje nazwisko B. W. organ wskazał, że nie przedstawiają one w kontekście postanowienia Sądu z [...] maja 2007r. dowodu na podstawie, którego należałoby stwierdzić, że działki [...] oraz [...] były w posiadaniu Skarżącego. Organ również nadmienił, że ARiMR zobowiązana jest do wyjaśnienia w postępowaniu, kto użytkuje działkę rolną objętą dwoma lub większą ilością wniosków. Postępowanie mające wyjaśnić, kto użytkuje działkę, na którą złożono dwa wnioski, nie jest postępowaniem wszczynanym z urzędu przez ARiMR, lecz stanowi element postępowań wszczętych na wniosek właściciela i dzierżawcy. Zgodnie z powyższym zadaniem ARiMR nie jest rozstrzyganie sporu pomiędzy rolnikami, a jedynie ustalenie, któremu z nich przysługuje płatność. W związku z powyższym organ stwierdził, że w wyjaśnieniach Skarżącego brak było logicznej ciągłości. Mianowicie w piśmie z 5 listopada 2007r. deklarował wycofanie działek [...] oraz [...] ze względu na utratę prawa własności do gruntów, a w oświadczeniu złożonym w dniu 17 stycznia 2008r. podtrzymał deklarację, iż wymienione działki były przez niego użytkowane w 2007r. Ponadto stwierdził, że w przypadku braku uregulowania praw własności przez D. W. będzie nadal je użytkował. Podsumowując, organ uznał, iż rzeczywistym użytkownikiem spornych działek był D. W., który złożył wniosek o przyznanie płatności w terminie przewidzianym do składania wniosków o przyznanie płatności obszarowych, a także na chwilę wydania decyzji był pełnoprawnym właścicielem spornych działek ewidencyjnych. Uprawiał on także przedmiotowe działki, co potwierdzał w złożonym odwołaniu B. W. oraz jego syn P. w oświadczeniu z dnia 18.01.2008r. W związku z tym, organ powołując się na art. 51 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz.Urz.WE Nr L 141 z 30.04.2004r., str. 18 ze zm.), zwanego dalej: "Rozporządzeniem Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r." stwierdził, iż różnica między obszarem zadeklarowanym, a obszarem zatwierdzonym wynosiła w przedmiotowej sprawie ponad 20 % i w związku z tym odmówił Skarżącemu przyznania wnioskowanej płatności. W dniu 13 sierpnia 2008 r. B. W. złożył skargę na powyższą decyzję wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił cyt.: I. naruszenie prawa materialnego poprzez nieuwzględnienie przy wydaniu zaskarżonej decyzji treści art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wspierania bezpośredniego i nie wzięcie pod uwagę faktu, że na dzień złożenia wniosku o przyznanie dopłaty rolnośrodowiskowej i na dzień 31 maja 2007r. strona była właścicielem i posiadaczem działek gruntu o nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 32,27 ha. Zdaniem Skarżącego postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] maja 2007r. w sprawie o sygn. akt [...] nie zostało stronie skutecznie doręczone, a przez to nie stało się prawomocne ani w maju, ani w czerwcu 2007r. i nie wywołało skutków prawnych doręczenia. Skarżący bowiem wskazał, iż Sąd wysłał postanowienia na adres Kancelarii Adwokackiej w B., która nie była umocowana do reprezentowania strony w tej sprawie. Dlatego też postanowienie to stało się podstawą wpisu zmiany właściciela tej nieruchomości w księdze wieczystej dopiero w maju 2008r. II. naruszenie prawa materialnego poprzez nieuwzględnienie przy wydaniu zaskarżonej decyzji treści art. 50 ust. 7 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. pomimo, iż strona nie była w stanie spełnić swoich zobowiązań w wyniku wyjątkowych okoliczności, za jakie uznać należy utratę własności na skutek postanowienia Sądu wydanego w postępowaniu egzekucyjnym z tej nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przesłanki przyznawania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych mają swoje źródło w stosownych regulacjach podjętych przez Unię Europejską, natomiast w zakresie przepisów krajowych przesłanki te określa ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.) oraz wydane na jej podstawie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 174, poz.1890 ze zm.) Jak wynika z art. 5 ust. 1 lit. a cyt. wyżej ustawy pomoc ta udzielana jest na wniosek producenta rolnego w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów rolnych, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, lub grupy producentów rolnych. W cyt. wyżej rozporządzeniu sprecyzowano, że płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu, który prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni wynoszącej co najmniej 1 ha użytków rolnych i który zobowiąże się do przestrzegania określonych przez wskazane przepisy unijne wymagań i innych czynności wskazanych w cyt. rozporządzeniu, postępowanie w przedmiocie płatności wszczynane jest na wniosek producenta rolnego / § 2, § 11 ust.2/. W ustawie z dnia 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. nr 10 poz. 76 z 2004r. ze zm.) producent rolny definiowany jest jako posiadacz gospodarstwa rolnego - art. 3 pkt 3. Istotną przesłanką - niezależnie od innych wymogów, a w szczególności powierzchni gruntów i sposobu ich uprawy - jest więc posiadanie działek rolnych przez osobę występującą o przyznanie jej płatności. W powołanych wyżej aktach prawnych pojęcie posiadania nie zostało zdefiniowane i wobec tego przyjąć należy definicję z art. 336 kodeksu cywilnego według której posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, który nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawa z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Podkreślenia w związku z tym wymaga okoliczność, że w powołanych wyżej aktach prawnych, a w szczególności w cyt. rozporządzeniu chodzi o płatność rolnośrodowiskową na określonych obszarach, a więc o działalność faktycznie wykonywaną. Ponadto skoro pomoc finansową może otrzymać producent rolny - posiadacz gospodarstwa rolnego, to zasadne jest przyjęcie, że chodzi tu o faktyczne użytkowanie - uprawianie gruntów rolnych do których mogą być przyznane płatności. W nawiązaniu do okoliczności podniesionych wyżej, zasadniczą kwestią podlegającą ocenie w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy skarżący B. W. był lub nie był faktycznym posiadaczem działek o nr [...] i [...]. odnośnie m.in. których wystąpił z wnioskiem o przyznanie płatności. Spór dotyczący ww. działek powstał w skutek nabycia przez D. W. w postępowaniu egzekucyjnym (w drodze licytacji) własności działek o nr [...] i [...] i przysądzenia własności na jego rzecz postanowieniem Sądu Rejonowego w B. z [...] maja 2007r. Wskutek powyższego Skarżący B. W. został pozbawiony własności ww. działek. Zgodnie z wyjaśnieniami D. W. przed złożeniem wniosku o płatności wykonywał na tych gruntach określone prace. Powyższe również częściowo potwierdził sam Skarżący, który jednak wskazał, iż D. W. posiał na obszarze ok. 26 ha łubin, ale zadeklarował, że sieje to dla Skarżącego w jego imieniu. Zbiór płodów miał stanowić własność Skarżącego. Powyższe zostało zadeklarowane w obecności żony i syna Skarżącego. Ponadto na dowód powyższego Skarżący wskazał, iż posiada materiał video – który nie został przedstawiony zarówno w postępowaniu administracyjnym jak i sądowoadministracyjnym. B. W. wskazał również, iż przez cały rok 2007 był właścicielem spornych działek, gdyż D. W. nie dopełnił formalności w postaci zgłoszenia faktu przysądzenia własności do Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w B. oraz Starostwa Powiatowego i Urzędu Gminy. Mając powyższe na uwadze zasadnie organ wskazał, iż płatności należą się D. W. W pierwszej kolejności należy podkreślić, iż po uprawomocnieniu się postanowienia z [...] grudnia 2006r. o przybiciu ww. nieruchomości D. W. wykonał warunki licytacyjne, tj. uiścił cenę nabycia, w wyniku czego postanowieniem z [...] maja 2007r. Sąd Rejonowy w B. dokonał przysądzenia na jego rzecz własności nieruchomości gruntowej. W związku z powyższym po wydaniu ww. postanowienia D. W. był uprawniony do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie płatności, a po uprawomocnieniu się powyższego postanowienia osoba ta stała się właścicielem nieruchomości. Następnie należy również zauważyć, co nie było przedmiotem sporu, iż D. W. obsiał ok. 26 ha gruntu łubinem, a więc to on w momencie dokonywania tych czynności był posiadaczem zależnym tych gruntów. Wskazać należy, iż płatność przyznaje się dla beneficjenta, który faktycznie uprawiał działki rolne do dnia wydania decyzji. Potwierdzeniem powyższego jest również oświadczenie skarżącego z 5 listopada 2007r. w którym stwierdza, że cyt. "w związku z faktem, iż od dnia [...] maja 2007r. nie jestem właścicielem gruntów rolnych figurujących w ewidencji jako działki [...] i [...] obręb P., a nowy ich właściciel nie wyraził zgody, na kontynuowanie programów rolno-środowiskowych wnoszę o wycofanie w/w działek z mojego programu". Oświadczenia syna Skarżącego również wskazują, że faktyczną osobą, która uprawiała wymienione działki ewidencyjne był D. W. Wskazać również należy, iż sam Skarżący w piśmie z dnia 5 listopada 2007r. deklarował wycofanie działek [...] oraz [...] ze względu na utratę prawa własności do gruntów, a w oświadczeniu złożonym w dniu 17 stycznia 2008r. podtrzymał deklarację, iż wymienione działki były przez niego użytkowane w 2007r. W tym miejscu odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących nieprawidłowego doręczenia postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] maja 2007r. do rąk osoby nieupoważnionej należy wskazać, iż zarzut ten wymyka się z kontroli sądu administracyjnego. Właściwym do jego oceny jest sąd powszechny. Na marginesie należy jednak zauważyć, iż sam skarżący wskazuje w piśmie z 9 kwietnia 2008r. (karta 23 akt administracyjnych), iż ww. postanowienie otrzymał w dniu 18 maja 2007r. jego pełnomocnik, natomiast sam skarżący zgodnie z pismem z 17 stycznia 2008r. (karta 16 akt administracyjnych) otrzymał je w dniu 22 maja 2008r. W związku z tym trudno uznać, iż postanowienie z dnia [...] maja 2007r. zostało doręczone w sposób nieprawidłowy i nie wywołało skutków prawnych. Dlatego też zdaniem Sądu na dzień 31 maja 2007r. D W. był co najmniej posiadaczem zależnym ww. działek. Niezależnie od powyższego należy zauważyć, iż nie wykonanie przez D. W. formalności w postaci zgłoszenia do odpowiednich rejestrów i ksiąg przysądzenia własności nie ma żadnego wpływu na prawo własności, które powstało z dniem uprawomocnienia się postanowienia z [...] maja 2007r. W podobny sposób należy ocenić również fakt zapłaty przez Skarżącego podatku od ww. działek. Prawidłowo organ wskazał powołując się na art. 6a ust. 7 ustawa z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym (Dz.U. z 2006r. Nr 136. poz.969, ze zm.), jeżeli w ciągu roku podatkowego nastąpiło wygaśnięcie obowiązku podatkowego w podatku rolnym lub zaistniały zmiany, o których mowa w ust. 4, organ podatkowy dokonuje zmiany decyzji, którą ustalono ten podatek. W związku z powyższym Skarżący winien zgłosić fakt, iż na podstawie postanowienia sądu nie jest już właścicielem wymienionych działek, a tym samym brak jest podstawy opodatkowania. Odnosząc się do argumentów Skarżącego o uznanie niemożność realizowania zobowiązań na skutek wystąpienia okoliczności nadzwyczajnych należy zauważyć, iż pozbawienie własności na skutek przeprowadzonego postępowania egzekucyjnego nie może zostać uznane jako okoliczność wystąpienia siły wyższej gdzie można odstąpić od nałożenia na beneficjenta sankcji. Zgodnie z art. 40 pkt 4 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz.urz. UE L z 2003, nr 207) do przykładów sił wyższej zaliczyć można przypadki losowe takie jak śmierć rolnika; długookresowa niezdolność rolnika do pracy; poważna klęska żywiołowa w znacznym stopniu dotykająca grunty rolne gospodarstwa; zniszczenie budynków inwentarskich gospodarstwa w drodze wypadku; epidemia dotykająca część lub cały żywy inwentarz gospodarza. Dodatkowo należy zauważyć, że mimo, iż postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] maja 2007r. znane było Skarżącemu w dniu 22 maja 2007r. (patrz strona 7 uzasadnienia) to beneficjent podtrzymał deklaracje wymienionych działek we wniosku. W związku z tym wskazać należy, że celowe zaniechanie wycofania spornych działek, mimo posiadania wiedzy o statusie gruntów spowodowało odmowę przyznania płatności. Odnosząc się do załączonych przez skarżącego decyzji z [...] października 2008r. dotyczących przyznania płatności do gruntów rolnych i płatności ONW należy zauważyć, iż decyzje te zostały wydane w odrębnym postępowaniu administracyjnym i nie podlegały kontroli sądowoadministracyjnej. Podsumowując należy stwierdzić, iż Skarżący otrzymał decyzje odmawiającą przyznania płatności rolnośrodowiskowych za rok 2007 ze względu na fakt, przedeklarowania powierzchni zgłoszonej do płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Różnica między obszarem zadeklarowanym, a obszarem zatwierdzonym wynosiła w przedmiotowej sprawie ponad 20 % i w związku z tym organ prawidłowo odmówił Skarżącemu przyznania wnioskowanych płatności. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi –(Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.