II SA/Gl 919/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędziowie Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.) Protokolant referent Katarzyna Wajs po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi Ilony H.-W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę Decyzją z dnia [...] r., [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. umorzył postępowanie w sprawie wykonania otworu wentylacyjnego i zamontowania czterech klimatyzatorów w ścianie szczytowej budynku mieszkalnego przy ul. [...] w S. W uzasadnieniu wskazano, że wykonany otwór wentylacyjny o średnicy [...] cm jest czerpnią powietrza, które następnie jest odprowadzane indywidualnymi kanałami wentylacyjnymi ponad dach budynku. Czerpnia ta odpowiada wymaganiom § 152 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.). Dalej wskazano, że ani instalacja wentylacyjna, ani też montaż klimatyzatorów na ścianie szczytowej budynku nie wymagają pozwolenia lub zgłoszenia w organie administracji architektoniczno-budowlanej. Jeżeli zatem spełniają wymogi warunków technicznych, co zostało ustalone w toku postępowania, to postępowanie w sprawie przed organem nadzoru budowlanego stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art.. 105 § 1 kpa. Z dalszej treści uzasadnienia, jak i z akt sprawy wynika, że postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją prowadzone było na skutek szeregu interwencji obecnie skarżącej I. H.-W. – właścicielki lokalu mieszkalnego bezpośrednio sąsiadującego z lokalem użytkowym, na potrzeby którego wykonane zostały przedmiotowe roboty budowlane. Interwencje te zasadniczo sprowadzały się do sprzeciwu skarżącej wobec zamiaru uruchomienia w tym lokalu użytkowym pracowni rentgenodiagnostyki (dalej: rtg) z uwagi na nie spełnienie przez inwestorów warunków, jakim powinna taka pracownia odpowiadać. Inwestorzy, obecnie uczestnicy postępowania J. i M. W., dokonali zmiany sposobu użytkowania nabytego lokalu użytkowego na gabinety stomatologiczne (wcześniej lokal ten wykorzystywany był na cele prowadzenia solarium). Tej zmianie skarżąca nie sprzeciwiała się. Dopiero w momencie, kiedy inwestorzy dokonali zamiaru rozszerzenia działalności stomatologicznej o działalność rtg, skarżąca zgłosiła swój stanowczy sprzeciw, domagając się ochrony prawnej w różnych organach administracji publicznej. Zwracała uwagę, że obowiązujące przepisy prawa wymagają dla otwarcia i prowadzenia rtg spełnienia szeregu warunków, które przez inwestorów nie zostały spełnione. Z akt sprawy wynika ponadto, że w przedmiocie zezwolenia na uruchomienie przez uczestników postępowania gabinetu stomatologicznego i gabinetu rtg toczy się odrębne postępowanie przed organami inspekcji sanitarnej. Decyzją z dnia [...] r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. po wznowieniu postępowania, uchylił decyzję zezwalającą na uruchomienie tych gabinetów i orzekł o odmowie zezwolenia na ich uruchomienie. Jak wynika natomiast ze złożonego przez uczestników postępowania na rozprawie oświadczenia, postępowanie w tym przedmiocie jest nadal w toku. W odwołaniu od wymienionej na wstępie decyzji, skarżąca zarzuciła, iż wbrew jej uzasadnieniu otwór wentylacyjny w ścianie budynku nie został wykonany na podstawie projektu budowlanego. Organ pierwszej instancji w trakcie wizji oparł się jedynie na opinii sanitarnej wydanej przez zastępcę Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K., który m.in. z tego powodu został zwolniony w trybie natychmiastowym. Zarzuciła ponadto, że wbrew stanowisku organu pierwszej instancji czerpnia nie odpowiada wymaganiom § 152 warunków technicznych, albowiem nie zostały spełnione wymogi określone w pkt 3, 6 i 9 tego przepisu. Nie zgodziła się, że instalacja wentylacji nie wymaga zgody organu administracji architektoniczno-budowlanej, gdyż stanowi ona składową projektu ochrony radiologicznej. Również montaż klimatyzatorów podlega w ocenie skarżącej reglamentacji prawa budowlanego. Zwróciła uwagę, że klimatyzatory nie gwarantują zapewnienia norm dotyczących emisji hałasu. Stwierdziła, że postępowanie prowadzone przed organami inspekcji sanitarnej pozostaje w związku z postępowaniem prowadzonym przez organy nadzoru budowlanego i mieści się w kompetencjach określonych w art. 83 ust. 1 Prawa budowlanego. Rozpoznając to odwołanie [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że zarówno otwór wentylacyjny w ścianie budynku, jak i montaż klimatyzatorów nie wymagały uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę ani zgłoszenia i pozostają jedynie w sferze uzgodnień właściciela lokalu i właściciela budynku. Zgodził się ponadto, że wykonane roboty budowlane nie naruszają warunków technicznych. Odnosząc się do zarzutów odwołania stwierdzono, że podczas wizji przedłożony został przez inwestora projekt budowlany instalacji wentylacyjnej, a inwestor zobowiązał się do dostarczenia organowi kopii tego projektu. Dokonując oceny zarzutu naruszenia § 152 warunków technicznych wskazano, że otwór czerpni znajduje się w odległości większej niż 8 m od ulicy, odległość dolnej krawędzi tego otworu jest większa aniżeli 2 m od poziomu terenu, zaś wjazd do garażu i otwory nawiewne wentylacji garaży nie stanowią źródeł zanieczyszczenia powietrza. Z kolei pkt 6 i 9 tego przepisu dotyczą wyrzutni powietrza a nie czerpni. Powołano się także na ostateczną decyzję organu nadzoru budowlanego zakazującą użytkowania aparatów rtg oraz na okoliczność, że decyzje organów inspekcji sanitarnej pozostają bez wpływu na wynik postępowania, gdyż dotyczą kwestii użytkowania gabinetów, podczas gdy kwestia funkcjonowania tych gabinetów nie wymaga stanowiska organu nadzoru budowlanego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca zarzuciła, że zarówno zaskarżona decyzja, jaki poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem art. 136 kpa. Montaż instalacji wentylacyjnej został wykonany bez jej zgody i bez zgody pozostałych mieszkańców budynku, a także Prezesa [...]. Wentylacja ta służyć ma wyłącznie pracowni rtg. Uzgodnienie montażu spornych urządzeń nastąpiło bez udziału właścicieli budynku, którymi są jego mieszkańcy. Podtrzymała zarzuty odwołania i wskazała, że nie brała udziału w wizjach, gdyż nie została wpuszczona do lokalu. Postępowanie w sprawie zmiany sposobu użytkowania spornego lokalu dotyczyło jedynie uruchomienia gabinetów stomatologicznych, a zamiar uruchomienia pracowni rtg został przez inwestorów zatajony. Organy w całym postępowaniu zmierzały do umożliwienia inwestorom pozaprawnego uruchomienia rtg – działalności związanej z narażeniem na działanie promieniowania jonizującego i podlegającego regulacji ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. – Prawo atomowe. Powołała się ponadto na postanowienie Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] r., sygn. akt [...] oraz na opinię Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie radiologii i diagnostyki obrazowej z dnia [...] r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 136 kpa organ stwierdził, iż w niniejszej sprawie nie było podstaw do jego zastosowania z uwagi na brak potrzeby przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego. Na rozprawie w dniu 7 stycznia 2009 r. skarżąca dodatkowo wskazała, że projekt wentylacji został sporządzony już po wykonaniu przedmiotowych robót, że szczególnie uciążliwe jest natężenie hałasu emitowanego przez klimatyzatory, a ponadto, że w garażu znajduje się [...] miejsc parkingowych. Pełnomocnik uczestniczki postępowania [...] wyjaśnił, iż reprezentowana przez niego Spółdzielnia sprawuje zarząd budynkiem na zasadzie przepisów ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz, że Spółdzielnia wyraziła zgodę na wykonanie spornych robót. Wniósł o oddalenie skargi. Pełnomocnik uczestników postępowania – inwestorów, również wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając skargę Sąd badał zatem, czy zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z obowiązującymi w dacie jej wydania przepisami prawa. Sąd badał również, czy stan faktyczny istniejący w dacie wydania zaskarżonego aktu dawał organom podstawę do zastosowania odpowiednich przepisów prawa. Badając zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa Sąd nie dopatrzył się takiego naruszenia prawa, które mogłoby skutkować uchyleniem względnie stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów prawa formalnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 105 k.p.a. jeżeli postępowanie administracyjne z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego, brak było podstaw do stwierdzenia, iż wykonany przez inwestorów otwór wentylacyjny (czerpnia) oraz montaż klimatyzatorów naruszają obowiązujące przepisy prawa. Przede wszystkim zwrócić należy uwagę, że roboty budowlane będące przedmiotem postępowania przed organami nadzoru budowlanego (wykonanie otworu czerpni oraz montaż czterech klimatyzatorów na ścianie szczytowej budynku) nie wymagały ani zgłoszenia, ani tym bardziej pozwolenia na budowę. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.), roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 – 31. Zgodnie z kolei z art. 29 ust. 2 pkt 15 tej ustawy pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu urządzeń na obiektach budowlanych. Art. 30 ust. 1 pkt 2 nie wymienia tych robót jako podlegających obowiązkowi zgłoszenia. Co prawda w art. 30 ust. 1 pkt 3 lit b) przewidziano, że zgłoszenia wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu urządzeń na obiektach budowlanych, jednakże tylko wtedy, gdy ich wysokość wynosi ponad 3m. Montaż klimatyzatorów, który był przedmiotem postępowania, nie jest reglamentowany przepisami prawa budowlanego, a zatem postępowanie w tej sprawie przed organami nadzoru budowlanego od początku było postępowaniem bezprzedmiotowym. Jest oczywistym, że urządzenia tego typu, a w szczególności ich eksploatacja może naruszać inne przepisy, aniżeli przepisy Prawa budowlanego. W szczególności zgodzić się należy z opinią skarżącej, że emitowany przez te urządzenia hałas może przekraczać dopuszczone przepisami o ochronie środowiska normy. W tej jednak kwestii nie jest właściwy organ nadzoru budowlanego lecz organ ochrony środowiska. Właściwość organu w przedmiocie przekroczenia norm emisji hałasu na dzień wydania zaskarżonej decyzji wyznaczona została przepisami ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r., Nr 129, poz. 902 z późn. zmianami), a w szczególności w jej art. 376 i nast. Organy nadzoru budowlanego byłyby natomiast obowiązane do zbadania, czy w procesie budowlanym dokonano niezbędnych uzgodnień z organami ochrony środowiska, jednakże tylko wtedy, gdyby kontrolowany obiekt lub wykonane roboty wymagały uprzedniego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Jeżeli natomiast chodzi o wykonany przez inwestorów otwór o średnicy [...] cm w ścianie szczytowej, to należy uznać, iż wykonany on został w związku z wykonywaniem robót instalacyjnych polegających na montażu urządzeń wentylacyjnych. W tym stanie rzeczy wykonanie tego otworu również pozostaje poza reglamentacją Prawa budowlanego. Nawet, gdyby przyjąć odmienne stanowisko, to i tak podzielić należy pogląd organów nadzoru budowlanego, że otwór ten wykonany został z zachowaniem warunków technicznych określonych w § 152 cytowanego już rozporządzenia. W myśl pkt 3 tego przepisu czerpnie powietrza sytuowane na poziomie terenu lub na ścianie dwóch najniższych kondygnacji nadziemnych budynku powinny znajdować się w odległości co najmniej 8 m w rzucie poziomym od ulic i zgrupowania miejsc postojowych dla więcej niż 20 samochodów, miejsc gromadzenia odpadów stałych, wywiewek kanalizacyjnych oraz innych źródeł zanieczyszczenia powietrza. Odległość dolnej krawędzi otworu wlotowego czerpni od poziomu terenu winna wynosić co najmniej 2 m. Warunki te zostały spełnione, czego strony nie kwestionują. Kwestionowana przez skarżącą odległość od wjazdu do garażu, jak wskazywany fakt, iż w garażu tym znajduje się [...] miejsc postojowych pozostaje bez wpływu na ustalenie zgodności tego otworu z omawianymi warunkami. Wjazd do garażu nie jest ulicą, o której mowa w tym przepisie, zaś w odniesieniu do miejsc postojowych należy mieć na uwadze, że chodzi o miejsca postojowe na zewnątrz, w odległości mierzonej w rzucie poziomym. Pozostałe zarzuty skarżącej w kwestii stosowania § 152 warunków technicznych dotyczyły otworów wyrzutni powietrza, a nie czerpni. Odnosząc się natomiast do zasadniczych przyczyn stawianych przez skarżącą zarzutów, to stwierdzić przyjdzie, iż dotyczą one kwestii nielegalnego uruchomienia pracowni rtg. Te kwestie natomiast nie były i nie mogły być przedmiotem kontrolowanego w niniejszej sprawie postępowania. Otóż przede wszystkim stwierdzić przyjdzie, że inwestorzy posiadają ostateczną decyzję w przedmiocie pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania lokalu z dotychczasowego solarium na gabinety stomatologiczne. Jeżeli zatem w lokalu tym jest prowadzona działalność inna lub w szerszym zakresie niż określona w tej decyzji, to należałoby rozważyć, czy nie doszło do kolejnej (dalszej) zmiany sposobu użytkowania tego lokalu w rozumieniu art. 71 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Mając na uwadze zawartą w powołanym przepisie definicję, stwierdzić należy, że rozszerzenie działalności na działalność polegającą na prowadzeniu gabinetu rtg stanowi zmianę sposobu użytkowania części obiektu budowlanego. W tej sytuacji przepisy prawa budowlanego znajdą zastosowanie i to zarówno w zakresie dokonania zgłoszenia zamiaru takiej zmiany lub pozwolenia, jak i w zakresie kontroli i likwidacji skutków ewentualnej samowolnie dokonanej zmiany. Te jednak kwestie stanowić winny przedmiot odrębnego postępowania administracyjnego, którego ramy wyznacza art. 71 lub art.. 71a Prawa budowlanego. Przypomnieć wszak przyjdzie, że przedmiotem postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji było jedynie zbadanie legalności montażu urządzeń i wykonania otworu w ścianie budynku, nie zaś zmiana sposobu użytkowania. Sąd dostrzega, co wynika wprost ze zgromadzonego w sprawie materiału, że zasadniczym motywem, dla którego inwestorzy zdecydowali się na wykonanie instalacji klimatyzacyjnej był zamiar uruchomienia gabinetu rtg. Świadczy o tym zarówno przedmiot postępowania przed organami inspekcji sanitarnej, jak sam tytuł projektu tej instalacji. Jednakże projekt instalacji nie miał znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, albowiem skoro wykonane roboty nie podlegały reglamentacji prawno-budowlanej, to mogły zostać wykonane również bez jakiegokolwiek projektu. Projekt ten niewątpliwie miał znaczenie w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na prowadzenie gabinetów, jednak ta sprawa, jak słusznie zauważają organy nadzoru budowlanego, pozostaje poza ich kompetencją. Mając na uwadze przepisy prawa budowlanego oraz przepisy, na których naruszenie powołuje się skarżąca związane z uruchomieniem i funkcjonowaniem rentgenodiagnostyki, stwierdzić należy, że o ile dla funkcjonowania rtg niezbędne jest istnienie zgodnej z prawem i pozytywnie zaopiniowanej przez właściwe organy instalacji wentylacyjno-klimatyzacyjnej, o tyle dla istnienia tej instalacji jako urządzenia budowlanego, istnienie rtg pozostaje bez znaczenia. Istnienie tej instalacji jest bowiem niezależne od celu, jakiemu ma ona służyć. Również na uwzględnienie nie zasługuje zarzut naruszenia art. 136 kpa. Znalazłby on zastosowanie jedynie w przypadku konieczności przeprowadzenia postępowania uzupełniającego. Tymczasem w ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał pozwalał w sposób dostateczny na rozstrzygnięcie sprawy co do istoty. Mając na uwadze powyższe Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi, a zatem podlegała ona oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.).