I FZ 156/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : Sędzia NSA Krzysztof Stanik po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 4 marca 2009 r. sygn. akt I SA/Lu 461/08 w przedmiocie częściowego uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi w kwocie powyżej 2000 zł w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia 27 maja 2008 r. w przedmiocie podatku akcyzowego za poszczególne miesiące 2003 r. postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 04.03.2009 r., sygn. I SA/Lu 461/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny przyznał M. P. na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej "popsa" prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie go od wpisu od skargi ponad kwotę 2.000 zł. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd wskazał, że wpis od skargi został określony na kwotę 8.281 zł. Sąd przyznając prawo pomocy skarżącemu, zwrócił uwagę, że osiąga on z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej dochód w wysokości 4.239 zł. Natomiast wydatki skarżącego na utrzymanie siebie, małżonki i 2-letniej córki wynoszą 3.200 zł. Skarżący posiada również 30-hektarowe gospodarstwo rolne. Majątek ruchomy skarżącego służący do prowadzenia działalności gospodarczej został zajęty na zaspokojenie określonej zaległości podatkowej w kwocie ponad 6.000.000 zł. Zdaniem Sądu uiszczenie przez skarżącego kwoty 2.000 zł nie będzie stanowiło zbyt dużego obciążenia dla budżetu rodziny skarżącego, w szczególności, że wysokość ponoszonych przez niego wydatków świadczy o ponad standardowym poziomie życia jego rodziny. Od powyższego postanowienia M. P., za pośrednictwem swojego pełnomocnika, złożył zażalenie, w którym wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o jego uchylenie i przyznanie skarżącemu prawa pomocy w całości, zarzucając niewłaściwe zastosowanie art. 246 § 1 pkt 2 popsa. W zażaleniu skarżący wskazał, iż jego aktualna sytuacja finansowa nie pozwala na uiszczenie wpisu od skargi nawet w kwocie 2.000 zł. Jego cały majątek został zajęty w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym w oparciu o kwestionowane przez niego ostateczne decyzje wymiarowe. Skarżący podkreślił, że w rzeczywistości nie posiada on co miesiąc wolnej kwoty w wysokości 1.000 zł. Cały uzyskiwany dochód przeznacza na pokrycie wydatków jego rodziny, a ewentualną nadwyżkę wykorzystuje na spłacenie rosnącego zadłużenia w prowadzonej działalności gospodarczej. Skarżący zwrócił również uwagę na trudną sytuację na rynkach gospodarczych. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, co następuje: Zażalenie uzasadnione nie jest. W punkcie wyjścia wskazać trzeba, że postanowienie Sądu pierwszej instancji stanowiące przedmiot instancyjnej kontroli w niniejszym postępowaniu jest jednym z trzech rozstrzygnięć, w których przyznano skarżącemu prawo pomocy w części. Z porównania treści tych rozstrzygnięć (zapadłych w sprawach o sygn. I SA/Lu 461-463/08) wynika, iż na skarżącego nałożono obowiązek uiszczenia wpisów sądowych o łącznej kwocie 9.000 zł. Okoliczność tę Naczelny Sąd Administracyjny miał na uwadze, rozstrzygając o zasadności złożonego zażalenia. Dopiero kompleksowe spojrzenie na skalę obciążeń finansowych związanych z prowadzonymi przez skarżącego postępowaniami sądowymi pozwoli ocenić trafność rozstrzygnięcia podjętego przez Sąd pierwszej instancji. Co więcej, z urzędu podnieść należy, że w sprawach o sygn. I SA/Lu 462-463/08 Sąd wyjaśnił powody obciążenia skarżącego łączną kwotą 9.000 zł (upływ czasu od dnia doręczenia decyzji ostatecznych do dnia rozpoznania wniosków o przyznanie prawa pomocy). Wywody te w pełni przystają do okoliczności niniejszej sprawy, dlatego też tut. Sąd w całości je podziela. Przechodząc do oceny rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji przypomnieć należy, że jego podstawę prawną stanowił art. 246 § 1 pkt 2 popsa, który zdaniem żalącego został w sprawie wadliwie zastosowany. Przepis ten stanowi, iż przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący przedstawił swoje możliwości finansowe w sposób wyczerpujący. Sąd pierwszej instancji był więc w posiadaniu wszelkich dokumentów obrazujących jego sytuację materialną. Reasumując, materiał dowodowy został zgromadzony kompleksowo i wyjaśniał wszelkie okoliczności mogące mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia kwestii spornych. Drugą, równie istotną kwestią jest jednak odpowiedź na pytanie czy zebrany materiał dowodowy został należycie oceniony? W tym zakresie również nie sposób zakwestionować zasadności podjętego rozstrzygnięcia. Sąd pierwszej instancji prawidłowo zrównoważył wysokość kosztów postępowania, jakie na obecnym etapie obciążają skarżącego, w stosunku do jego aktualnych możliwości finansowych. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym wiąże się z ustaleniem, iż uiszczenie przez skarżącego pełnych kosztów postępowania sądowego spowodowałoby uszczerbek w utrzymaniu koniecznym (podkreślenie tut. Sądu) jego i jego rodziny. Słusznie Sąd pierwszej instancji przyjął, że z uwagi na wysokość dochodów skarżącego i jego wydatków uiszczenie kwoty opłacenie wpisu sądowego w kwocie 2.000 zł nie zagrozi egzystencji rodziny skarzącego. Trzeba bowiem podkreślić, że ponoszenie przez skarżącego kwoty 3.200 zł na zaspokajanie potrzeb rodziny wykracza poza poziom utrzymania koniecznego. Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, iż odniesieniu do pozostałej części wpisu skarżący nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 popsa. Zestawienie przedstawionych dochodów oraz wydatków wyraźnie wskazuje, iż uiszczenie kwoty 2.000 zł jest w zasięgu jego możliwości finansowych. Odnośnie możliwości przyznania skarżącemu pełnomocnika z urzędu nie można pominąć kwestii, że od początku postępowania sądowego skarżący działa przy pomocy doradcy podatkowego ustanowionego z wyboru. Zatem w tym zakresie wniosek skarżącego jest bezprzedmiotowy, skoro skarżący uzyskuje profesjonalną pomoc we własnym zakresie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 popsa orzekł jak w sentencji.