VIII SA/Wa 408/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Artur Kot /sprawozdawca/, Protokolant Katarzyna Filipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2009 r. sprawy z ze skargi S.C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. 1.1. Zaskarżonym postanowieniem z [...] czerwca 2008 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. stwierdził, że S.C. wniósł z uchybieniem czternastodniowego terminu odwołanie od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z [...] kwietnia 2008 r. w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał przepisy art. 228 § 1 pkt 2 oraz art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). 1.2. Uzasadniając rozstrzygnięcie Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że decyzja organu I instancji została doręczona członkowi rodziny skarżącego (szwagierce) kwietnia 2008 r. Decyzja ta zawiera prawidłowe pouczenie o przysługującym środku zaskarżenia. Odwołanie od decyzji organu I instancji zostało wniesione przez skarżącego za pośrednictwem urzędu pocztowego [...] maja 2008 r. (data stempla pocztowego). Czyli z uchybieniem czternastodniowego terminu liczonego od dnia doręczenia decyzji. 2. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący. Na ostateczne postanowienie organu odwoławczego wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (pismo zawierające skargę nie zostało opatrzone datą). Wystąpił do Sądu o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu podniósł, że organ odwoławczy błędnie stwierdził, iż odwołanie nie zostało wniesione w przewidzianym dla tej czynności terminie. A to z tej przyczyny, że osoba, która odebrała przesyłkę listową zawierającą decyzję organu I instancji, nie była zobowiązana do odbioru decyzji i przekazania jej skarżącemu. Wynika to z braku stosownej adnotacji doręczyciela pocztowego. 3. Odpowiadając na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w W. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Zauważył, że skarżący nie wykazał skutecznie, iż osoba, która odebrała decyzję, nie była osobą do tego upoważnioną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 4.1. Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nie dopatrzył się także naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub wystąpienia przesłanek stanowiących podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia. Nie wystąpiły zatem przesłanki do wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego, wskazane w art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "u.p.p.s.a."). 4.2. Kontroli Sądu poddane zostało postanowienie kończące wstępne stadium postępowania odwoławczego, wydane na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Badając dopuszczalność odwołania, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że zostało ono wniesione po upływie przewidzianego w art. 223 Ordynacji podatkowej czternastodniowego terminu, liczonego od dnia doręczenia stronie postępowania podatkowego decyzji pierwszoinstancyjnej. Podstawą do takiego wniosku był znajdujący się w aktach sprawy dokument zwany "potwierdzeniem odbioru". Z treści tego dokumentu wynika, że przesyłka listowa zawierająca decyzję organu I instancji została prawidłowo doręczona członkowi rodziny skarżącego (szwagierce) [...] kwietnia 2008 r. Bezsporne przy tym jest, że odwołanie zostało wniesione [...] maja 2008 r., tj. z uchybieniem terminu przewidzianego dla tej czynności. W realiach niniejszej sprawy istota sporu sprowadza się do oceny, czy przesyłka listowa zawierająca decyzję organu I instancji została prawidłowo doręczona skarżącemu [...] kwietnia 2008 r. 5.1. Zdaniem Sądu, w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie, organ odwoławczy miał podstawy do stwierdzenia, że przesyłka listowa zawierająca decyzję organu I instancji została skutecznie doręczona skarżącemu [...] kwietnia 2008 r. Z akt sprawy wynika bowiem, że osoba, której fizycznie doręczono przedmiotową przesyłkę listową (szwagierka) jest nie tylko członkiem rodziny skarżącego (dorosłym domownikiem). Jest także u niego zatrudniona na stanowisku głównej księgowej (zob. karta 544 akt podatkowych). Skarżący prowadzi zaś działalność gospodarczą (transport drogowy) z siedzibą w miejscu zamieszkania. Z akt sprawy (zarówno sądowych, jak i administracyjnych) wynika przy tym, że osoba, której doręczono przedmiotową przesyłkę listową zawierającą decyzję organu I instancji, wielokrotnie odbierała (przed i po 29 kwietnia 2008 r.) inną korespondencję kierowaną do skarżącego zarówno przez Sąd, jak i przez organy podatkowe (zob. k. 10 akt sądowych; k. 16 akt odwoławczych; k. 554, 547, 500, 491, 489, 487, 485, 483 akt UKS). Z tych względów zastosowanie w sprawie odnośnie sposobu doręczeń znajduje nie tylko art. 149, ale także art. 148 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Inaczej przy tym należy oceniać incydentalne doręczenie korespondencji domownikowi, od którego doręczyciel powinien przyjąć oświadczenie, że podejmuje się oddania pisma adresatowi (jednocześnie fakt ten doręczyciel powinien potwierdzić stosowną adnotacją), inaczej zaś należy oceniać doręczenie przesyłki listowej pracownikowi adresata (głównej księgowej) będącemu jednocześnie jego domownikiem. W stosunku do takiej osoby, która jako domownik wielokrotnie odbierała kierowaną do adresata korespondencję i potwierdziła odbiór przedmiotowej przesyłki listowej własnoręcznym podpisem, zasadne jest domniemanie, iż uczyniła to świadoma konieczności oddania pisma adresatowi. 5.2. Wniesienie przez skarżącego odwołania świadczy o tym, że przesyłka listowa zawierająca decyzję organu I instancji została mu faktycznie doręczona. Sam fakt oddania pisma świadczy zaś o podjęciu się wykonania tej czynności (por. B. Gruszczyński [w:] S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek: Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2007, s. 559). Skarżący nie występował przy tym o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Sposób doręczenia przedmiotowej przesyłki listowej zdecydował się kwestionować dopiero wówczas, gdy otrzymał postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. 5.3. Zgodnie z art. 148 § 1 Ordynacji podatkowej, pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy (podstawowe miejsca doręczeń). Pisma mogą być również doręczane w miejscu pracy adresata – osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji (art. 148 § 2 pkt 2). Natomiast w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi (art. 149 zdanie pierwsze). Skoro skarżący prowadzi działalność gospodarczą w miejscu zamieszkania, a kierowaną do niego korespondencję regularnie odbiera członek jego rodziny (domownik) zatrudniony przez skarżącego na stanowisku głównej księgowej, to istotnego wpływu na wynik sprawy nie miało uchybienie doręczyciela pocztowego, który nie zaznaczył na zwrotnym poświadczeniu odbioru, że osoba ta zobowiązała się oddać przedmiotową przesyłkę listową adresatowi. W świetle tego, co wynika z akt sprawy, mając na względzie charakter prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej (transport drogowy), nie sposób uznać za wiarygodne jego oświadczenia, iż osoba, której została doręczona przesyłka listowa zawierająca decyzję organu I instancji, nie była osobą upoważnioną do jej odbioru. 5.4. Miejsce prowadzenia działalności gospodarczej przez stronę może być uznane za jej miejsce pracy, w którym można doręczyć skierowane do niej pismo (zob. wyrok NSA z 26 kwietnia 2001 r., I SA/Łd 600/99, PP 2002/2/63). Skorzystanie z jednego z miejsc doręczenia wymienionych w art. 148 § 2 Ordynacji podatkowej nie musi być poprzedzone bezskuteczną próbą doręczenia w miejscu określonym w § 1 tego artykułu. Doręczenie pisma w miejscu pracy do rąk osoby upoważnionej do odbioru korespondencji nakłada oczywiście na doręczyciela obowiązek upewnienia się, że osoba odbierająca pismo jest do tego upoważniona. Nie oznacza to jednak, iż warunkiem skutecznego doręczenia jest legitymowanie się przez osobę odbierającą pisemnym upoważnieniem. W sytuacji bowiem, gdy osoba obecna w miejscu, o którym mowa w art. 148 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej, podejmuje się odebrać pismo (o czym świadczy jej podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru), wykazując, że jest zatrudniona w tymże miejscu przez adresata, przy czym ten sam doręczyciel wielokrotnie doręczał już tej osobie korespondencję kierowaną do adresata (zob. k. 16 akt odwoławczych, k. 554, 547, 500, 487, 485, 483 akt UKS), to wniosek co do jej upoważnienia do odbioru przedmiotowej przesyłki listowej zawierającej decyzje organu I instancji nie może nasuwać żadnych uzasadnionych zastrzeżeń (por. wyrok NSA z 17 maja 2006 r., FSK 890/05, Lex nr 286044). 5.5 Organ odwoławczy nie uzasadnił w sposób należyty zaskarżonego postanowienia. Nie dostrzegł, iż osoba, której doręczono przesyłkę listową jest zarówno domownikiem jak i pracownikiem skarżącego. Jednak naruszenie przez organ odwoławczy art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej nie miało w realiach niniejszej sprawy istotnego wpływu na jej wynik. Zawierająca stosowne pouczenie decyzja organu I instancji została bowiem prawidłowo doręczona skarżącemu [...] kwietnia 2008 r. Termin do wniesienia odwołania upłynął zatem z dniem [...] maja 2008 r. Bezsporne zaś jest, że skarżący złożył odwołanie w urzędzie pocztowym [...] maja 2008 r., tj. z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 223 Ordynacji podatkowej. Z tych względów Sąd nie dopatrzył się wystarczających podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.