VIII SAB/Wa 17/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Protokolant Katarzyna Filipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi J.P., W. P. na bezczynność Wojewody [...] w sprawie wywłaszczenia nieruchomości 1. zobowiązuje Wojewodę [...] do wydania aktu administracyjnego w sprawie wszczętej postępowaniem wywłaszczeniowym, znak: [...] w dniu [...] grudnia 2006 r. na wniosek Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] grudnia 2005 r. w terminie jednego miesiąca od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku; 2. zasądza od Wojewody [...] solidarnie na rzecz skarżących W.P. J.P. kwotę 100 (słownie sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia 29 grudnia 2005r. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad w W. złożył wniosek do Wojewody [...] o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego nieruchomości położonej w G., oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha, będącej w użytkowaniu wieczystym J. P. i W. P., niezbędnej do zrealizowania inwestycji celu publicznego jaką jest rozbudowa drogi krajowej nr [...]. W dniu 1 grudnia 2006 r. Wojewoda [...] wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] położonej w obrębie G., która zgodnie z decyzją Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. o ustaleniu lokalizacji drogi jest niezbędna do zrealizowania celu publicznego jakim jest rozbudowa drogi krajowej nr [...] i dostosowanie jej do parametrów drogi ekspresowej klasy S na odcinku obwodnicy G. wraz z przebudową urządzeń infrastruktury, w tym urządzeń, których przebudowa wymaga wyjścia poza teren niezbędny dla obiektów budowlanych. W dniu 31 marca 2008 r. J. P. i W. P. złożyli zażalenie do Ministra Infrastruktury na bezczynność Wojewody [...] w postępowaniu wywłaszczeniowym dotyczącym nieruchomości stanowiącej działkę [...] w G., polegającą na wieloletnim niepodejmowaniu jakichkolwiek czynności w tymże postępowaniu i braku określenia terminu załatwienia sprawy. Minister Infrastruktury postanowieniem z dnia [...] czerwca 2008 r., znak: [...] wyznaczył Wojewodzie [...] dodatkowy termin załatwienia sprawy wynoszący dwa miesiące od dnia otrzymania niniejszego postanowienia. W ocenie organu Wojewoda [...] od dnia wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego, a zatem blisko półtora roku, nie podjął czynności, mających na celu zakończenie postępowania wywłaszczeniowego oraz ustalenia odszkodowania za pozbawienie J. i W.P. praw do gruntu. W skardze na bezczynność Wojewody [...] J. P. i W. P. wnieśli o uwzględnienie skargi i zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, a także o zasądzenie kosztów postępowania. W swoje skardze strona skarżąca opisała dotychczasowy przebieg postępowania podkreślając, iż do dnia dzisiejszego w sprawie nic się nie działo. Podnieśli nadto, iż nie zostali poinformowani o nowym terminie załatwienia sprawy, ani o przyczynach jego przekroczenia. Odpowiadając na powyższą skargę Wojewoda [...] wskazał, że z uwagi na złożony charakter sprawy, a także znaczną ilość przeprowadzanych przez wojewodę postępowań administracyjnych, postępowanie w niniejszej sprawie nie zostało jeszcze zakończone, a ponadto w przedmiotowej sprawie niezbędnym będzie wykonanie operatu szacunkowego dotyczącego przedmiotowej nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej jako: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1 - 4a ww. § 2 art. 3 p.p.s.a., a więc skarg na bezczynność organów mających wydać 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w ww. pkt. 1 - 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa czy też 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym w kpa lub w akcie szczególnym terminie, organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Skarga na bezczynność może być wniesiona dopiero po upływie terminu przewidzianego do załatwienia sprawy. Terminy załatwienia spraw w postępowaniu administracyjnym określają przepisy art. 35 kpa. W przypadku nie załatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35, organ obowiązany jest zawiadomić stronę, podając przyczynę zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie w przypadku zwłoki z przyczyn niezależnych od organu - art. 36 kpa. Przekroczenie terminów wskazanych w art. 35 kpa lub przedłużonych w związku z postanowieniami art. 36 kpa, oznacza stan bezczynności zaskarżalnej do sądu. Zgodnie z art. 37 kpa wniesienie skargi na bezczynność organu jest dopuszczalne po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarga na bezczynność w niniejszej sprawie dotyczy nie wydania przez Wojewodę [...] decyzji w sprawie dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości należącej do J. P. i W. P., położonej w G., stanowiącej działkę nr [...] o powierzchni [...] ha. Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie strona skarżąca złożyła skargę na bezczynność organu po wyczerpaniu trybu przewidzianego w art. 37 kpa. Jak wynika bowiem ze zgromadzonych w aktach materiałów niniejszej sprawy już w dniu 31 marca 2008 r. zostało wniesione zażalenie na bezczynność Wojewody [...] do Ministra Infrastruktury, zaś postanowieniem z dnia [...] czerwca 2008 r. Minister Infrastruktury po stwierdzeniu, iż sprawa niniejsza nie została rozstrzygnięta, wyznaczył Wojewodzie [...] dodatkowy termin załatwienia sprawy wynoszący dwa miesiące od dnia otrzymania niniejszego postanowienia. Pomimo tego przez ten okres w sprawie nic się nie działo. Z powyższego wynika więc, iż w momencie złożenia skargi do Sądu Wojewoda [...] pozostawał w bezczynności. Zdaniem Sądu, trudno uznać za uzasadnione tłumaczenie bezczynności organu złożonym charakterem sprawy czy znaczną ilość przeprowadzanych przez wojewodę postępowań administracyjnych. Należy podkreślić, iż jak wynika z art. 35 § 5 kpa do terminów załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym nie wlicza się jedynie terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. Z tego wynika, iż na przedłużenie postępowania mogą jedynie wpływać ww. przeszkody w prowadzeniu konkretnej, rozpatrywanej sprawy, a do nich zaś nie sposób zaliczyć złożonego charakteru sprawy czy znacznej ilości przeprowadzanych przez wojewodę postępowań administracyjnych. Strona postępowania nie może bowiem ponosić konsekwencji złej organizacji czy nieskutecznego działania organów administracji, które mają obowiązek rozpatrzyć sprawę co do zasady bez zbędnej zwłoki a maksymalnie w okresie jednego lub dwóch miesięcy. W ocenie Sądu, argumenty organu, co do przyczyn powstałego niespornie opóźnienia w załatwieniu sprawy nie mogą zasługiwać na aprobatę. Przyczyny zwłoki mogą mieć charakter obiektywny lub powstać z winy organu. Okresy opóźnień powstałe z przyczyn niezależnych od organu, o czym mowa w art. 35 § 5 kpa, spowodowane są działaniem czynników, na które organ nie miał wpływu. Można do nich zaliczyć zarówno działanie sił przyrody, jak i działanie lub zaniechanie innych organów, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Takie okoliczności w niniejszej sprawie jednak nie zaistniały. Wskazywana przez organ duża ilość wniosków oraz konieczność wyłonienia sporządzenia operatów szacunkowych przez rzeczoznawców majątkowych nie jest, w ocenie Sądu, obiektywną przeszkodą uzasadniającą nieustanne przekraczanie wszystkich dopuszczalnych terminów dla załatwienia sprawy, przewidzianych w przytoczonych wyżej przepisach kpa, w tym wyznaczonego terminu dodatkowego. Odnoszą się one do głównie do kwestii organizacyjnych aparatu urzędniczego organu. Przytoczyć w tym miejscu można wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 1999 r. w sprawie sygn. akt V SAB 147/99, w którym stwierdza się, że "okoliczności zwalniające organ administracji z zarzutu bezczynności muszą mieć charakter prawny, proceduralny, a nie faktyczny". Tego rodzaju pogląd harmonizuje z powszechnie aprobowaną zasadą, iż realizacja kompetencji organu administracji jest jego prawnym obowiązkiem. Nie załatwienie sprawy w terminie narusza zasadę sformułowaną w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, co odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki - art. 35 § 1 kpa - pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa (por. także wyrok NSA z dnia 6 października 2000 r., sygn. akt IV SA 105/00). Mając na uwadze przytoczone powyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną i na podstawie art. 149 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. Wobec uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 202 § 2 p.p.s.a, zasądził solidarnie od organu na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania należnych na podstawie przepisu § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.).