II FSK 1710/09
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-02-08
Skład orzekający: Jan Rudowski, Małgorzata Wolf- Mendecka, Włodzimierz Kubiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy członek zarządu spółki kapitałowej może ponosić odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki powstałe przed objęciem przez niego funkcji, a także czy prawidłowo ustalono moment wystąpienia przesłanek do ogłoszenia upadłości spółki oraz czy wniosek o upadłość został złożony we właściwym czasie?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, uznając zasadność zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia przepisów postępowania i niewłaściwego zastosowania prawa materialnego. Sąd wskazał, że odpowiedzialność członka zarządu jest szczególnym wyjątkiem od zasady, wymaga jednoznacznego wykazania przesłanek pozytywnych odpowiedzialności oraz niewykazania przez członka zarządu przyczyn wyłączających tę odpowiedzialność. W realiach sprawy, krótki okres pełnienia funkcji przez skarżącego, złożenie wniosku o upadłość tuż po odejściu z zarządu, a także wątpliwości co do przypisania mu odpowiedzialności za zaległości powstałe przed objęciem funkcji, budzą uzasadnione wątpliwości.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odpowiedzialności G.N. jako osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług. Organ pierwszej instancji orzekł o odpowiedzialności G.N., a Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę G.N., uznając decyzje organów za prawidłowe. G.N. wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 116 Ordynacji podatkowej.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie. Zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w L. na rzecz G.N. kwotę 447 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Rudowski, Sędziowie NSA Małgorzata Wolf- Mendecka, Włodzimierz Kubiak (sprawozdawca), Protokolant Anna Dziosa, po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2011 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej G. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 27 lutego 2009 r. sygn. akt I SA/Lu 753/08 w sprawie ze skargi G. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 22 października 2008 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w L. na rzecz G. N. kwotę 447 (słownie: czterysta czterdzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
I. Stan sprawy przedstawia się następująco:
1. Decyzją z dnia 14 lipca 2008 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w L. orzekł o odpowiedzialności G.N., jako osoby trzeciej, za zaległości podatkowe S. Spółki z o. o. z tytułu podatku od towarów i usług za lipiec i sierpień 2003 r. oraz z tytułu należnych odsetek za zwłokę.
2. Od powyższej decyzji strona skarżąca złożyła odwołanie, zarzucając naruszenie art. 116 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu podniesiono między innymi, że G.N. nie odpowiada za zaległości podatkowe w sytuacji, gdy na funkcję prezesa zarządu został powołany z dniem 31 lipca 2003 r., a więc nie może odpowiadać za "zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań" powstałych przed okresem pełnienia obowiązków członka zarządu oraz, że wniosek o upadłość spółki złożono we właściwym czasie.
3. Dyrektor Izby Skarbowej w L. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że G.N. był prezesem zarządu spółki S. od dnia 31 lipca do dnia 26 września 2003 r. Zaległości podatkowe spółki za miesiące lipiec i sierpień 2003 r. powstały wskutek niezapłacenia w terminie zadeklarowanej kwoty zobowiązania w podatku od towarów i usług za te miesiące. Terminy płatności wymienionych zobowiązań podatkowych przypadły odpowiednio na dzień 25 sierpnia i 25 września 2003 r.
Spółka zaprzestała regulować zobowiązania wobec budżetu począwszy od dnia 26 sierpnia 2003 r., to jest od dnia, w którym deklarowane przez nią zobowiązanie za lipiec 2003 r. przekształciło się w zaległość podatkową. Natomiast przesłanki do zgłoszenia wniosku o upadłość spółki S. wystąpiły już w okresie pełnienia przez G.N. funkcji prezesa zarządu, to jest w dniu 25 sierpnia 2003 r., kiedy to Spółka nie uiściła należnego podatku za lipiec 2003 r. W następnym miesiącu zadłużenie wzrosło o należności za sierpień 2003 r. Istniał zatem obowiązek zgłoszenia wniosku o upadłość, zaś wiedzą o tym fakcie skarżący dysponował już na początku pełnienia w spółce wskazanej funkcji.
Za zasadne organ odwoławczy uznał zatem obciążenie skarżącego odpowiedzialnością za zaległości powstałe w podatku od towarów i usług, z tytułu zobowiązań za miesiące lipiec i sierpień 2003r., powstałych w okresie pełnienia funkcji prezesa zarządu spółki.
Wniosek skarżącego z dnia 26 września 2003 r. o ogłoszenie upadłości został zwrócony, a zatem nie wywołał żadnych skutków prawnych, jakie ustawa wiąże z wniesieniem wniosku. Uwzględnienie braku możliwości uzupełnienia przez G.N. wniosku o upadłość, bowiem w tej dacie nie pełnił już funkcji prezesa zarządu spółki S., nie wpłynął na fakt, że w świetle powyższych ustaleń wniosek ten nie został w ogóle skutecznie zgłoszony.
4. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem G.N. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Lublinie domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Decyzjom tym zarzucił naruszenie art. 116 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. W ocenie skarżącego w celu ustalenia momentu wystąpienia przesłanek upadłościowych organy podatkowe powinny przeprowadzić dowód z opinii biegłego rewidenta. Także ustalenie, że skarżący "posiadał wiedzę o fakcie wystąpienia przesłanek upadłościowych już na początku pełnienia funkcji prezesa zarządu" jest w jego ocenie bezpodstawne.
5. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał skargę za niezasadną i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił ją.
W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji stwierdził, że organy podatkowe prawidłowo wykazały, iż w sprawie zostały spełnione przesłanki pozytywne przeniesienia odpowiedzialności, zasadnie bowiem przyjęto - i ta okoliczność jest niesporna - że skarżący był członkiem zarządu spółki S. od dnia 31 lipca do dnia 26 września 2003 r. i funkcję tę pełnił jednoosobowo. Zaległości podatkowe objęte zaskarżoną decyzją dotyczą zobowiązań w podatku od towarów i usług za lipiec i sierpień 2003 r. i powstały po terminach ich płatności, odpowiednio dnia 26 sierpnia i dnia 26 września 2003 r. Tym samym należało uznać , że decyzja w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego za zaległości spółki S. w podatku od towarów i usług dotyczy okresu, w którym skarżący był prezesem zarządu Spółki.
Sąd pierwszej instancji podkreślił, że za zaległość podatkową odpowiada ten członek zarządu, za którego kadencji przypadał termin płatności zobowiązania podatkowego, którego w tym terminie nie uiszczono, co równocześnie spowodowało powstanie zaległości podatkowej.
W ocenie Sądu organy podatkowe prawidłowo przyjęły, że skarżący nie udowodnił, że we właściwym czasie złożył wniosek o ogłoszenie upadłości spółki. Organy podatkowe po dokonaniu analizy rachunku jej zysków i strat na dzień 1 stycznia 2002 r. i na dzień 31 grudnia 2002 r. zasadnie przyjęły, że już pod koniec 2002 r. zaistniały przesłanki do ogłoszenia upadłości wymienionej spółki. Nadto dodatkowe przesłanki do zgłoszenia wniosku wystąpiły już w okresie pełnienia przez stronę funkcji prezesa zarządu, to jest w dniu 25 sierpnia 2003 r., kiedy to spółka nie uiściła należnego podatku za lipiec 2003 r.
W następnym miesiącu zadłużenie wzrosło o należności za sierpień 2003 r. Trudności płatnicze występowały także wcześniej, zobowiązanie w podatku od towarów i usług za czerwiec 2003 r. uregulowano dopiero w dniu 2 września 2003 r. Te okoliczności, w zdaniem Sądu pierwszej instancji, dawały podstawę organom podatkowym do przyjęcia, że przesłanki do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki istniały przed objęciem przez skarżącego funkcji jej prezesa, a w trakcie pełnienia tej funkcji sytuacja finansowa spółki stale się pogarszała.
Sąd uznał, że twierdzenie skarżącego, iż został wprowadzony w błąd przez wspólników w zakresie sytuacji finansowej spółki, nie może mieć istotnego znaczenia dla oceny jego winy w skutecznym i terminowym złożeniu wniosku o upadłość. Spółka ma obowiązek prowadzenia rachunkowości, a jej księgi rachunkowe dają zasadniczo w każdym czasie możliwość zorientowania się, co do rzeczywistego stanu majątkowego, od którego zależy jej wypłacalność.
Sąd podzielił również stanowisko organów podatkowych w przedmiocie bezzasadności przeprowadzenia wnioskowanego przez skarżącego dowodu z opinii biegłego na okoliczność daty wystąpienia przesłanek upadłościowych.
Ponadto Sąd pierwszej instancji wskazał ponadto, niewystarczający jest samo złożenie niekompletnego wniosku. Jednym z warunków zwolnienia od odpowiedzialności jest złożenie prawidłowego i prawnie skutecznego wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego.
6. Skargę kasacyjną wniósł G.N. Wyrok zaskarżył w całości, zarzucając naruszenie:
a) przepisów postępowania:
-art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej oraz w zw. z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, polegające na tym, że Sąd pierwszej instancji badając legalność zaskarżonych decyzji nie uwzględnił, że organy podatkowe wydając zaskarżone decyzje przekroczyły zasadę swobodnej oceny dowodów, a tym samym Sąd zaakceptował błędnie ustalony stan faktyczny sprawy w sytuacji, gdy organy podatkowe obu instancji nie wyjaśniły stanu faktycznego sprawy, przekroczyły zasadę swobodnej oceny dowodów oraz dokonały dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że w sprawie zachodzi pozytywna przesłanka warunkująca odpowiedzialność skarżącego za zaległości podatkowe spółki, polegająca na konieczności wykazania bezskuteczności egzekucji w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne prowadzono bez należytej staranności, a przez to w sposób niezgodny z prawem,
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 180 § 1, art. 181, art. 188, art. 197 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej oraz w związku z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, polegające na tym, że Sąd badając legalność zaskarżonych decyzji nie uwzględnił, że organy podatkowe wydając zaskarżone decyzje naruszyły zasady postępowania podatkowego wymagające powołania biegłego w sytuacji konieczności ustalenia daty wystąpienia przesłanek upadłościowych, pomimo zgłoszenia takiego wniosku dowodowego przez skarżącego, co doprowadziło Sąd pierwszej instancji do sprzecznych z prawem upadłościowym, a nawet z doświadczeniem życiowym, ustaleń, że dla wystąpienia przesłanek upadłościowych przesądzające znaczenie ma wartość księgowa majątku Spółki, a nie wartość zbywcza tego majątku,
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej oraz w związku z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, polegające na tym, że Sąd badając legalność zaskarżonych decyzji nie uwzględnił, że organy podatkowe wydając zaskarżone decyzje przekroczyły zasadę swobodnej oceny dowodów, a tym samym Sąd zaakceptował, błędnie i dowolnie ustalony stan faktyczny, poprzez przyjęcie, że skarżący ponosi winę w niezgłoszeniu wniosku o upadłość we właściwym czasie, gdyż wniosek powinien być złożony "niezwłocznie po objęciu funkcji";
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej oraz w związku z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, polegające na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie badając legalność zaskarżonych decyzji nie uwzględnił, że organy podatkowe wydając decyzje przekroczyły zasadę swobodnej oceny dowodów i zaakceptował błędnie ustalony stan faktyczny sprawy w sytuacji, gdy organy podatkowe obu instancji nie wyjaśniły stanu faktycznego sprawy, przekroczyły zasadę swobodnej oceny dowodów oraz dokonały dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że G.N. nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja jest możliwa w sytuacji, gdy już w styczniu 2006 r. wskazywał on mienie, z którego zaspokojenie było możliwe i to w całości i to wobec przyznania przez Sąd pierwszej instancji, że do zajęcia tej wierzytelności nigdy nie doszło;
- art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegające na tym, że Sąd badając legalność zaskarżonych; decyzji nie rozpatrzył wszystkich zarzutów skarżącego, przez co nie podał pełnej podstawy rozstrzygnięcia oraz jej nie uzasadnił, gdyż Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do zarzutów zawartych w piśmie procesowym wniesionym do Sądu przez pełnomocnika skarżącego w dniu 26 lutego 2009 r. dotyczących niekompletności akt egzekucyjnych i braku jakiejkolwiek reakcji wierzyciela podatkowego na pismo Z.K. z dnia 12 listopada 2004 r. oraz całkowicie pominął dowody z dokumentów - wydruków bankowych przedstawione przez pełnomocnika podatnika przy piśmie procesowym z dnia 5 września 2008 r., które potwierdzały zachowanie przez spółkę płynności finansowej do końca września 2003 r.
- art. 141 § 4 w związku art. 133 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegające na tym, że Sąd wydając wyrok nie orzekał na podstawie całych akt sprawy, a już na pewno nie dał na tę okoliczność dowodu, skoro w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, ani w części przedstawiającej stan sprawy i stanowisko strony skarżącej, ani w części zawierającej podstawę rozstrzygnięcia oraz jej uzasadnienie, Sąd pierwszej instancji nie wspomniał o złożeniu przez pełnomocnika skarżącego pisma procesowego z dnia 26 lutego 2009 r., które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bo po analizie przedstawionej w tym piśmie argumentacji, Sąd mógłby inaczej ocenić pozytywną przesłankę odpowiedzialności, tzn. mógłby uznać, że w niniejszej sprawie organy podatkowe nie wykazały bezskuteczności egzekucji, skoro postępowanie egzekucyjne nie zostało przeprowadzone prawidłowo, a na żądanie Skarżącego nie zajęto, a nawet nie podjęto próby zajęcia, wszystkich aktywów spółki.
b) prawa materialnego to jest art. 1 § 1 i 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a w szczególności:
- art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w sprawie wystąpiła pozytywna przesłanka warunkująca odpowiedzialność skarżącego za zaległości podatkowe spółki polegająca na wykazaniu bezskuteczności egzekucji w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne prowadzono bez należytej staranności, a przez to w sposób niezgodny z prawem;
- art. 116 § 1 pkt 1 lit. b Ordynacji podatkowej przez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że skarżący ponosi winę za niezgłoszenie wniosku o upadłość we właściwym czasie, przy jednoczesnym ustaleniu przez Sąd pierwszej instancji, że przesłanki do ogłoszenia upadłości wystąpiły w końcu 2002 r. (7 miesięcy przed objęciem przez skarżącego funkcji członka zarządu spółki), a więc w czasie gdy członek zarządu nie miał wpływu na dokonanie "we właściwym czasie" zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania zapobiegającego upadłości,
- art. 116 § 1 pkt 1 lit. b Ordynacji podatkowej przez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że skarżący ponosi winę za niezgłoszenie wniosku o upadłość we właściwym czasie, a wymagało to sporządzenia bilansu spółki i załączenia go do wniosku, a więc skarżący dochowując wszelkich aktów staranności musiał zlecić sporządzenie bilansu spółki, a dopiero po jego sporządzeniu mógł skutecznie złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości, co też uczynił,
- art. 116 § 1 pkt 1 lit. a oraz lit. b Ordynacji podatkowej przez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że G.N. nie złożył wniosku o upadłość "we właściwym czasie", pomimo ustalenia przez Sąd pierwszej instancji, że taki wniosek został faktycznie przez skarżącego złożony niezwłocznie po tym jak skarżący powziął wiedzę (a nie jedynie przypuszczenie), że w spółce wystąpiły przesłanki upadłościowe oraz nieuprawnione przez Sąd przyjęcie, że "nie jest okolicznością istotną, do kogo Sąd Rejonowy skierował wezwanie do uzupełnienia braków wniosku o ogłoszenie upadłości" w sytuacji, gdy z poprawnej wykładni tego przepisu wynika, że skuteczne złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości ma miejsce także wtedy, gdy wniosek zostanie uzupełniony w wyznaczonym przez sąd upadłościowy terminie, zatem kluczowe jest ustalenie kto został wezwany do uzupełnienia wniosku ma istotne znaczenie dla oceny odpowiedzialności członka zarządu,
- art. 116 § 1 pkt 1 lit. a Ordynacji podatkowej przez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że G.N. nie złożył wniosku o upadłość "we właściwym czasie", poprzez dowolne przyjęcie przez Sąd, za organami podatkowymi, że dla ustalenia daty wystąpienia przesłanek upadłościowych wystarczające jest porównanie zobowiązań spółki z księgową wartością jej majątku w sytuacji, gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu wskazuje na konieczność ustalenia wartości zbywczej majątku spółki,
- art. 116 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że G.N. nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja jest możliwa w znacznej części, w sytuacji, gdy już w styczniu 2006 r. wskazywał on mienie, z którego zaspokojenie fiskusa było możliwe i to w całości.
Wskazując na powyższe podstaw wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Złożony w sprawie środek odwoławczy zawiera zarzuty zarówno naruszenia w zaskarżonym wyroku przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, w związku ze wskazanymi w petitum skargi przepisami postępowania podatkowego, jak i zarzuty naruszenia prawa materialnego, to jest art. 116 Ordynacji podatkowej, regulującego zasady odpowiedzialności członków zarządu za zaległości podatkowe spółek kapitałowych, w tym także spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.
Dokonując kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku, mieć trzeba przede wszystkim na uwadze, że odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością ma charakter szczególny, stanowiący wyjątek od podstawowej reguły prawa podatkowego przewidującej, że za takie zaległości odpowiada sam podatnik, w tym wypadku spółka z ograniczoną odpowiedzialnością.
Zasady odpowiedzialności w omawianym zakresie reguluje art. 116 Ordynacji podatkowej. W związku z określonym wyżej charakterem odpowiedzialności członków zarządu, zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz jego ocena powinny w sposób jednoznaczny i przekonywujący wskazywać na istnienie przesłanek pozytywnych odpowiedzialności członka zarządu (art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej), jak i niewykazanie przez taką osobę przyczyn wyłączających odpowiedzialność jej odpowiedzialność (art. 116 § 1 pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej). Prawidłowość ustalenia stanu faktycznego zaistniałego w sprawie, jak też w głównej mierze trafność, pozbawionej dowolności jego oceny, warunkuje możliwość dokonanie właściwej subsumcji tak ustalonego stanu faktycznego do hipotezy normy prawnej zawartej w art. 116 Ordynacji podatkowej.
Skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego uznał za zasadne zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do uchybień w zaskarżonym wyroku przepisom postępowania, a to w szczególności art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 187 § 1 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej, czego skutkiem było niewłaściwe zastosowanie do ustalonego w sprawie stanu faktycznego norm prawa materialnego, a więc art. 116 Ordynacji podatkowej. Jeżeli chodzi o zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, to Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku mylnie zrozumiał treść normy prawnej zawartej w art. 116 wymienionej ustawy, a tylko w takiej sytuacji zachodziłaby przesłanka wzruszenia z tej przyczyny zaskarżonego wyroku.
W realiach rozpoznanej sprawy podkreślenia wymaga, że skarżący pełnił funkcję członka zarządu spółki S. przez okres niecałych dwóch miesięcy, to jest od 31 lipca do 26 września 2003 r. Jest to okoliczność w sprawie niesporna. Nie może zatem świadczyć na jego niekorzyść trudna sytuacja finansowa spółki, która wedle ustaleń organów podatkowych, zaakceptowanych przez Sąd pierwszej instancji, miała stanowić przesłankę do ogłoszenia upadłości spółki już w końcu 2002 r., a więc na ponad 7 miesięcy przed objęciem funkcji członka zarządu spółki S. przez skarżącego. Wskazać nadto trzeba, że skarżący odchodząc z funkcji członka zarządu wymienionej spółki – w dniu 26 września 2003 r. – złożył wniosek o ogłoszenie upadłości spółki. Wobec tego nie miał możliwości faktycznych i prawnych usunięcia braków wskazanego wniosku w terminie późniejszym, gdyż utracił prawo do reprezentowania spółki, w postępowaniu sądowym również. Na tę kwestię należałoby zwrócić uwagę przy ocenie wystąpienia przesłanki przewidzianej w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a i b Ordynacji podatkowej.
W świetle normy prawnej zawartej w § 2 art. 116 Ordynacji podatkowej budzi uzasadnione wątpliwości obciążenie skarżącego odpowiedzialnością za zobowiązania w podatku od towarów i usług za lipiec 2003 r. Wszak zdarzenia, z których zaistnieniem łączy się powstanie obowiązku podatkowego w wymienionym podatku, wystąpiły w okresie, w którym skarżący funkcji członka zarządu nie pełnił. Objął ją bowiem, jak to wyżej wskazano, dopiero w dniu 31 lipca 2003 r.
Jeżeli chodzi o przesłankę wyłączającą odpowiedzialność skarżącego, określoną w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b Ordynacji podatkowej, to wskazać należy, że rozstrzygnięcia organów podatkowych w rozpoznanej sprawie zostały podjęte w drugim półroczu 2008 r. Upłynęło zatem blisko pięć lat od momentu, w którym zaległości podatkowe z omawianego tytułu powstały (sierpień, wrzesień 2003 r.). Ten sam okres czasu upłynął od chwili, gdy skarżący przestając pełnić funkcję członka zarządu spółki, utracił możliwości wpływania na prowadzenie jej spraw oraz prawidłowego rozeznania w zakresie wskazania mienia spółki, którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie jej zaległości podatkowych w znacznej części. Kwestia ta powinna także być rozważona przy ocenie wystąpienia w sprawie przesłanki z art. 116 § 1 pkt 1 lit. b Ordynacji podatkowej.
Mając powyższe na względzie, uznając skargę za usprawiedliwioną, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie przepisów art. 185 § 1 i art. 203 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło