II OZ 1137/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. i M. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 25 sierpnia 2010 r., sygn. akt II SA/Sz 908/08 o odmowie zmiany postanowienia z dnia 25 lutego 2010 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi T. i M. M. na decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2008 r., nr [...] w przedmiocie nakazania doprowadzenia obiektu budowlanego do odpowiedniego stanu technicznego postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 25 lutego 2010 r., sygn. akt II SA/Sz 908/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił przyznania prawa pomocy T. i M. M. w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Postanowienie to stało się prawomocne, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2010 r. sygn. akt II OZ 344/10 oddalił zażalenie T. i M. M. W dniu 25 maja 2010 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżący złożyli ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Skarżący w powtórnym wniosku o prawo pomocy podnieśli, że nastąpiła zmiana ich sytuacji materialnej. Sytuacja ta rażąco pogorszyła się. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2010 r. odmówił zmiany postanowienia z dnia 25 lutego 2010 r. Jak wskazał Sąd w niniejszej sprawie skarżący, w ponownym wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w nadesłanych dokumentach oprócz wcześniej już znanych Sądowi faktów o sytuacji materialnej dodatkowo ujawnili, iż posiadają 14 lokat w Open Finance na kilkanaście tysięcy złotych oraz że na rachunki bankowe wpływają zaliczki na poczet np.: "rezerwacja pokoi Dziwnów Zacisze", "apartament nad morzem". Oznacza to, iż skarżący oprócz uzyskiwania stałego dochodu w wysokości 1775 zł miesięcznie z tytułu renty oraz emerytury uzyskują dochody z tytułu wynajmu kwater. Ponadto są właścicielami dwóch mieszkań oraz działki rolnej, a skarżąca jest dodatkowo współwłaścicielem domu jednorodzinnego. Posiadają oszczędności w postaci jednej lokaty w wysokości 200.000 zł oraz 14 lokat po kilkanaście tysięcy złotych. Aby Sąd mógł zmienić swoje poprzednie rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania prawa pomocy, skarżący winni wykazać, że ich sytuacja majątkowa, w stosunku do tej, jaka stanowiła podstawę postanowienia z 25 lutego 2010 r. uległa pogorszeniu. Analiza dokumentów wskazujących na dochody i wydatki skarżących jednoznacznie wskazuje, że sytuacja ta nie zmieniła się na gorsze, natomiast światło dzienne ujrzały nowe źródła dochodów skarżących i dodatkowe oszczędności. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, iż wnioskodawcy nie wykazali okoliczności, które mogłyby świadczyć o zmianie na gorsze ich sytuacji majątkowej w stosunku do okresu, kiedy wydano poprzednie postanowienie w przedmiocie prawa pomocy. Na powyższe postanowienie skarżący wnieśli zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Przy ocenie czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy Sąd bierze nie tylko pod uwagę wysokość uzyskiwanych dochodów ale również stan majątkowy strony. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżący nie wykazali, iż znajdują się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby ich do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym a tym samym zmiany prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 25 lutego 2010 r. o odmowie przyznania prawa pomocy. Ze złożonego powtórnie wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych na wezwanie Sądu oświadczeń i dokumentów źródłowych wynika bowiem, że zarówno zasoby finansowe oraz stan majątkowy nie pozwalają zaliczyć skarżących do rzeczywiście osób ubogich, których środki do życia są ograniczone. Skarżący wykazali bowiem, że posiadają 14 lokat po kilkanaście tysięcy złotych, jedną lokatę w wysokości 200.000 zł oraz uzyskują dochody z tytułu wynajmu kwater. Ponadto skarżący są właścicielami dwóch mieszkań oraz działki rolnej, a skarżąca jest dodatkowo współwłaścicielem domu jednorodzinnego. W takiej sytuacji należy uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zasadnie uznał, że wnioskodawcy nie wykazali okoliczności, które mogłyby świadczyć o zmianie na gorsze ich sytuacji materialnej w stosunku do okresu, kiedy wydano poprzednie postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.