I SA/Po 1481/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Gorzan Sędziowie NSA Maria Skwierzyńska WSA Elwira Brychcy (spr.) Protokolant St. sekr. sąd. Magdalena Rossa- Śliwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi M.W. - K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy, dodatkowej opłaty, kosztów upomnienia i odsetek za zwłokę. I. uchyla zaskarżoną decyzję II. stwierdza, że decyzja wymieniona w punkcie I nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/E. Brychcy /-/G. Gorzan /-/M. Skwierzyńska Zakład Ubezpieczeń Społecznych w O. decyzją z dnia [...] na podstawie art. 83 ust.1 pkt.3 i art. 28 ust.1,2,3 i 3a oraz art. 32 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych / Dz. U. nr 11 poz.74 z 2007 r. / odmówił M. W. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w łącznej kwocie 41.253,82 zł. w tym: składek na ubezpieczenie społeczne za okres: 07/1993-07/1995,09/1995-11/1996,01/1997-02/1997, składek na Fundusz Pracy za okres: 07/1993-07/1995, 09/1995-11/1996, 01/1997-02/1997, dodatkowej opłaty, odsetek za zwłokę za okres: 05/1997-07/1997, 10/1997-11/1997,05/1998-11/1998, składek na Fundusz Pracy za okres: 05/1997-07/1997, 10/1997-11/1997, 05/1998-11/1998, kosztów upomnienia odsetek za zwłokę naliczone na dzień złożenia wniosku tj. 26.11.2007r. W uzasadnieniu decyzji przedstawiono ustalenia odnośnie sytuacji majątkowej M.W., która wnioskiem z dnia 26.11.2007 r. zwróciła się o umorzenie należności z tytułu składek, dodatkowej opłaty, kosztów upomnienia i odsetek za zwłokę. Wskazano, że wnioskodawczyni do dnia 25.02.2003r. prowadziła działalność gospodarczą obejmującą handel hurtowy i detaliczny w zakresie konfekcjonowania torfu ogrodniczego i rolniczego. Podano, że obecnie wnioskodawczyni nie pracuje, prowadzi gospodarstwo domowe wspólne z mężem, który osiąga dochód w kwocie 927zł00gr brutto miesięcznie z tytułu zatrudnienia w P. Małżonkowie K. mają na utrzymaniu dwoje dzieci: P. - lat 15 oraz O. - 20 miesięcy. Koszty związane z utrzymaniem wnioskodawczyni określiła w wysokości ok. 430zl miesięcznie plus koszty leczenia w kwocie ok. 100 zł miesięcznie. M. W. podała, że choruje na arytmię serca, nerwicę oraz ma problemy dermatologiczne (egzema skórna rąk i nóg), z kolei jej mąż - S. K.leczy się na nadciśnienie i nerwicę oraz w poradni laryngologicznej. Organ ZUS ustalił, iż wnioskodawczyni otrzymuje z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. pomoc w formie zasiłku rodzinnego w kwocie 112zł miesięcznie oraz jednorazowy dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w kwocie 100 zł. M. W. jest współwłaścicielem nieruchomości zapisanej w KW [...] obejmującej działkę wraz z domem jednorodzinnym, w którym rodzina K. zajmuje dwa pokoje z łazienką. W domu zamieszkuje również syn wnioskodawczyni B.W. (student [...]w K.) wraz z żoną. B. W. zatrudniony jest w s.j. L z/s w K., otrzymuje wynagrodzenie w kwocie ok. 867zł90gr netto miesięcznie, jego żona nie pracuje. Dalej w uzasadnieniu podano ,że wnioskodawczyni posiada zadłużenie z tytułu kredytu bankowego w kwocie 2.300zł, który spłaca na bieżąco w ratach po 103zł60gr miesięcznie oraz z tytułu podatku od nieruchomości i rolnego w łącznej kwocie 63zł80gr. Omawiając obowiązujące przepisy przytoczono treść art. 28 ust.3a ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych , który stanowi ,że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności .Szczegółowe zasady umarzania należności tej grupy osób zobowiązanych określa rozporządzenie Ministra Gospodarki ,Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.7.2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne / Dz. U . nr 141 poz.1365 / Zgodnie z § 3 cyt rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek , jeżeli zobowiązany wykaże ,że ze względu na stan majątkowy i sytuacje rodzinną nie jest w stanie opłacić należności ,ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku : 1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych 2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności 3. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Odnosząc powyższe przepisy do sytuacji wnioskodawczyni wskazano ,że "analiza stanu faktycznego daje podstawy do twierdzenia, że spłata należności z tytułu składek nie pociągnie za sobą zbyt ciężkich skutków dla osoby zobowiązanej i jej rodziny." Zdaniem ZUS wnioskodawczyni nie udowodniła, iż "spłata zadłużenia w układzie ratalnym pozbawi stronę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych." Podkreślono, że M. W. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, który osiąga dochód z tytułu zatrudnienia, a poza tym jest współwłaścicielem majątku o wartości egzekucyjnej w postaci nieruchomości. Wnioskodawczyni spłaca na bieżąco zobowiązania cywilnoprawne. Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako organ administracji publicznej powołany do pobierania składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne stwierdził, że nie może pozwolić na umorzenie należności publicznoprawnych przy równoczesnym istnieniu i bieżącej spłacie zobowiązań cywilnoprawnych. M.W. niezadowolona z powyższej decyzji zwróciła się Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie jej sprawy. Wnioskodawczyni wskazała, że jej mąż obecnie pracuje na umowę - zlecenie, jednak często przebywa na zwolnieniu lekarskim, gdyż choruje na nadciśnienie tętnicze. Syn wnioskodawczyni B. W. został zwolniony z firmy L. w dniu 29.02.2008r. Z tego tytułu otrzymywał minimalne wynagrodzenie płatne w dwóch ratach. Poza tym B.W. płaci czesne za semestr w kwocie 1.400zł., jego żona (studentka II roku) nie pracuje. Według wnioskodawczyni ZUS nie wziął pod uwagę jej aktualnego stanu zdrowia ponieważ oprócz wieloletnich schorzeń (nerwica, depresja) strona uległa wypadkowi samochodowemu, nie uwzględniono też wszystkich kosztów leczenia, które w rzeczywistości są znacznie wyższe. Również miesięczne koszty utrzymania M.W. określiła w kwocie wyższej, tj. ok. 839zł. Strona podniosła ponadto, że dom w którym mieszka wymaga gruntownego remontu tj. naprawy dachu, zmiany tynków, wymiany pieca centralnego ogrzewania, wymiany okien oraz wymiany instalacji elektrycznej. Do sprawy załączono szereg dokumentów. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] na podstawie art. 138 §1 pkt.1 kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w całości. W motywach uzasadniających rozstrzygnięcie przytoczono ustalenia stanu faktycznego podane w uzasadnieniu decyzji pierwszej instancji i dodatkowo wskazano, że przed podjęciem decyzji ZUS w trybie art. 10 §1 kpa skierował pismo informujące o możliwości wypowiedzenia się w przedmiocie zebranych dowodów i zgłoszonych żądań z czego odwołująca się nie skorzystała. Wskazano ,że organ pierwszej instancji słusznie uznał ,że brak przesłanek z art. 28 ust.3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wskazał, iż wnioskodawczyni jest współwłaścicielem majątku o wartości egzekucyjnej w postaci nieruchomości zapisanej w KW [...], na której Zakład posiada zabezpieczenie hipoteczne. Ponadto prowadzący ze stroną wspólne gospodarstwo domowe B. W. z dniem 01.04.2008r. zarejestrował działalności gospodarczą. Oprócz tego do dnia 30.06.2008r. pobiera rentę rodzinną nr [...] w kwocie 556,02 zł netto. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. złożyła M.W. wnosząc o ponowne wnikliwe zanalizowanie jej wniosku. Skarżąca ponawia argumenty zawarte we wniosku o rozpoznanie jej sprawy. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoją dotychczasową argumentację Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1ustawy z 25.07.2002 r. prawo o ustroju sądów powszechnych / Dz. U. nr 153 poz.1269 / kontrola sądowa zaskarżonych decyzji wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z 30.08.2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. nr 153 poz.1270 - zwanej dalej p.p.s.a / sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie przez Sąd ,że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. ( art. 145 §1 pkt.1 lit. a- c ) Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem (legalności) zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie niewskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. Oceniając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że skarga jest uzasadniona, aczkolwiek z innych powodów, aniżeli zostały w niej podniesione. Przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie była decyzja w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w łącznej kwocie 41.253,82 zł. w tym: składek na ubezpieczenie społeczne za okres: 07/1993 - 07/1995, 09/1995 -11/1996, 01/1997 - 02/1997, składek na Fundusz Pracy za okres: 07/1993 - 07/1995, 09/1995 -11/1996, 01/1997 - 02/1997 dodatkowej opłaty, odsetek za zwłokę za okres: 05/1997-07/1997, 10/1997-11/1997,05/1998-11/1998, składek na Fundusz Pracy za okres: 05/1997-07/1997, 10/1997-11/1997, 05/1998-11/1998 kosztów upomnienia i odsetek za zwłokę. Zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wymienione wyżej należności mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych w ust. 3 tego artykułu. W art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przewidziano natomiast możliwość umorzenia należności w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, natomiast przesłanki takiego umorzenia przewiduje § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1356 dalej rozporządzenie). Wyjaśnić należy, że decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek podejmowane przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 rozporządzenia, oparte są na, tzw. uznaniu administracyjnym. Prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Prezesowi ZUS po przeprowadzeniu odpowiedniego postępowania wyjaśniającego w ramach obowiązujących przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art.1 p.p.s.a.). O uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzygają organy administracji, co w tym przypadku oznacza, że rozstrzygnięcie, co do umorzenia przedmiotowych należności należy do kompetencji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Sąd nie może zatem nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, nie może również merytorycznie rozstrzygnąć w kwestii umorzenia należności, gdyż takiej możliwości nie dają mu obowiązujące przepisy p.p.s.a. Kontrola sądowa obejmuje zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi. Sąd nie ocenia natomiast wydania decyzji z punktu widzenia jej słuszności czy sprawiedliwości. Postępowanie poprzedzające wydanie przez Prezesa ZUS decyzji w przedmiocie umorzenia należności prowadzone jest w oparciu o przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, o czym stanowi art. 180 § 1 kpa. Dotyczy to również postępowania odwoławczego od tych decyzji, prowadzonego przez Prezesa ZUS (art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). W ocenie Sądu, okolicznością nie rozważoną przez organy była kwestia czy należności z tytułu składek ZUS wraz z odsetkami nie wygasły na skutek przedawnienia. W okresie kiedy upłynął termin płatności należności ZUS, obowiązywał pięcioletni termin przedawnienia. Dopiero od 1 stycznia 2003 roku ustawą z dnia 18 grudnia 2002 roku o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 241,poz. 2074) wprowadzony został 10 letni okres przedawnienia. Dziesięcioletni okres przedawnienia może dotyczyć tylko tych należności, które nie uległy przedawnieniu przed 1 stycznia 2003 roku (por. wyrok Sądu Najwyższego z 4 grudnia 2005 roku, syg. akt I UK 232/04, OSNP 2006/1-2/26). Zgodnie z art. 59 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa, który ma zastosowanie do należności z tytułu składek z mocy art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, należności z tytułu składek wygasają, m.in. poprzez przedawnienie. Wygaśniecie należności sprawia, iż nie mogą być dochodzone przez podmiot uprawniony. Nie przedawniają się należności zabezpieczone hipoteką lub zastawem. Wprawdzie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na str. 8 uzasadnienia swojej decyzji podaje, że skarżąca "jest współwłaścicielem majątku o wartości egzekucyjnej w postaci nieruchomości zapisanej w KW [...], na której Zakład posiada zabezpieczenie hipoteczne", ale nie wyjaśnia jaka jest wysokość tego zabezpieczenia i które składki zostały ową hipoteką zabezpieczone. Podkreślenia wymaga, że decyzja dotyczy należności ZUS w łącznej kwocie 41.272,82 zł, tymczasem z sentencji decyzji wynika iż "składki na koncie osobistym zabezpieczone hipotecznie" wynoszą 30.343,55 zł. Organ I instancji z kolei w ogóle o hipotece nie wspomina. Z akt sprawy wynika również, że wobec skarżącej prowadzone było postępowanie egzekucyjne (karta 97 akt administracyjnych), które postanowieniami z dnia [...] oraz [...] zostało umorzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z uwagi na "bezskuteczność zastosowanych środków egzekucyjnych". Również w stosunku do małżonka skarżącej prowadzone było postępowanie egzekucyjne umorzone następnie w dniu [...] z tych samych powodów. Przedmiotowych postanowień nie załączono do akt sprawy, ani w żaden inny sposób nie ustosunkowano się do nich tymczasem mogły stanowić jedną z przesłanek przemawiających za całkowitą nieściągalnością zgodnie z art. 28 ust. 1 pkt 3 ppkt 5 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. nr 11 poz.74 z 2007 r.) W aktach sprawy brakuje informacji na temat prowadzonych postępowań egzekucyjnych, a przecież mają one istotne znaczenie z punktu widzenia biegu terminu przedawnienia, który może zostać zawieszony lub przerwany przez czynności określone w art. 24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Czynnością, która przerywa bieg terminu przedawnienia w stanie prawnym obowiązującym do 1 stycznia 2003 roku była, m.in. każda czynność zmierzająca do ściągnięcia tych należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik ( art. 24 ust.5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). W stanie prawnym obowiązującym po tym dniu, wszczęcie egzekucji skutkowało jedynie zawieszeniem biegu terminu przedawnienia. W związku z powyższym należności z lat 1993 - 98 (przynajmniej w części) mogły ulec przedawnieniu. Podkreślić należy, że stwierdzenie to nie oznacza, że rzeczywiście doszło do przedawnienia tych należności. Okoliczności sprawy wskazują, że do takiej możliwości mogło dojść. W sytuacji zatem, gdy wniosek skarżącej obejmował należności z lat 1993- 98 obowiązkiem organów było przede wszystkim ustalenie okoliczności istotnych dla stwierdzenia, czy nie doszło do ich przedawnienia. Postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek dotyczyć może tylko należności istniejących, do których uiszczenia płatnik jest zobowiązany. Niedopuszczalnym jest natomiast objęcie tym postępowaniem należności, które wygasły wskutek przedawnienia. Brak takich ustaleń, popartych właściwymi dokumentami (np. dotyczących postępowań egzekucyjnych) oznacza, że nie został prawidłowo ustalony stan faktyczny. Stanowi to naruszenie wynikające z art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej, której realizacji służy art. 77 § 1 k.p.a., nakładający na organ obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu uzasadnienie decyzji organu odwoławczego nie spełnia wymogów określonych art. 107 § 3 k.p.a., w szczególności zaś nie może być uznane za wyczerpujące. W przypadku decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego, do jakich należą decyzje dotyczące umarzania należności z tytułu składek, uzasadnienie spełnia szczególnie istotną rolę. Pozwala ono na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności, czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Organ w uzasadnieniu winien przedstawić argumentację, z której będzie wynikało, że skarżąca nie wykazała, iż w jej sytuacji zdrowotnej i materialnej zapłata zaległości pociągnęłaby dla niej zbyt ciężkie skutki. Skarżąca w toku postępowania, przedkładając bardzo liczne dokumenty, podnosiła swoją bardzo trudną sytuację materialną i zdrowotną,. W tej sytuacji, w ocenie Sądu organ nie mógł ograniczyć się do konstatacji, iż "nie wykazała okoliczności, które pozwalałyby na umorzenie należności pomimo braku całkowitej nieściągalności ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej". Organ winien rozważyć jakie skutki dla skarżącej, uwzględniając jej sytuację materialną i zdrowotną mogłoby spowodować zapłacenie należności i dać temu wyraz w sporządzonym uzasadnieniu. Szczególnie wnikliwe wyjaśnienie sytuacji majątkowej i ustalenie czy zapłata zaległych składek, rzeczywiście może zagrozić egzystencji, ma znaczenie z punktu widzenia przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Samo stwierdzenie, ze spłata należności "nie pociągnie za sobą zbyt ciężkich skutków" jest w tej sytuacji niewystarczające. Sąd nie jest władny dokonywać nowych ustaleń stanu faktycznego, ani też przeprowadzać uzupełniającego ustalenia. Powyższe w całości należy do organów administracji państwowej. Dlatego, przy ponownym rozpoznawaniu sprawy konieczne będzie uwzględniając zasady wynikające z art. 7 , art. 8 , art. 11 i art. 77 kodeksu postępowania administracyjnego uzupełnienie postępowanie administracyjne o opisane powyżej , a nie do końca ustalone istotne elementy stanu faktycznego. W szczególności organ winien ustalić czy nie doszło do częściowego przedawnienia zobowiązań i rozważyć sytuację materialną i zdrowotną skarżącej (z uwzględnieniem kosztów leczenia) w kontekście przesłanek z art. 28 ust.3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Z tych też względów, biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 litera c) p.p.s.a. orzeczono, jak na wstępie. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono, iż uchylona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. /-/ E. Brychcy /-/ G. Gorzan /-/ M. Skwierzyńska