II OZ 209/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. D.-G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 5 lutego 2009 r., sygn. akt II SA/Sz 897/08 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi B. D.-G. na uchwałę Rady Miejskiej w Koszalinie z dnia [...] października 2007 r., nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 5 lutego 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił B. D.-G. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, w sprawie z jej skargi na uchwałę Rady Miejskiej w Koszalinie z dnia [...] października 2007 r., nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd wskazał, że występując o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika w sprawie B. D.-G. podała, że jej dochód stanowi emerytura w wysokości [...] zł netto, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, z mężem pozostaje w separacji. Majątek skarżącej, stanowi mieszkanie o powierzchni [...] m- oraz [...] ha "archeologicznych nieużytków". W odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń skarżąca nadesłała dowody potwierdzające wysokość swojej emerytury i męża, a także kopie rachunków potwierdzających koszty utrzymania mieszkania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie rozpoznając wniosek B. D.-G. stwierdził, że chociaż skarżąca oświadczyła, że pozostaje z mężem w separacji i wykluczona jest możliwość wspólnego prowadzenia gospodarstwa domowego, to jednocześnie przyznała, że dzieli się z małżonkiem kosztami: czynszu, zużycia prądu, gazu, telefonu, opłaty radiowo telewizyjnej, telewizji kablowej, zakupu komputera na raty, remontu dachu, podatku od nieruchomości. Dodatkowo spłaca zaciągnięte pożyczki w wysokości ponad [...] tysięcy złotych oraz ponosi koszty spraw sądowoadministracyjnych. Skarżąca zaznaczyła, że ponosi również koszty zakupu odzieży, lekarstw, wyżywienia, środków czystości, koszty związane z utrzymaniem samochodu i wydatki na kulturę. Zdaniem Sądu powołane przez skarżącą okoliczności świadczą o tym, że wbrew jej twierdzeniom, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, skoro jak sama wyjaśniła nie jest w stanie samodzielnie ponieść kosztów utrzymania mieszkania, czy też innych koniecznych wydatków. Skarżąca nie zaprzeczyła, że mąż partycypuje w kosztach związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Zdaniem Sądu I instancji nie można pominąć okoliczności, że przy wskazanych przez stronę dochodach otrzymała pożyczki bankowe, a z akt sprawy nie wynika, że strona nie reguluje swoich zobowiązań. Okoliczności te potwierdzają faktyczne prowadzenie gospodarstwa domowego przez małżonków i wzajemne wsparcie finansowe. Przyjmując łączny dochód w rodzinie B. D.-G., wynoszący [...] zł netto miesięcznie, na tle wskazanych przez stronę kosztów utrzymania koniecznego Sąd uznał, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające przyjęcie, że skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca podniosła, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej powstałej między innymi z powodu ciągłej "walki sądowej" (wskazała cztery wszczęte postępowania sądowoadministracyjne oraz dwa postępowania przed sądem cywilnym). Odnosząc się do uzasadnienia postanowienia stwierdziła, że zaciągnięte kredyty planowała spłacić ze sprzedaży nieruchomości, których obecnie, w związku ze zmianą planu zagospodarowania przestrzennego, sprzedać nie może. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Należy podkreślić, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest, stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., ponoszenie przez stronę kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy ma natomiast charakter wyjątkowy i jest przyznawana osobom charakteryzującym się trudną sytuacją materialną. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym tj. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie prawidłowo zbadał sytuację majątkową skarżącej i zasadnie doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jak wynika z akt sprawy, wyłączny dochód skarżącej stanowi emerytura w wysokości [...] zł netto, a jej majątek stanowi mieszkanie o powierzchni [...] m- oraz nieruchomość rolna o pow. [...] ha. Jak jednak wskazała sama skarżąca, koszty utrzymania nieruchomości oraz koszty związane z życiem codziennym ponosi wspólnie z mężem, którego emerytura wynosi [...] zł. netto miesięcznie. Wbrew temu, co sądzi skarżąca, wskazane przez nią okoliczności oraz dokumenty załączone do akt świadczą jednoznacznie, że faktycznie prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe z mężem, z którym zamieszkuje i który ponosi znaczną część wydatków związanych z utrzymaniem. W takiej sytuacji, podstawy do rozważenia zasadności wniosku nie może stanowić wyłącznie emerytura skarżącej. Biorąc zaś pod uwagę łączny dochód skarżącej i jej męża ([...] zł. netto miesięcznie) oraz wskazane wydatki konieczne, Sąd I instancji słusznie odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym, nie wskazano bowiem takich okoliczności, które dowodziłyby, że skarżąca nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy jednocześnie zaznaczyć, że w przypadku uwzględnienia skargi zgodnie z art. 200 p.p.s.a., skarżącej będzie przysługiwał od organu zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.