II SA/Gd 2/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Antończyk (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jan Jędrkowiak Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. na postanowienie Wojewody z dnia 22 października 2007 r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 18 maja 2007 r. nr [...] Starosta, po rozpatrzeniu wniosku Spółki "A", zatwierdził projekty budowlany – budynek handlowy z infrastrukturą towarzyszącą przy ulicy [...] w T., dz. nr [...] obr. [...] i udzielił wnioskodawcy pozwolenia na budowę budynku handlowego wraz z infrastrukturą techniczną na w/w działce (kategoria obiektu: XVII – budynki handlu, gastronomii i usług), określając jednocześnie warunki realizacji inwestycji. Decyzję powyższą doręczono stronom postępowania, w tym również – w dniu 29 maja 2007 r. – E. i K. D. (doręczono w sposób zastępczy córce – M. K.). W piśmie z dnia 8 czerwca 2007 r. M. K. poinformowała organ, iż ojciec jej przebywa za granicą, nie ma z nim kontaktu, a jego powrót nastąpi w dniu 17 czerwca 2007 r. Jednocześnie poinformowano o śmierci E. D. W piśmie z dnia 27 czerwca 2007 r. K. D. wniósł o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Starosty z dnia 18 maja 2007 r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę obiektów handlowych przez Spółkę "A". W uzasadnieniu pisma K. D. podał, że – tak jak informowała o tym organ jego córka w piśmie z dnia 8 czerwca 2007 r. – przebywał poza granicami kraju – w Stanach Zjednoczonych i Meksyku i kontakt z nim był niemożliwy. Następnego dnia po powrocie do kraju w dniu 25 czerwca 2007 r. wnioskodawca mógł zapoznać się z treścią decyzji i złożyć niniejsze pismo wraz z odwołaniem od decyzji. W piśmie z dnia 18 lipca 2007 r. organ administracji wezwał wnioskodawcę do dostarczenia w terminie 7 dni od daty otrzymania niniejszego pisma, posiadanych dokumentów, z których jednoznacznie wynika, że od dnia 29 maja 2007 r. do dnia 24 czerwca 2007 r. wnioskodawca nie przebywał w Polsce. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca doręczył m. in. (sporządzone w języku angielskim) zaproszenie armatora do przyjazdu na jego statek z dnia 11 maja 2007 r., potwierdzenia elektronicznej rezerwacji biletów lotniczych z G. do San Diego, kserokopię pieczęci straży granicznej przy wjeździe na terytorium Stanów Zjednoczonych z dnia 14 maja 2007 r., kserokopię dokumentów z odprawy granicznej z dnia 5 czerwca 2007 r. po wpłynięciu statku z Meksyku do San Francisco. Postanowieniem z dnia 22 października 2007 r. nr [...] Wojewoda przywrócił K. D. termin do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji, uznając, że wnioskodawca uprawdopodobnił, iż z uwagi na fakt przebywania poza granicami kraju, bez swojej winy nie złożył odwołania w terminie. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie Wojewody wniósł pełnomocnik Spółki "A", zarzucając naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 58 § 1 k.p.a., poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że uczestnik postępowania uprawdopodobnił, iż uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy. Uzasadniając wniosek skargi wskazano, że niewłaściwa interpretacja art. 58 § 1 k.p.a. dokonana przez organ polegała na przyjęciu braku winy uczestnika postępowania w sytuacji, gdy niedotrzymanie terminu złożenia odwołania nastąpiło na skutek wcześniej zaplanowanego wyjazdu zagranicznego i nie ustanowienia w tym okresie zastępstwa w prowadzeniu sprawy. Zdaniem skarżącej spółki, taka interpretacja wskazanej normy jest sprzeczna z jednolitym w tym zakresie stanowiskiem judykatury i doktryny. K. D. mógł bowiem uniknąć uchybienia terminowi przez zaangażowanie minimalnego wysiłku, polegającego na ustanowieniu pełnomocnika na czas swojego wyjazdu. Możliwość wyręczenia inną osobą przy dokonywaniu czynności wyłączyłaby uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. W ocenie skarżącej, brak skorzystania z tej możliwości przesądza o winie osoby, która terminu nie dotrzymała, tym bardziej, że przeszkoda w postaci wyjazdu zagranicznego nie nastąpiła nagle. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w treści skarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola zgodności zaskarżonej decyzji z prawem dokonywana jest przez Sąd w oparciu o stan prawny obowiązujący w dacie orzekania przez organy administracji. Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone rozstrzygnięcie nie jest zgodne z prawem. Warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest, stosownie do treści art. 58 k.p.a., spełnienie się łącznie trzech przesłanek, a mianowicie: wniesienia przez zainteresowanego prośby o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła mu dochowania terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, oraz uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. W niniejszym stanie faktycznym decyzja z dnia 18 maja 2007 r. została doręczona uczestnikowi postępowania w dniu 29 maja 2007 r., co wynika ze zwrotnego poświadczenia odbioru przesyłki, na którym widnieje taka właśnie data, a nadto imię i nazwisko córki K. D., jako odbierającej przesyłkę. O odebraniu powyższej decyzji i jej treści uczestnik postępowania dowiedział się po powrocie w dniu 25 czerwca 2007 r. z pracy na statku w Stanach Zjednoczonych i Meksyku. Składając wniosek o przywrócenie terminu w dniu 27 czerwca 2007 r. K. D. zachował zatem siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu od ustania przyczyny. Jednocześnie złożono odwołanie od przedmiotowej decyzji. Pozostała zatem do rozpatrzenia ostatnia przesłanka uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu – wymagająca uprawdopodobnienia, iż uchybienie nastąpiło bez jego winy uczestnika postępowania. Zdaniem organu administracji, wyjaśnienie uczestnika postępowania odnośnie przyczyny uchybienia zasługiwało na uwzględnienie, bowiem przebywał on poza granicami kraju w dacie doręczenia decyzji, którą to okoliczność dokładnie udokumentował. Zdaniem Sądu, ocena organu w tym przedmiocie jest dowolna. Podkreślenia wymaga, że przepis art. 58 § 1 k.p.a. – choć wymaga jedynie uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, stanowiąc jednocześnie środek zastępczy dowodu – nie zwalnia jednak z obowiązku poszukiwania prawdy i jej oceny pod kątem przesłanek przywrócenia terminu wynikających z przepisu prawa. W ocenie sądu fakt wyjazdu za granicę w toku postępowania administracyjnego, w sytuacji gdy okoliczności nie wskazują, iż był to wyjazd nagły, niezaplanowany, nie stanowi przyczyny uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminowi. Sąd podzielił w tym zakresie stanowisko skarżącego powołującego się na orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż sam fakt pobytu poza granicami kraju sam przez się nie uzasadnia przywrócenia terminu. Osoba zainteresowana obowiązana jest uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność w zakresie prowadzenia własnych spraw oraz fakt, że przeszkoda, która zaistniała była od niej niezależna, nagła i w szczególności nie do przewidzenia oraz, że istniała przez cały czas biegu terminu do dokonania czynności procesowej. W ocenie Sądu, wyjazd za granicę do pracy, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, nie stanowi wyjątkowej okoliczności, której zaistnienie jest nagłe i nieprzewidziane, skoro mieści się w granicach obowiązków zawodowych uczestnika postępowania, czego w toku sprawy nie zakwestionował. Nie sposób zatem, jak to zasadnie zarzucił skarżący, uznać, że wyjazd za granicę w tym stanie rzeczy stanowił przeszkodę nagłą i nie do przewidzenia. Ponadto, uczestnik postępowania nie wykazał się starannością w zakresie prowadzenia swojej sprawy przed organem administracji, gdyż – pomimo że mógł – nie zapewnił zastępstwa na czas swojej nieobecności w kraju. Jak słusznie wskazano w skardze, przepisy kodeksu postępowania administracyjnego umożliwiają stronie ustanowienie pełnomocnika, który dokonuje wówczas czynności na rachunek swego mocodawcy (art. 32 k.p.a.). Uczestnik postępowania, wyjeżdżając na dłuższy czas za granicę, powinien był, ustanowić pełnomocnika, który umocowany byłby do odbierania pism skierowanych do niego i dokonywania czynności procesowych (w tym złożenia odwołania w terminie). Korzystając z dobrodziejstwa instytucji pełnomocnictwa uczestnik postępowania mógłby uniknąć negatywnych następstw związanych z dokonaniem czynności procesowej z uchybieniem terminu. W tej sytuacji nie można podzielić stanowiska organu administracji, iż uchybienie terminowi w opisanych okolicznościach faktycznych nastąpiło bez winy uczestnika postępowania. Mając zatem na uwadze powyższe okoliczności - ze względu na naruszenie przez organ odwoławczy przepisów postępowania, tj. art. 58 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku. W tym stanie rzeczy, wobec nieuwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu, organ administracji winien orzec, że wniesienie odwołania nastąpiło z uchybieniem terminu. Ponadto, na mocy art. 200 cytowanej wyżej ustawy w związku z uwzględnieniem skargi skarżącemu przysługuje od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony (art. 205 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Mając na uwadze zacytowane przepisy, Sąd zasądził od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę 357 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (100 zł – wpis sądowy, 17 zł – opłata skarbowa od pełnomocnictwa oraz 240 zł tytułem wynagrodzenia dla radcy prawnego).