I OZ 399/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 18 marca 2009 r., sygn. akt II SAB/Sz 86/08 odmawiające P. J. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów w sprawie ze skargi P. J. na bezczynność Prokuratora Rejonowego w Świnoujściu w przedmiocie udzielenia informacji publicznej postanawia oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 15 stycznia 2009 r., sygn. akt II SAB/Sz 86/08, odmówił P. J. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie jego skargi na bezczynność Prokuratora Rejonowego w Świnoujściu w przedmiocie udzielenia informacji publicznej. Następnie pismem z dnia 4 lutego 2009 r. skarżący złożył kolejny wniosek, uzupełniony następnie formularzem PPF o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie go od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że zamieszkuje sam, nie posiada żadnych nieruchomości, ani rzeczy ruchomych, a jego miesięczny dochód stanowią świadczenia z ZUS w kwocie 481 zł, z MOPR 120 zł i z "urzędu" 101 zł. Jednocześnie, jako wydatki skarżący wskazał 200 zł miesięcznie z tytułu alimentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 18 marca 2009 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd podzielił stanowisko zawarte w uzasadnieniu w/w postanowienia z dnia 15 stycznia 2009 r., wskazując, że co do zasady, sytuacja materialna skarżącego powinna uzasadniać pozytywne rozpatrzenie jego wniosku. Jednakże, zdaniem Sądu zasada rozpatrzenia wniosku o prawo pomocy w sposób zindywidualizowany, to znaczy odrębnie w każdej sprawie, nie może być stosowana automatycznie w sytuacji, gdy osoba żądająca ochrony sądowej celowo i wyłącznie dla własnej satysfakcji wynikającej z samego wdania się w spór wnosi skargi do sądu. Tymczasem taka właśnie sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Z repertorium Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wynika bowiem, że P. J. licząc od dnia 1 października 2008 r. do dnia 14 stycznia 2009 r. wniósł ogółem 225 skarg i wniosków do tegoż sądu, przy czym tylko w grudniu 2008 r. wniósł 121 skarg na bezczynność organu i 38 wniosków o wymierzenie grzywny, podczas gdy w tym samym okresie od innych podmiotów wpłynęło 8 skarg na bezczynność. W ocenie Sądu pierwszej instancji, powyższe świadczy o tym, że P. J. wnosząc skargi do Sądu w omawianych sprawach nie działa w imię ochrony swych słusznych praw, lecz korzysta z nich w sposób nadmierny i bez żadnej, logicznie uzasadnionej potrzeby. W tej sytuacji Sąd uznał, że domaganie się przez skarżącego przyznania prawa pomocy, a zatem domaganie się przerzucenia kosztów postępowań sądowych w jego sprawach na Skarb Państwa, stanowi przejaw dążności do nadużywania tego prawa i kłóci się z ratio legis instytucji prawa pomocy. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego P. J. żądając jego uchylenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Zgodnie natomiast z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. W świetle powołanych przepisów oraz okoliczności sprawy wskazać należy, iż w toku niniejszego postępowania Sąd pierwszej instancji w dniu 15 stycznia 2009 r. wydał już prawomocne postanowienie, w którym odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, uznając, iż nie spełnia on przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sytuacja materialna skarżącego nie uległa zmianie w stosunku do tej, którą przedstawiał on w poprzednio składanym wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zarówno bowiem wykazane przez niego we wniosku z dnia 4 lutego 2009 r. dochody, jak i wydatki nie zmieniły się w stopniu, który uzasadniałby zmianę w/w postanowienia. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu