I SA/Wa 1368/08

WyrokWSA w Warszawie2009-01-16

Skład orzekający: Daniela Kozłowska, Monika Nowicka, Przemysław Żmich

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przeznaczenie gruntu w planie zagospodarowania przestrzennego na cele użyteczności publicznej samo w sobie wyłącza możliwość przyznania byłemu właścicielowi prawa własności czasowej (wieczystej dzierżawy) na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy?
Ratio decidendi
Przeznaczenie nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego na cele użyteczności publicznej nie wyłącza samo w sobie możliwości przyznania byłemu właścicielowi prawa własności czasowej. Kluczowe jest obiektywne ustalenie, czy istniały przeszkody prawne uniemożliwiające korzystanie z gruntu pod tytułem prawa własności czasowej, a nie subiektywny zamiar właściciela. Ponadto, postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji musi zapewnić czynny udział wszystkim stronom, a brak takiego udziału spadkobierców stanowi kwalifikowaną wadę postępowania.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy stwierdzenia nieważności decyzji z 1954 r. odmawiającej przyznania prawa własności czasowej do gruntu, ze względu na przeznaczenie nieruchomości pod użyteczność publiczną. Po wieloletnim postępowaniu administracyjnym, Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności. Skarżący zarzucili m.in. błędną interpretację planu zagospodarowania przestrzennego, brak rozprawy, niepodpisanie decyzji oraz brak zapewnienia czynnego udziału wszystkim spadkobiercom. WSA uchylił zaskarżoną decyzję.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 1999 r., stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie WSA Monika Nowicka Asesor WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi A. C. i M. Z. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 1999 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 1999 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, po rozpatrzeniu wniosku A. Z. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] sierpnia 1999 r., nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] czerwca 1999 r., nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] grudnia 1954 r., nr [...] utrzymującej w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w Mieście W. z dnia [...] września 1954 r., nr [...] odmawiające M. C. przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], oznaczonej nr hip. [...]. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Prezydium Rady Narodowej w Mieście W. orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] września 1954 r. odmówiło M. C. przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], oznaczonej nr hip. [...] . W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że odmowa przyznania tego prawa nastąpiła, z uwagi na przeznaczenie nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego pod użyteczność publiczną. W piśmie z dnia 4 listopada 1954 r., przekazującym odwołanie do Ministerstwa Gospodarki Komunalnej, Prezydium Rady Narodowej w Mieście W. poinformowało, że przedmiotowa nieruchomość przeznaczona jest pod Państwową [...] Szkołę [...]. Ministerstwo Gospodarki Komunalnej decyzją z dnia [...] grudnia 1954 r., nr [...] powyższe orzeczenie utrzymało w mocy. W dniu 26 stycznia 1994 r. A. Z. spadkobierca M. C. złożył Ministrowi Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] grudnia 1954 r. i orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w Mieście W. z dnia [...] września 1954 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] czerwca 1999 r. odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej z dnia [...] września 1954 r. i decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] grudnia 1954 r. Od powyższej decyzji A. Z. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym podniósł, że orzeczenie opiera się planie zagospodarowania przestrzennego, który nie był szczegółowym planem zagospodarowania jakiemu odpowiada sformułowanie dekretu "plan zabudowania", ponieważ taki plan pochodzi z 1931 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] sierpnia 1999 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] czerwca 1999 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dacie badanej w trybie nadzoru decyzji obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Nr [...], który przewidywał przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości pod budynki i urządzenia użyteczności publicznej na cele kulturalno - oświatowe, z pozostawieniem 75% powierzchni niezabudowanej urządzonej jako ogrody, boiska, dziedzińce. Jak wynika z akt sprawy obecnie część przedmiotowej nieruchomości znajduje się we władaniu Akademii [...] im. [...], a pozostałą jej część stanowią drogi. Organ zauważył, że nie można zgodzić się z twierdzeniem wnioskodawcy, iż dla tej nieruchomości, obowiązującym w dacie wydania decyzji, był "Ogólny plan zabudowania Miasta W." zatwierdzony przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r. (nr [...]), wydany na podstawie art. 23-28 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz. U. z 1939 r. Nr 34, poz. 216). Zgodnie z treścią przepisu art. 47 dekretu z dnia 2 kwietnia 1946 r. o planowanym zagospodarowaniu przestrzennym kraju (Dz. U. Nr 16 poz. 109) z dniem jego ogłoszenia tj. z dniem 21 maja 1946 r. utraciły moc obowiązującą przepisy w sprawach uregulowanych niniejszym dekretem, w szczególności art. 7 - 51 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli. Dekret z dnia 2 kwietnia 1946 r. stanowił, iż wszystkie poczynania publiczne i prywatne w zakresie użycia terenu i rozmieszczenia ludności powinny być dostosowane do postanowień planów zagospodarowania przestrzennego (art. 1), a planowe zagospodarowanie przestrzenne przeprowadza się na podstawie planów: krajowego, regionalnych oraz miejscowych, opracowywanych zgodnie z wytycznymi polityki gospodarczej Państwa (art. 2). Organ ustalił, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Nr [...] uchwalony przez Naczelną Radę Odbudowy Miasta W., uzyskał moc obowiązującą zgodnie z § 8 i § 16 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 11 grudnia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy sporządzaniu planów zagospodarowania przestrzennego dla obszaru m. st. Warszawy i Warszawskiego Zespołu Miejskiego oraz zawieszenia rozpatrywania wniosków o zmianę przeznaczenia terenów i dokonywania inwestycji na tym obszarze (Dz. U. R.P. Nr 74, poz. 479), z dniem ogłoszenia w Monitorze Polskim obwieszczenia Przewodniczącego Naczelnej Rady Odbudowy m. st. Warszawy tj. z dniem 24 września 1949 r. (M.P. Nr A-19, poz. 288). Był więc obowiązującym planem dla nieruchomości przy ul. [...] w dacie wydania zaskarżonych decyzji. Wobec tego Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast uznał, że skoro odmowa przyznania prawa własności czasowej nastąpiła z uwagi na przejęcie nieruchomości pod użyteczność publiczną (podczas gdy wykorzystywana była na składowisko), a obowiązujący plan zagospodarowania przestrzennego potwierdza to przeznaczenie, to nie można uznać, że zaskarżone w trybie nadzoru decyzje rażąco naruszają prawo. Od decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 1999 r. A. C. i M. Z. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się jej uchylenia bądź stwierdzenia nieważności. W uzasadnieniu skargi podnieśli, że w zaskarżonej decyzji organ ograniczył się do analizy, czy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nr [...] uchwalony przez Naczelną Radę Odbudowy Miasta W. był miarodajny dla oceny prawidłowości kwestionowanych w postępowaniu nieważnościowym rozstrzygnięć. Zdaniem skarżących, organ nadzoru naruszył art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.) poprzez przyjęcie, że przeznaczenie gruntu określone w planie zagospodarowania przestrzennego wyłączało przyznanie M. C. prawa własności czasowej. Skarżący zwrócili uwagę, że przepis art. 320 rozporządzenia Prezydenta RP z 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli uznawał za budynki przeznaczone do użytku publicznego m.in. teatry, kinematografy, cyrki czy szkoły. Na przedmiotowej nieruchomości stał do 1944 r. [...] i żaden przepis prawa· obowiązującego w 1954 r. nie wyłączał tego, aby osoba fizyczna (jako dotychczasowa właścicielka gruntu) prowadziła tego rodzaju działalność na przedmiotowej nieruchomości. Skarżący uważają, że w toku obu postępowań w 1954 r. nie przeprowadzono rozprawy, w wyniku której można byłoby ustalić, na jakie cele dotychczasowa właścicielka gruntu zamierza go przeznaczyć w razie ustanowienia na jej rzecz prawa własności czasowej. Tych okoliczności również nie uwzględniono przy wydawaniu przez organ zaskarżonej decyzji. Prócz tego decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] grudnia 1954 r. nie została podpisana, co niezależnie od podniesionych już argumentów, uzasadniało stwierdzenie jej nieważności, ze względu na rażące naruszenie art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem (Dz. U. Nr 36, poz. 341 ze zm.), wymagającego podpisu władzy pod decyzją. W aktach sprawy brak również upoważnienia dla P. W., który podpisał pismo z dnia 8 grudnia 1954 r. informujące o treści drugostronnie napisanej decyzji. Skarżący podali też, że pismem z dnia 30 lipca 2008 r. wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzji z dnia [...] czerwca 1999 r., ponieważ zarówno decyzja ta, jak i decyzja z dnia [...] sierpnia 1999 r. zostały doręczone ich pełnomocnikowi w dniu 30 lipca 2008 r. W tej sytuacji skarżący wnieśli o rozważenie przez Sąd celowości zawieszenia postępowania sądowego, do czasu zakończenia postępowania wywołanego wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o odrzucenie skargi. W uzasadnieniu podał, że zaskarżona decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast nie została zaskarżona w ustawowym terminie do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Organ zauważył, że w dniu 25 czerwca 2008 r. pełnomocnik A. C. i M. Z. wystąpił z wnioskiem o doręczenie decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 1999 r., podnosząc, że przedmiotowa decyzja nie została dotychczas doręczona jego mocodawcom. Organ zauważył, że w aktach sprawy brak zwrotnego potwierdzenia doręczenia decyzji z dnia [...] sierpnia 1999 r. skarżącym wysłanej za pośrednictwem Konsulatu RP w L., ale brak również zwrotu tej decyzji jako niedoręczonej tym osobom. Konsulat Generalny RP w L. nie jest w stanie potwierdzić doręczenia tej decyzji skarżącym, z uwagi na brak ksiąg poczty brytyjskiej, w których rejestrowane są przesyłki. Akta sprawy potwierdzają, że zarówno decyzja z dnia [...] czerwca 1999 r. i decyzja z dnia [...] sierpnia 1999 r. były doręczone, za pośrednictwem konsulatów do wszystkich stron postępowania. Po ponad 9 latach organ nie ma możliwości uzyskania wszystkich potwierdzeń odbioru. Wobec tego organ stwierdził, że upłynął terminu do wniesienia skargi. Minister zauważył, że w dniu 1 sierpnia 2008 r. otrzymał wniosek A. C. i M. Z. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 1999 r., który został rozpatrzony decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2008 r. umarzającą postępowanie odwoławcze. W piśmie z dnia 13 listopada 2008 r. skarżący oświadczyli, że zaskarżona decyzja nie została doręczona zgodnie z wymaganiami ustawy procesowej, w związku z czym nie odpowiada prawdzie stwierdzenie organu, iż decyzja nie została zaskarżona w ustawowym terminie. Ich zdaniem brak zwrotnego potwierdzenia doręczenia decyzji w kontekście braku zwrotu tej decyzji do organu jako niedoręczonej i niemożności potwierdzenia doręczenia przez Konsulat RP oznacza, że decyzja została zagubiona przez pocztę [...]. Skarżący podali, że nigdy nie otrzymali egzemplarza decyzji, a o jej treści dowiedzieli się wskutek działań pełnomocnika podjętych w lipcu 2008 r. Wobec tego wniosek odpowiedzi na skargę zmierzający do jej odrzucenia uważają za całkowicie bezpodstawny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Na wstępie należy odnieść się do zawartego w odpowiedzi na skargę wniosku Ministra Infrastruktury o odrzucenie skargi. Sąd zauważa, że błędne jest stanowisko Ministra Infrastruktury, że złożona w niniejszej sprawie skarga jest niedopuszczalna Wbrew temu co twierdzi organ Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast nie doręczył skutecznie A. C. i M. Z. odpisu decyzji z dnia [...] sierpnia 1999 r. Z pism Konsula Generalnego RP w L. z dnia 25 czerwca 2002 r., 5 listopada 2007 r., 20 listopada 2007 r., wniosku pełnomocnika spadkobierców M. C. o doręczenie decyzji z dnia [...] czerwca 2008 r., pisma Ministra Infrastruktury z dnia 23 lipca 2008 r. i odpowiedzi na skargę wynika, że nie jest możliwe potwierdzenie przez Konsula faktu doręczenia decyzji skarżącym, a akta sprawy nie zawierają stosownych dowodów doręczenia rozstrzygnięcia. Sam fakt wysłania odpisu decyzji skarżącym nie pozwala uznać przesyłki za doręczoną w sposób wskazany w art. 39 KPA (za pośrednictwem innego organu – konsula). Skoro zatem Minister Infrastruktury doręczył pełnomocnikowi skarżących odpis zaskarżonej decyzji w dniu 30 lipca 2008 r., to w stosunku do A. C. i M. Z. zaczął biec 30 - dniowy termin do wniesienia skargi sądowej. W niniejszej sprawie termin ten został zachowany, dlatego też niniejsza skarga była dopuszczalna i podlegała rozpoznaniu. Przechodząc do meritum sprawy Sąd zauważa, że rację miał Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast twierdząc, że przeznaczenie gruntu [...] położonego przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], wskazane w Miejscowym Planie Zagospodarowania przestrzennego Miasta W. Nr [...], uchwalonym przez Naczelną Radę Odbudowy Miasta W. w dniu 11 grudnia 1947 r. (M.P. Nr A-19, poz. 288), pod budynki i urządzenia użyteczności publicznej na cele kulturalno – oświatowe, z pozostawieniem 75 % powierzchni niezabudowanej urządzonej jako ogrody boiska, dziedzińce, świadczy o zamiarze przeznaczenia przedmiotowego gruntu przez podmiot publicznoprawny na cele użyteczności publicznej (cele publiczne). Należy jednak zwrócić uwagę, że problematyką przeznaczenia gruntów warszawskich w planie zagospodarowania przestrzennego pod użyteczność publiczną i wpływem tegoż przeznaczenia na możliwość realizacji roszczeń dekretowych zajął się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale Składu Siedmiu Sędziów NSA z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 5/08 (opubl. LEX nr 463485). Naczelny Sąd Administracyjny przeciął pojawiające się w tej kwestii spory w judykaturze i stanął na stanowisku, że przeznaczenie nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego na cele użyteczności publicznej, samo przez się, nie wyłączało możliwości przyznania byłemu właścicielowi prawa własności czasowej (wieczystej dzierżawy), na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. W uchwale tej NSA przedstawił rozważania niezmiernie istotne dla praktyki orzekania przez organy administracji, jak i sądy administracyjne w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji dekretowych. Po pierwsze - Sąd ten zdefiniował pojęcie "użyteczności publicznej". W ocenie NSA istotną cechą pojęcia "użyteczność publiczna" jest powszechna dostępność prowadzonej w jej ramach działalności ale też jej związek z zaspokojeniem zbiorowych potrzeb społeczeństwa, gdzie zysk nie jest jedynym ani nawet najważniejszym kryterium prowadzonej działalności. Zdaniem tego Sądu istotą tej działalności jest nieprzerwane zaspokajanie potrzeb, o których mowa, na poziomie powszechnej dostępności, również ekonomicznej. Użyteczność publiczna z reguły związana jest z funkcjonowaniem urządzeń i powiązanych z nimi usług, określanych mianem dóbr publicznych. Jeśli tak, to wszystko co nie jest związane z realizacją tych zadań nie może być uznane za realizację celów użyteczności publicznej, choćby było powszechnie dostępne i społecznie użyteczne. Po drugie - NSA stwierdził, że rozstrzyganie o roszczeniach dekretowych następowało na podstawie dekretu o gruntach warszawskich, ale z uwzględnieniem innych aktów prawnych, które miały wpływ na treść stosowanych przepisów dekretu. Po trzecie - NSA uznał, że ówczesny ustawodawca (w stanie prawnym z 20 stycznia 1950 r.) przejawiał tendencję do szerokiego określania celów użyteczności publicznej, ale też dopuszczał możliwość realizacji tych celów przez podmioty spoza struktur administracji (np. w zakresie szkolnictwa, kultu religijnego, prowadzenia hoteli, zakładów leczniczych), ponieważ realizacja celów tego rodzaju nie była wprost uzależniona od stosunków własnościowych gospodarki centralnie sterowanej. To zaś – zdaniem NSA - oznacza, że w dacie orzekania przez organ dekretowy konieczne było dokonanie ustaleń i oceny, co do możliwości pogodzenia korzystania z gruntu z planem. Po czwarte – NSA, dokonując interpretacji art. 7 ust. 2 dekretu, wskazał, że przepisy tego dekretu (o charakterze nacjonalizacyjnym), wprowadzając rewolucyjne ograniczenia w prawie własności, nie mogą być interpretowany rozszerzająco. Po piąte – Sąd ten zwrócił uwagę na to, że dla oceny przesłanki z art. 7 ust. 2 dekretu istotne znaczenie ma rodzajowe określenie funkcji w planie jaka miała być realizowana na danym gruncie (np. ochrona zdrowia, sport, rekreacja). Konkretyzacja w tym zakresie winna wynikać z planu zagospodarowania przestrzennego ale – uwzględniając ówczesny ustrój gospodarczy – też mogła mieć miejsce w innych aktach planowania, czy też być w inny sposób udokumentowana. Po szóste – NSA przyjął, że oceny braku możliwości pogodzenia korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela z celami użyteczności publicznej dokonywać należało w oparciu o kryteria obiektywne. Dokonując ustaleń, o których mowa, należało to czynić pod kątem tego, czy grunt może być, a nie że jest bądź będzie, wykorzystywany przez byłego właściciela (jego następców prawnych) na cele określone w planie. Jeśli tak, to na znaczeniu traci argument, że grunt dotąd nie był wykorzystywany na cel określony w planie. Dotychczasowy właściciel gruntu nie miał też obowiązku wykazywania, że działalność taka była dotąd na gruncie prowadzona. Mając na względzie poczynione wyżej wywody NSA, Sąd orzekający w niniejszym składzie nie podziela stanowiska organu nadzoru, że przeznaczenie gruntu pod użyteczność publiczną, niejako "automatycznie" wyłączało możliwość pogodzenia korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela - osobę fizyczną. Sąd zauważa, że w treści powołanej wyżej uchwały NSA wskazano, że przyjęta w art. 7 dekretu konstrukcja prawna zakładała konieczność rozważenia, czy przeznaczenie terenu w planie na określony cel, w tym także cel użyteczności publicznej (cel publiczny) da się pogodzić z przyznaniem prawa własności czasowej do określonego gruntu znajdującego się na tym terenie. Nie można więc z góry wykluczyć przyznania prawa własności czasowej do określonego gruntu z tego tylko powodu, że grunt ten znajduje się na terenie przeznaczonym na cele użyteczności publicznej. Możliwe było przecież przeznaczenie większego terenu na cele użyteczności publicznej (cele publiczne), z możliwością jednak wykorzystania części tego terenu także na inne cele. NSA zwrócił uwagę, że przyznanie prawa własności czasowej wiązało się z określeniem warunków korzystania z gruntu, z uwzględnieniem przepisów o własności czasowej. W dacie orzekania konieczne było więc dokonanie ustaleń i oceny, co do możliwości pogodzenia korzystania z gruntu z planem. Tymczasem w niniejszej sprawie Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast ograniczył się do zbadania wystąpienia w sprawie przesłanki "przeznaczenia gruntu w planie", a nie poczynił ustaleń w zakresie "korzystania z gruntu". Organ nadzoru przede wszystkim nie wyjaśnił, czy ówcześnie obowiązujące przepisy prawa zabraniały osobie fizycznej możliwości korzystania z gruntu, który wcześniej został przeznaczony na wskazane w planie Nr [...] cele użyteczności publicznej (np. prowadzenia określonej działalności publicznie użytecznej, zwłaszcza kulturalno-oświatowej). Trzeba zaznaczyć, że innym powodem uchylenia wydanych w sprawie decyzji nadzorczych jest to, że Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast prowadził postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji z 1954 r. bez ustalenia kręgu osób mających w sprawie interes prawny i zapewnienia wszystkim stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania. W postępowaniu nadzorczym pierwszoinstancyjnym i odwoławczym nie brali bowiem udziału spadkobiercy M. C., tj.: N. G. (obecnie V.), W. G. i J. F. Uchybienie to odnosi się do przepisów art. 10 § 1 i art. 61 § 4 w związku art. 28 KPA i stanowi kwalifikowaną wadę obu tych postępowań, przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 4 KPA. Organ nadzoru nie wyjaśnił także tytułu władania częścią spornego gruntu (częścią działki nr 94), jaki przysługuje szkole wyższej – Akademii [...] im. [...] (wypis z rejestru gruntów z dnia 6 sierpnia 1996 r.) i czy podmiot ten winien brać udział w postępowaniu nadzorczym jako strona. Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd zauważa, że nie do zaakceptowania jest pogląd skarżących że, istotną dla sprawy okolicznością jest ustalenie zamiaru dotychczasowego właściciela odnośnie celu, na jaki grunt w przyszłości zostanie przeznaczony W uchwale z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 5/08 wyraźnie stwierdzono, że ocena przesłanki "korzystania z gruntu" wymaga przyjęcia kryterium obiektywnego, a to oznacza, że organ nadzoru, oceniając legalność decyzji dekretowej, musi ustalić, czy w dacie wydania decyzji dekretowej istniały konkretne obiektywne przeszkody prawne, dotyczące danego "rodzaju" przeznaczenia w planie, uniemożliwiające dotychczasowemu właścicielowi korzystanie z gruntu pod tytułem prawa własności czasowej. Subiektywny zamiar strony dotyczący wcześniejszego, aktualnego, czy przyszłego korzystania z gruntu nie miał zatem istotnego znaczenia dla sprawy. Sąd nie podzielił też zarzutu skargi o konieczności przeprowadzenia rozprawy przez organ dekretowy. Art. 45 rozporządzenia Prezydenta RP z 1928 r. o postępowaniu administracyjnem pozostawiał swobodnemu uznaniu organu ocenę celowości przeprowadzenia rozprawy ("może zarządzić"). Poza tym dawał też możliwość zawnioskowania o jej przeprowadzenie stronie (w niniejszej sprawie strona nie korzystała z tego uprawnienia). Jednocześnie przepis ten zawiera zwroty nieostre (znaczne przyśpieszenie, uproszczenie postępowania). Trudno byłoby zatem przyjąć, że przepis ten został w sprawie "rażąco naruszony", w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 KPA, skoro tego rodzaju naruszenie można odnieść tylko do przepisów o jasnej i jednoznacznej treści. Nie jest również zasadny zarzut niepodpisania decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] grudnia 1954 r., skoro z uwierzytelnionej kopii tej decyzji wynika, że zawiera ona stosowny podpis. Jeżeli zaś chodzi o zarzut braku upoważnienia dla Naczelnika Wydziału P. W., który podpisał decyzję, to - mając na uwadze znaczny upływ czasu od wydania kwestionowanej decyzji - trudno przyjąć, że pracownik organu sprawujący funkcje kierowniczą, załatwiający sprawy dekretowe w danej jednostce organizacyjnej Ministerstwa działał bez stosownego upoważnienia organu władzy. Skarżący nie przedstawili żadnych dowodów na poparcie swego stanowiska w tej kwestii. Wobec tego Sąd uznał, że obie decyzje Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast zostały wydane z naruszeniem: art. 7, art. 10 § 1 i 61 § 4 w zw. z art. 28, art. 77 § 1, 80, 107 § 3 i 156 § 1 pkt 2 KPA w zw. z art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r., a naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego względu Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło