II SA/Kr 935/08
WyrokWSA w Krakowie2009-01-16
Skład orzekający: Piotr Głowacki, Aldona Gąsecka-Duda, Ewa Rynczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy budowa sieci elektroenergetycznej SN i NN, częściowo przebiegającej przez działki osób trzecich, może zostać uznana za inwestycję celu publicznego w rozumieniu ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, jeśli nie wykazano jej znaczenia lokalnego lub ponadlokalnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że dla prawidłowej kwalifikacji inwestycji jako celu publicznego, zgodnie z art. 2 ust. 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, konieczne jest nie tylko stwierdzenie, że inwestycja realizuje cele określone w art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ale także wykazanie, że ma ona znaczenie lokalne lub ponadlokalne. Organy obu instancji nie poczyniły takich ustaleń, co narusza przepisy postępowania i uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzających ją aktów.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego dla budowy sieci elektroenergetycznej SN i NN. Skarżąca spółka, właściciel jednej z działek, kwestionowała charakter inwestycji jako celu publicznego oraz możliwość jej realizacji, wskazując na kolizję z planowaną przez nią inwestycją. Organy administracji uznały inwestycję za cel publiczny na podstawie art. 6 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie badając jej znaczenia lokalnego lub ponadlokalnego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta, a także postanowienie Prezydenta Miasta o sprostowaniu omyłki. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 757 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Głowacki Sędziowie WSA Aldona Gąsecka-Duda / spr. / Ewa Rynczak Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi "S". SA K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 4 lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, a także postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] marca 2008r. znak : [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz "S". SA K. kwotę 757 / siedemset pięćdziesiąt siedem / złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją Prezydenta Miasta nr [...] z dnia [...] lutego 2008 r. znak [...], na wniosek Konsorcjum "A" sp. z o.o. w K. ustalono lokalizację inwestycji celu publicznego dla zamierzenia pn.: "Budowa sieci elektroenergetycznej SN i NN na działkach nr 1, 2, 3, 4 oraz częściach działek nr 5, 6 i 7 obr. [...] przy ul. [...] w K.". Jako podstawę prawna wydanego rozstrzygnięcia powołano art. 50 ust.1, art. 54 w związku z art. 51 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ( Dz. U. Nr 80, poz. 717 z późn. zm. ), w związku z art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (teks jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z poźn. zm.) oraz art. 104 k.p.a.
W uzasadnieniu decyzji wskazano na treść rozpoznanego wniosku oraz brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu, na którym planowana jest inwestycja. Wyjaśniono, że cel publiczny ustalono w oparciu o treść art. 6 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zaś postępowanie prowadzono w trybie art. 50 i nast. ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Odwołano się do dokonanej analizy warunków i zasad zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy wynikających z przepisów odrębnych, stanu faktycznego i prawnego terenu, na którym ma być realizowana inwestycja oraz uzyskanych niezbędnych uzgodnień. Podano też podmiot sporządzający projekt decyzji.
Jak wyjaśniono w dalszych wywodach, w toku postępowania właściciel jednej z działek ( nr 5), przez które ma przebiegać sieć – "S". S.A. w K., wniósł zastrzeżenia przeciwko lokalizacji wyżej opisanej inwestycji podając, że przeprowadzenie sieci przez jego nieruchomość może kolidować z planowanym jej zagospodarowaniem. Uznając, że zastrzeżenia te nie mają znaczenia z punktu widzenia prowadzonego postępowania podano, iż decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego stwierdza jedynie dopuszczalność realizacji danej inwestycji w świetle przepisów prawa, nie przesądza natomiast możliwości jej realizacji, a tym bardziej nie stanowi podstawy do rozpoczęcia robót budowlanych. Brak zgody stron postępowania nie stanowi przeszkody do wydania decyzji, albowiem na tym etapie postępowania inwestor nie ma obowiązku wykazania się prawem do dysponowania terenem na cele budowlane. Nie określa się też warunków technicznych, o których stanowią: rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, Polskie Normy, czy inne przepisy szczególne brane pod uwagę dopiero na etapie wydawania pozwolenia na budowę. Zgodnie z art. 53 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym organ ma obowiązek dokonania analizy stanu prawnego terenu, na którym realizuje się inwestycję, jednakże analiza taka dokonywana jest jedynie pod kątem prawidłowego ustalenia stron postępowania, ewentualnie faktu istnienia odpowiednich służebności drogowych.
Wobec przedstawionych wyżej okoliczności w końcowych wywodach stwierdzono, że przedmiotowe zamierzenie inwestycyjne zgodne jest z odrębnymi przepisami, co w myśl art. 56 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym obliguje do wydania decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Postanowieniem Prezydenta Miasta z dnia [...] marca 2008 r. znak [...], na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. w związku z art. 126 oraz art. 123 k.p.a. orzeczono o sprostowaniu oczywistej omyłki w powyższej decyzji, poprzez dodanie w treści załącznika nr 1 ("warunki zabudowy i zagospodarowania terenu") nowego podpunktu, w brzmieniu:
"c) Warunki ochrony gruntów rolnych i leśnych:
Rodzaj użytku gruntowego działek stanowiących teren inwestycji nie ma wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej decyzji, z uwagi na fakt, iż inwestycja nie wymaga zmiany przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze".
W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że dostrzeżony brak ma charakter oczywistej omyłki. Powstała ona przy kopiowaniu i składaniu tekstu decyzji przed jej wydaniem., przy czym projekt decyzji sporządzony przez uprawnionego urbanistę, który znajduje się w aktach sprawy zawiera jej prawidłową, pełną.
Strony pouczone o możliwości złożenia zażalenia na wydane postanowienie, nie skorzystały z tego uprawnienia.
Od wydanej decyzji organu pierwszej instancji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosła w terminie spółka "S". S.A. w K. Sprzeciwiając się ponownie lokalizacji przedmiotowej inwestycji wskazywała, że budowa sieci przebiegających przez działkę, której jest właścicielem naruszy interesy skarżącej. Spółka poczyniła już bowiem pierwsze kroki w celu realizacji na swojej nieruchomości określonej inwestycji, zaś przeprowadzenie sieci elektroenergetycznej może tę inwestycje skutecznie zablokować.
Ponadto, powołując się na art. 55 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a także wyrok WSA w Warszawie z 28 listopada 2005 r. (IV SA/Wa 79/05, LEX nr 192928) zakwestionowała stanowisko organu, wedle którego decyzja [...] nie przesądza możliwości realizacji inwestycji. Podawała w tym zakresie, że taka decyzja ustalając parametry danej inwestycji oraz wskazując sposób jej wykonania przesądza właśnie możliwość realizacji określonego przedsięwzięcia, zaś ponadto wiąże organ wydający decyzje o pozwoleniu na budowę.
Skarżąca zakwestionował również charakter inwestycji jako inwestycji celu publicznego podając, że ma ona związek z inwestycją planowaną przez wnioskodawcę, którą jest zabudowa mieszkaniowa na działkach 1, 2, 3, 4 obr. [...] przy ul. [...], ta zaś nie stanowi celu publicznego w rozumieniu art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Trudno jest też uznać za cel publiczny realizację mediów na potrzeby tylko jednego inwestora.
Dodatkowo - zdaniem skarżącej, fakt położenia części planowanej inwestycji (działki nr 8 i 9) w obszarze objętym planem zagospodarowania przestrzennego, pozostałej zaś części poza tym planem, uniemożliwia budowę planowanej sieci.
Po rozpatrzeniu powyższego odwołania, decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 lipca 2008r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 50 ust. 1, art. 54 i art. 56 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ( Dz. U. Nr 80, poz. 717 z późn. zm.) utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.
Nawiązując do zaskarżonego rozstrzygnięcia i zarzutów odwołania w uzasadnieniu decyzji organu drugiej instancji wskazano na następujące okoliczności.
Stosownie do art. 6 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami budowa przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów jest realizacją celu publicznego, co zgodnie z art. 2 ust. 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oznacza, że mamy do czynienia z inwestycją celu publicznego. Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie nie była zabudowa mieszkaniowa, lecz budowa sieci, co do której ustawa nie rozróżnia jakiemu celowi taka budowa ma służyć, ani przez kogo ma być realizowana. To zaś, zgodnie z zasadą legę non distinguente nec nostrum est distinguere prowadzi do wniosku, że nieuprawniona jest wykładnia, zgodnie z którą budowa sieci elektroenergetycznej będzie miała charakter inwestycji celu publicznego tylko wówczas, gdy będzie służyła innego rodzaju celom publicznym, a nie np. zabudowie mieszkaniowej.
Jak wynika art. 56 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym organ administracyjny nie może odmówić wydania decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego, jeżeli zamierzenie inwestycyjne zgodne jest z przepisami odrębnymi, stąd aby odmówić wydania takiej decyzji organ musi wykazać, że w konkretnej sprawie taka niezgodność istnieje. Rozpoznając -niniejszą sprawę także w drugiej instancji nie dopatrzono się tego typu niezgodności. Powoływanie się na etapie postępowania o ustalenie lokalizacji celu publicznego na prawo własności jest nieuzasadnione i przedwczesne, albowiem decyzja o lokalizacji inwestycji celu publicznego nie stanowi przesłanki do ograniczenia prawa własności osób trzecich, nie dając wnioskodawcy żadnych "praw do terenu", zaś o tym, czy do takiego ograniczenia w efekcie dojdzie będzie orzekał w trybie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami właściwy miejscowo starosta. Zakres ograniczenia prawa własności nie może być sprzeczny z decyzją [...], jednakże nie przesądza powinności wydania takiego zezwolenia. Zarzut skarżącej związany z treścią art. 55 o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym opiera się na błędnej interpretacji tego przepisu. Związanie organu wydającego pozwolenie na budowę decyzją [...] nie przesądza bowiem możliwości realizacji przedsięwzięcia. Właściwa interpretacja wskazanego przepisu oznacza, że organ wydający pozwolenie na budowę nie może wydać pozwolenia na obiekty niewskazane w decyzji [...], ani nie może inaczej określić parametrów inwestycji podanych w takiej decyzji. Może jednak odmówić wydania pozwolenia na budowę ze względu na sprzeczność z przepisami prawa budowlanego, w tym przede wszystkim z przepisami techniczno-budowlanymi, a także z tego powodu, że inwestor nie nabył prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Bezzasadny jest także zarzutu niedopuszczalności realizacji inwestycji z uwagi na położenie inwestycji częściowo na obszarze objętym planem zagospodarowania przestrzennego, gdyż po pierwsze, zgodnie z przedłożoną przez wnioskodawcę mapą -inwestycja w ogóle nie ma przebiegać przez działki wskazane w odwołaniu jako objęte planem, a po drugie działki te nie są objęte miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Uchwała, na którą powołuje się skarżąca dotyczy bowiem dopiero przystąpienia do sporządzenia planu dla obszaru [...]. Ta zaś okoliczność - z punktu widzenia postępowania w przedmiocie wydania decyzji [...], jest bez znaczenia.
Wnosząc w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 lipca 2008r. nr [...], "S". S.A. w K. zarzucała naruszenie art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 56 oraz 55 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez błędną interpretację oraz niewłaściwe zastosowanie przepisów, wyrażające się w przyjęciu, że planowana inwestycja stanowi inwestycję celu publicznego, co w efekcie prowadzi do naruszenia praw skarżącej.
Skarżąca domagał się uchylenia obu wydanych w toku instancji decyzji oraz zasądzenia na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podnosiła, że nie może zostać uznana za inwestycję celu publicznego inwestycja polegająca na doprowadzeniu sieci elektrycznej tylko do jednego prywatnego przedsięwzięcia. Ponadto, art. 55 o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w istocie determinuje podjęcie kroków w oparciu o art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Decyzja [...], określając parametry inwestycji oraz wskazując sposób jej wykonania przesądza możliwość realizacji danego przedsięwzięcia oraz wiąże organ wydający pozwolenie na budowę. Dla sfery prawnej skarżącej decyzja taka stanowi zatem pierwszy krok do ograniczenia prawa własności Stworzenie możliwości ograniczenia prawa własności jednego prywatnego podmiotu dla realizacji inwestycji innego prywatnego podmiotu trudno uznać za realizację celu publicznego w myśl art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż istnieje znaczna dysproporcja pomiędzy chronionym ciężarem publicznym, a ciężarem stwarzanym dla jednostki. Ponadto, zgodnie z wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 7 marca 2007 r. (IV SA/Wa 2037/07) zastosowanie zasad i trybu przewidzianego dla lokalizacji inwestycji celu publicznego zależy od tego, czy zamierzenie inwestycyjne posiada "pierwiastek publiczny", czyli czy realizuje cel służący ogółowi.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wnosiło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazując na ustaloną linię orzecznictwa sądów administracyjnych (wyrok NSA z 9 lutego 2000 r.; l SA 363/99 oraz wyrok WSA w Warszawie z 20 lipca 2006 r.; l SA/Wa 497/06 podnosiło, że dla oceny charakteru inwestycji jako inwestycji celu publicznego, o którym mowa w art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami bez znaczenia jest, kto tę inwestycje realizuje, tj. podmiot prywatny, czy też "podmiot publiczny". Przedmiotowe zamierzenie mieści się w katalogu określonym w art. 6 powyższej ustawy, gdyż przedmiotem decyzji jest budowa sieci elektroenergetycznej SN i NN, które służą do przesyłania energii elektrycznej i bez względu na to, kto zamierzenie realizuje, będzie ono miało charakter inwestycji celu publicznego. Odnosząc się dalej do problemu przesądzenia decyzją [...] możliwości realizacji przedsięwzięcia, wskazując na orzeczenie WSA w Gdańsku z 4 XI 2004 r. podało, że skoro decyzja [...] nie pozwala na rozpoczęcie robót budowlanych, to w takim znaczeniu nie przesądza również możliwości realizacji inwestycji. Decyzja taka umożliwia jedynie inwestorowi kontynuowanie prac związanych z realizacją inwestycji, tj. czynności związanych ze sporządzeniem projektu budowlanego oraz uzyskaniem wszystkich innych niezbędnych uzgodnień, opinii oraz prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W sprawie niniejszej art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie był podstawą rozstrzygnięcia, jego stosowanie należy do innych organów administracji publicznej i nie stanowi on w myśl art. 56 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przepisu odrębnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 - 2 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz.1269 z późn. zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30.08.2002r- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - oznaczana dalej jako p.p.s.a. ) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną ( art. 134 § 1 p.p.s.a. ), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy ( art. 135 p.p.s.a. ) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa.
Mając na uwadze treść powołanych na wstępie orzeczeń, a także okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych w zakresie zgromadzonego materiału oraz przebiegu postępowania skargę należy uznać za zasadną. Dokonując w wyżej podanych granicach kontroli prawidłowości wydanych aktów administracyjnych stwierdzono bowiem wystąpienie uchybień proceduralnych, skutkujących koniecznością uchylenia obu wydanych w toku instancji decyzji, a także postanowienia Prezydenta Miasta z [...] marca 2008 r. znak [...].
Na wstępie należy zauważyć, że właściwa kwalifikacja trybu postępowania w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz wybór do zastosowania odpowiednich przepisów ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ( Dz. U. Nr 80, poz. 717 z późn. zm. - dalej w skrócie p.z.p.) ma zasadnicze znaczenie tak dla przebiegu postępowania, jak i prawidłowości wydanych decyzji. W przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ustawa rozróżnia bowiem dwa rodzaje decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu - tj. decyzję o lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz decyzję o warunkach zabudowy ( art. 4 ust. 2 p.z.p.). Oba rodzaje decyzji, które wydawane są z uwzględnieniem odmiennych zasadach i procedury, cechuje też zróżnicowanie w zakresie stabilności i możliwych do wywołania skutków. Każda z dwóch przewidzianych w ustawie typów decyzji winna jednakże uwzględniać dyrektywy dotyczące planowania i zagospodarowania przestrzennego wymienione w art. 1 ust. 2 p.z.p., wśród których znajduje się dotycząca ochrony prawa własności (art. 1 ust. 2 pkt 7 p.z.p.). Takie odwołanie stanowi dla procedujących organów administracji publicznej dodatkową wyraźną wskazówkę, że kształtowanie zagospodarowania terenu w drodze decyzji powinno być dokonywane zgodnie z wyrażoną w art. 21 Konstytucji zasadą ochrony własności oraz uzupełniającą ją regulacją z art. 64 ust. 3 Konstytucji. Według tego ostatniego przepisu, własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w takim zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. Powyższe oznacza, że organ jest obowiązany zawsze ocenić charakter stosownych procedur pod katem ewentualnej ingerencji w prawo własności oraz mieć na uwadze, że każdorazowe ograniczenie prawa własności może być dokonane wyłącznie, gdy konkretny przepis prawa takie ograniczenie wprowadza. Uwzględniając rozwiązania systemowe nie można nie dostrzegać, że w przeciwieństwie do decyzji o warunkach zabudowy, decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego może stanowić pierwszy krok w kierunku ingerencji w prawo własności z uwagi na regulacje zawarte w art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami. O ile bowiem w przypadku realizacji inwestycji w oparciu o decyzję o warunkach zabudowy inwestor, nie legitymujący się tytułem prawnym do nieruchomości, chcąc zrealizować przedsięwzięcie, tytuł taki każdorazowo będzie zmuszony pozyskać we własnym zakresie na drodze cywilnoprawnej, o tyle w przypadku realizacji przedsięwzięcia będącego inwestycją celu publicznego, w razie braku porozumienia z osobami uprawnionymi do nieruchomości ma potencjalną możliwość wszczęcia procedury wywłaszczeniowej na podstawie art. 112 ust. 3, czy też art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z poźn. zm. - dalej w skrócie u.g.n.), w następstwie których może dojść do pozbawienia lub ograniczenia prawa własności osób trzecich wbrew ich woli, w drodze decyzji administracyjnej. Poza zakresem rozważań organu administracji właściwego w sprawach o wywłaszczenie pozostaje już kwestia realizacji przedsięwzięcia w określonej lokalizacji. Orzeka on bowiem w oparciu o decyzję o ustaleniu lokalizacji celu publicznego, będąc związanym jej ustaleniami. Pomimo tego, że na podstawie decyzji o ustaleniu inwestycji celu publicznego nie dochodzi bezpośrednio do ograniczenia prawa własności osób trzecich, niemniej jednak stwarza ona możliwość uruchomienia w tym zakresie dalszej procedury. Tak możliwość nie zaistniałaby dla inwestora, gdyby organ administracyjny odmówił w ogóle ustalenia lokalizacji danej inwestycji jako inwestycji celu publicznego, względnie stosował przy rozpoznaniu wniosku przepisy właściwe dla spraw mających za przedmiot wydanie decyzji o warunkach zabudowy. Uwzględniając powyższe , a w szczególności fakt, że wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji celu publicznego jest warunkiem sine qua non wszczęcia procedur wywłaszczeniowych, organ administracji publicznej już na tym etapie jest obowiązany mieć na uwadze zasady określone w art. 21 i 64 ust. 3 Konstytucji. Winien ustalić po pierwsze, czy zastosowanie w konkretnej sprawie procedury zmierzającej do ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego jest usprawiedliwione z uwagi na przedmiot postępowania, po drugie zaś, przepisy interpretować ściśle, zgodnie z ich literalnym brzmieniem, a nawet - przy braku jasnego rezultatu, w sposób zawężający, na korzyść ochrony własności, nigdy zaś rozszerzające.
W niniejszej sprawie ustalono lokalizację inwestycji celu publicznego polegającej na budowie sieci elektroenergetycznej SN i NN na działkach stanowiących częściowo własność osób trzecich. Zgodnie z tym, co wskazano wyżej w pierwszej kolejności należało zatem rozważyć, czy zachodzą podstawy do rozpoznania wniosku inwestora w takim właśnie trybie. Z obu decyzji wynika , że przedmiotową inwestycję uznano za inwestycje celu publicznego z uwagi na fakt, że zamierzenie inwestycyjne w postaci budowy sieci energetycznej SN i NN posiada taki charakter w świetle brzmienia art. 6 pkt 2 u.g.n. Organ drugiej instancji uznał też, że powyższe odpowiada brzmieniu art. 2 ust. 5 p.z.p. W obu decyzjach pomija się jednak w rozważaniach kwestię wykładni i stosowania art. 2 ust.5 p.z.p. Powyższy budzi zastrzeżenia, albowiem powołany przepis już na etapie wstępnym ma zasadnicze znaczenie dla prawidłowej kwalifikacji trybu rozpoznania wniosku o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji, o której mowa w art. 6 ust. 2 u.g.n. Artykuł 2 ust. 5 p.z.p. zawiera legalną definicję inwestycji celu publicznego. Zgodnie z tym przepisem, przez inwestycję celu publicznego należy rozumieć działania o znaczeniu lokalnym (gminnym) lub ponadlokalnym (powiatowym, wojewódzkim i krajowym), stanowiące realizację celów, o których mowa w art. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Ażeby uznać zatem, że dana inwestycja stanowi inwestycję celu publicznego muszą być łącznie spełnione dwie przesłanki: 1/ przedmiot (cel) inwestycji powinien mieścić się w wyliczeniu zawartym w art. 6 u.g.n. 2/ inwestycja o tak określonym przedmiocie powinna mieć co najmniej znaczenie lokalne (gminne) (tak m.in. NSA w uzasadnieniu wyroku z 13 III 2008 r.; II OSK 222/07). Ustalenie w ramach postępowania dotyczącego wydania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu wyłącznie tej okoliczności, że dane zamierzenie inwestycyjne może być uznane w świetle art. 6 u.g.n. za cel publiczny, jest niewystarczające do prawidłowej kwalifikacji danej inwestycji jako podlegającej przepisom materialnoprawnym i procedurze właściwej dla ustalenia ich dokonania w trybie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego, nie zaś w trybie wydania decyzji o warunkach zabudowy.
Przeciwko odmiennej wykładni tego przepisu przemawia tak wykładnia językowo-logiczna, jak i powołane na wstępie rozważań względy systemowe i celowościowe, w tym dyrektywy wynikające z konstytucyjnej zasady ochroną własności. Wykładnia, zgodnie z którą inwestycją celu publicznego jest każda inwestycja, która realizuje cele wymienione w art. 6 u.g.n. stanowiłaby niedopuszczalną wykładnię rozszerzającą, zaś sprzeciwia się je też założenie racjonalności ustawodawcy. Gdyby bowiem ustawodawca chciał postawić znak równości pomiędzy inwestycja celu publicznego oraz każdym przedsięwzięciem realizującym cele publiczne z art. 6 u.g.n., wówczas nie umieszczałby w definicji dodatkowego elementu w postaci konieczności przypisania działaniom (inwestycji) znaczenia lokalnego lub ponadlokalnego, poprzestając na określeniu, że inwestycją celu publicznego, jest realizacja celów, o których mowa w art. 6 u.g.n. Skoro jednak definicję rozbudował o dodatkowe elementy należy uznać, że współwyznaczają one zakres znaczeniowy pojęcia inwestycja celu publicznego w rozumieniu pz.p.
Przyjmując, że w konkretnej sprawie będziemy mieli do czynienia z inwestycja celu publicznego organ administracyjny powinien poczynić stosowne ustalenia, z których będzie wynikało, że zamierzona inwestycja będzie realizowała cele publiczne określone w art. 6 u.g.n., jak również, że spełniająca te wymogi inwestycja będzie miała znaczenie lokalne (gminne) lub ponadlokalne (powiatowe, wojewódzkie lub krajowe).
W rozpatrywanej sprawie organy obu instancji nie zwracając dostatecznej uwagi na brzmienie i znaczenie art. 2 ust. 5 p.z.p. nie poczyniły ustaleń umożliwiających stwierdzenie, czy przedmiotowa inwestycja - która należy niewątpliwie do wymienionych w art. 6 ust. 2 u.g.n., ma znaczenie lokalne (gminne) lub ponadlokalne (powiatowe, wojewódzkie lub krajowe). Z treści wniosku, czy zgromadzonego materiału dowodowego wynika jedynie w sposób niebudzący wątpliwości, że inwestycja ma polegać na budowie sieci elektroenergetycznej SN i NN na oznaczonych działkach. To jednakże nie jest dostateczne dla wyboru odpowiedniego z dwóch możliwych trybu postępowania.
Całkowite pominięcie przy wydaniu zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy ustaleń narusza przepisy art. 7 k.p.a., 77 k.p.a. i art. 107 § 1 im 3 k.p.a. oraz czyni podstawę faktyczna rozstrzygnięcia wadliwą. Nie jest rzeczą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zastępowanie organów administracji publicznej w wykonywaniu ich kompetencji orzeczniczych, przy czym wskazane wyżej uchybienia przepisom stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji Wojewody na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "c " p.p.s.a., przy odstąpieniu od dalej idącej kontroli prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie przepisów prawa materialnego, do której nawiązują pozostałe zarzuty skargi. Taka kontrola następuje dopiero po ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, w odniesieniu do którego mają znaleźć zastosowanie normy prawa materialnego w niewadliwie przeprowadzonym postępowaniu, a w sprawie niniejszej z uprzednio wskazanych przyczyn taka kontrola jest niemożliwa ( por. wyrok NSA z 10.02.1981 r., SA 910/80, ONSA 1981, nr 1, poz. 7 oraz Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz pod red. T. Wosia, WP LexisNexis W-wa 2005 str. 145 t. 14).
Rzeczą organów administracji publicznej przy ponownym rozpatrzeniu sprawy będzie zatem podjęcie stosownych czynności umożliwiających kwalifikację przedmiotowej inwestycji na tle obu przesłanek przewidzianych w art. 2 ust. 5 u.p.z.p. Ustalając "znaczenie" inwestycji należy wziąć pod uwagę takie cech, jak : rozmiar inwestycji, cel, któremu inwestycja ma służyć, doniosłość inwestycji z punktu widzenia interesów lokalnych (gminnych) czy ponadlokalnych (powiatowych, wojewódzkich, krajowych) oraz inne, które mogą być uznane za istotne z punktu widzenia brzmienia przepisu. Ponieważ inwestycja dotyczy budowy sieci energetycznej ustalenie "znaczenia" inwestycji powinno odbywać się również z uwzględnieniem przepisów ustawy z 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne, przepisów wykonawczych do tej ustawy, a być może nawet dyrektyw unijnych.
Wyżej wskazane uchybienia przepisom postępowania nie są jedyne. W toku kontroli dostrzeżono również wadliwość postanowienia Prezydenta Miasta z [...] III 2008 r. ([...]) w sprawie sprostowania oczywistej omyłki w decyzji Prezydenta Miasta z 21 lutego 2008 r., skutkującą koniecznością jego uchylenia na podstawie art. 145 §1 pkt 1 " c " p.p.s.a., co dodatkowo wpływa też na wystąpienie przesłanek do uchylenia obu decyzji.
Sprostowanie oczywistej omyłki polegało na tym, że w treści załącznika nr 1 do decyzji organu pierwszej instancji ("warunki zabudowy i zagospodarowania terenu") został dodany nowy podpunkt w brzmieniu:
"c) Warunki ochrony gruntów rolnych i leśnych:
Rodzaj użytku gruntowego działek stanowiących teren inwestycji nie ma wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej decyzji, z uwagi na fakt, iż inwestycja nie wymaga zmiany przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze".
Zgodnie z art. 113 § 1 kpa, organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony sprostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki. Omyłka w decyzji musi mieć charakter oczywisty, a zatem zauważalny niejako "na pierwszy rzut oka". Oczywistość ta powinna wynikać bądź z samego charakteru błędu, bądź porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, ewentualnie z treścią wniosku, przy czym niedopuszczalne jest obejmowanie instytucją sprostowania omyłek w określeniu okoliczności mogących rzutować na ocenę legalności decyzji kończącej konkretne postępowanie (tak NSA w wyroku z 20 II 2001 r.; IV SA 2746/98; ONSA 2002/2/77). Oczywisty błąd, czy omyłka może polega jedynie na widocznej w świetle akt sprawy rozbieżności między myślą (zamierzeniem) wyrażoną przez organ, a doborem poszczególnych słów lub cyfr dla określenia nie budzących wątpliwość faktów (tak NSA w wyroku z 19 VII 2002 r.; IV SA 498/01, niepubl.). Wobec powyższego, nie może być uznane za sprostowanie oczywistej omyłki uzupełnienie rozstrzygnięcia poprzez dodanie treści wskazującej na to, że organ administracji po analizie sprawy z uwzględnieniem ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych stwierdza, że inwestycja nie wymaga zmiany przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze. Pominięcie takiego elementu zarówno w osnowie, jaki i uzasadnieniu decyzji oznacza dodatkowe rozstrzyganie w materii wynikającej z przepisów odrębnych w rozumieniu art. 54 pkt 2 p.z.p. oraz przekracza upoważnienie zawarte w art. 113 § 1 k.p.a.
Kolejnym uchybieniem przepisom prawa - które w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie decyduje jednak uchyleniu obu decyzji - jest dokonane uzgodnienie projektu decyzji przez Prezydenta Miasta postanowieniem z dnia [...] listopada 2007 r. znak [...]. Skoro zarządcą drogi publicznej, przy której zlokalizowano inwestycji jest także Prezydent Miasta, a więc ten sam organ administracji publicznej, zbędnym było w zakresie uzgodnienia przewidzianego w art. 53 ust. 5 pkt 9 p.z.p. stosowanie trybu z art. 106 k.p.a.. Stosowne ustalenia winny znaleźć się dopiero w decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty.
Mając na uwadze powołane wyżej okoliczności uzasadniające eliminację z obrotu prawnego wydanych w niniejszej sprawie decyzji i postanowienia organu pierwszej instancji z dnia 10 marca 2008 r. znak [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt l. sentencji wyroku biorąc za podstawę art. 145 §1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a.
Podstawę prawna orzeczenia o kosztach postępowania stanowi art. 200 p.p.s.a oraz art. 205 §2 ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło