II SA/Wa 1655/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska, Przemysław Szustakiewicz (spr.), Protokolant Sylwia Falkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi A. S. na orzeczenie dyscyplinarne Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia dyscyplinarnego 1. uchyla zaskarżone orzeczenie 2. zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu w całości 3. zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz skarżącego A. S. kwotę [...] zł (słownie: [...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 czerwca 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 620/07 w sprawie ze skargi A. S. na orzeczenie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia dyscyplinarnego, oddalił skargę. W uzasadnieniu wskazał, że [...] Komendant Wojewódzki Policji w P. postanowieniem z dnia [...] września 2006 r. wszczął przeciwko A. S. postępowanie dyscyplinarne. Skarżący został obwiniony o to, że: 1) pełniąc służbę dyżurnego Ośrodka Szkolenia Policji w P. w dniu [...] czerwca 2006 r., zarządzając dodatkowe zajęcia w czasie pozasłużbowym, nie dokonał obiektywnej i sprawiedliwej oceny zachowania podległych policjantów, stosując zasadę odpowiedzialności zbiorowej [...], tj. o czyn naruszający art. 132 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.) w zw. z § 19 Zasad etyki zawodowej policjanta, stanowiących załącznik do zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta", 2) pełniąc służbę dyżurnego Ośrodka Szkolenia Policji w P. w dniu [...] czerwca 2006 r., zarządzając dodatkowe zajęcia [...] w czasie pozasłużbowym dla słuchaczy [...] OSP, naruszył zasady regulaminu wewnętrznego oraz porządek dnia, tj. o czyn naruszający art. 132 ust. 2 ustawy o Policji w zw. z § 38 pkt 1 ppkt 2 regulaminu wewnętrznego Ośrodka Szkolenia Policji w P. z dnia [...] lipca 2005 r. stanowiącego załącznik nr 1 i porządek dnia, stanowiącego załącznik nr 2 do rozkazu nr [...] Kierownika Ośrodka Szkolenia Policji w P. z dnia [...] lipca 2005 r. w sprawie zasad wprowadzenia regulaminu wewnętrznego i porządku dnia dla słuchaczy Ośrodka Szkolenia Policji w P., 3) pełniąc służbę dyżurnego Ośrodka Szkolenia Policji w P. w dniu [...] czerwca 2006 r., jako przełożony policjantów [...], nie dał podwładnym przykładu nienagannego zachowania i wykorzystując stanowisko służbowe w celu poniżenia słuchaczy [...] użył w stosunku do nich słów [...], tj. o czyn naruszający art. 132 ust. 1 ustawy o Policji w zw. z § 16 Zasad etyki zawodowej policjanta, stanowiących załącznik do zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta". Następnie [...] Komendant Wojewódzki Policji w P. - po przeprowadzeniu postępowania dyscyplinarnego - działając na podstawie art. 135j ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.), w dniu [...] grudnia 2006 r. wydał orzeczenie nr [...], w którym uznał A. S. winnym popełnienia wyżej opisanych czynów i wymierzył mu karę nagany. Skarżący złożył odwołanie od powyższego orzeczenia, Komendant Główny Policji w dniu [...] lutego 2007 r. na podstawie art. 135n ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji wydał orzeczenie nr [...], którym utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego, po analizie akt postępowania dyscyplinarnego oraz odwołania, zasadne jest stwierdzenie, że organ I instancji, orzekając na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, w sposób prawidłowy zakwalifikował czyny zarzucone ukaranemu jako przewinienia dyscyplinarne polegające na nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej, a także naruszeniu dyscypliny służbowej, a ocena ta nie budzi wątpliwości. W związku z zarzutem naruszenia przez organ I instancji w toku prowadzonego postępowania dyscyplinarnego zasad określonych w k.p.a. organ odwoławczy wskazał, że postępowanie dyscyplinarne prowadzone jest na podstawie przepisów rozdziału 10 ustawy o Policji, a zgodnie z art. 135p ust. 1 w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego dotyczące wezwań, terminów, doręczeń i świadków z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych. Komendant Główny Policji uznał, w świetle wskazanych przez organ I instancji przepisów, że nie ulega wątpliwości, iż ukarany, jako pełniący służbę dyżurnego w dniu zdarzenia był bez wątpienia przełożonym słuchaczy [...]. Nie można bowiem realizować zadań dyżurnego jakiejkolwiek jednostki organizacyjnej Policji bez wykorzystania relacji przełożony - podwładny, wynikającej z organizacji hierarchicznej. Ponadto organ podał, że rozstrzygnięcie organu I instancji uwzględnia stopień zawinienia, okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa dla służby, pobudki działania, a także dotychczasowy przebieg służby. Jednakże fakt, że obwiniony dopuścił się popełnienia przewinienia dyscyplinarnego w obecności słuchaczy i na ich szkodę, winien stanowić podstawę wymierzenia kary surowszej, zwłaszcza że nie dopatrzono się przyczyn łagodzących bądź jakichkolwiek innych okoliczności usprawiedliwiających takie postępowanie obwinionego. Zgodnie z dyspozycją art. 135n ust. 6 ustawy o Policji w postępowaniu odwoławczym wyższy przełożony nie może wymierzyć surowszej kary dyscyplinarnej, chyba że zaskarżone orzeczenie rażąco narusza prawo lub interes służby. Jednakże ze względu na to, że orzeczeniu organu I instancji nie można zarzucić wyżej wskazanych uchybień, a także uwzględniając zakaz reformationis in peius, odstąpiono od zmiany zaskarżonego orzeczenia. A. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe orzeczenie Komendanta Głównego Policji, domagając się jego uchylenia. W skardze zarzucił, że poprzez błędną wykładnię organ naruszył art. 132 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji w zw. z § 16 i § 19 zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta" (Dz. Urz. KGP z 2004 r. Nr 1, poz. 3) w zw. z § 38 pkt 1 ppkt 2 rozkazu nr [...] Kierownika Ośrodka Szkolenia Policji w P. z dnia [...] lipca 2005 r. w sprawie wprowadzenia regulaminu wewnętrznego i porządku dnia dla słuchaczy Ośrodka Szkolenia Policji w P., w zw. z § 1 pkt 5 i 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 września 2002 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów (Dz. U. Nr 151, poz. 1261) i § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 czerwca 2002 r. w sprawie opiniowania służbowego funkcjonariuszy Policji oraz formularza opinii służbowej (Dz. U. Nr 98, poz. 890 ze zm.) w zw. z § 1 pkt 1 zarządzenia nr 21 Komendanta Głównego Policji z dnia 21 maja 1993 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji, w zw. z art. 10 ustawy z dnia 21 lipca 1995 r. o zmianie ustaw: o urzędzie Ministra Spraw Wewnętrznych, o Policji, o urzędzie Ochrony Państwa, o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 515), które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia. Skarżący zarzucił również naruszenie art. 134h ust. 1, art. 135g ust. 1 i art. 135i ust. 1 ustawy o Policji. Zdaniem skarżącego wyżej określone zarzuty miały istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Ponadto odniósł się wyczerpująco do zarzutów podniesionych w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że zgodnie z art. 132 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego, polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów (ust. 2). Według mającego zastosowanie w sprawie przepisu art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności niedopełnienie obowiązków służbowych albo przekroczenie uprawnień określonych w przepisach prawa. Fakt ten może być podstawą wszczęcia i prowadzenia postępowania dyscyplinarnego, a w konsekwencji prowadzić do wydania w tym przedmiocie orzeczenia. Przy odpowiedzialności dyscyplinarnej nie ma znaczenia to, czy działanie lub zaniechanie konkretnej osoby było zamierzone, czy też nie. Jeśli dochodzi do przewinienia służbowego, wówczas samo naruszenie obowiązków służbowych albo przekroczenie uprawnień określonych w przepisach prawa może skutkować zastosowaniem tej odpowiedzialności. Istotę postępowania dyscyplinarnego scharakteryzował Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 lutego 2001 r., sygn. K 22/00 (OTK ZU nr 3/2001, s. 266-268), w którym wskazał, że "deontologia postępowania dyscyplinarnego jest inna niż postępowania karnego. Łączy się ona przede wszystkim ze szczególnym charakterem niektórych zawodów oraz zasadami funkcjonowania konkretnych korporacji zawodowych. Ukształtowane w ich ramach reguły deontologiczne ukierunkowane są przede wszystkim na obronę honoru i dobra zawodu. Stąd też odpowiedzialność dyscyplinarna związana może być z czynami, które nie podlegają odpowiedzialności karnej. Odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania karnego nie oznacza, że postępowanie dyscyplinarne staje się postępowaniem karnym". W ramach postępowania dyscyplinarnego mieści się także odpowiedzialność za czyny niemające znamion przestępstw, a które uchybiają godności lub regułom wykonywania danego zawodu. Taka sytuacja w ocenie Sądu I instancji zaistniała w niniejszej sprawie. Zdaniem WSA, skarżący nadużył pełnionej funkcji jako dyżurny Ośrodka Szkolenia Policji w P., przekraczając swoje uprawnienia. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazuje na popełnienie przez skarżącego zarzucanych mu czynów. Dowodzą tego zarówno zeznania świadków oraz inne dowody zebrane w sprawie. Brak jest podstaw do kwestionowania powołanych dowodów, zwłaszcza że wiarygodność świadków w żaden sposób nie została podważona. Sąd I instancji podał, że wnikliwie przeanalizował całość materiałów zgromadzonych w postępowaniu dyscyplinarnym i nie stwierdził uchybień w zakresie zbierania dowodów ani też nie dopatrzył się błędów w ustaleniach faktycznych, jak również w niewłaściwym stosowaniu przez organ przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie. Zarzuty skarżącego w tym zakresie uznano za chybione. Organy obu instancji prawidłowo zebrały i oceniły dowody, zasadnie uznając, że skarżący dopuścił się naruszenia dyscypliny służbowej. Jednocześnie powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 grudnia 1998 r. Sąd I instancji wskazał, że nawiązanie szczególnego stosunku pracy, właściwego tylko dla niektórych grup zawodowych spełniających ważne, z punktu widzenia interesu publicznego, role w państwie, powoduje konieczność określenia szczególnego trybu dyscyplinowania członków korporacji, w ramach której działają, gdy ich zachowanie uchybia obowiązkom lub godności wykonywanego zawodu (sygn. K 41/97, OTK ZU nr 7/1998, s. 117). Sąd także podkreślił, że funkcjonariuszy Policji obowiązują szczególnie rygorystyczne wymagania w zakresie przestrzegania prawa i byłoby nie do pogodzenia z podstawowymi zasadami, na których opiera się działanie Policji, aby fakt naruszenia prawa przez funkcjonariusza Policji nie pociągał za sobą skutków w stosunku służbowym. W niniejszej sprawie postawiony i potwierdzony zarzut naruszenia dyscypliny służbowej, w sposób niebudzący wątpliwości, wskazywał na konieczność zastosowania środka dyscyplinarnego. Nadto oceniając pozostałe podniesione w skardze zarzuty jako niezasadne wyjaśnił, że Policja, jako uzbrojona formacja służąca społeczeństwu i przeznaczona do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego, jest jedną z instytucji, która dysponuje bardzo dolegliwymi dla obywatela środkami realizacji władztwa państwowego. Szczególna rola społeczna tej grupy zawodowej i jej zhierarchizowana struktura wymaga dla jej skutecznego i prawidłowego działania przestrzegania innych, poza normami prawa karnego i prawa o wykroczeniach, przepisów i zasad. Objęcie policjantów odpowiedzialnością dyscyplinarną uzasadnia społeczna rola tej formacji, charakter powierzonych zadań i kompetencji oraz związane z działalnością Policji publiczne zaufanie. Służyć ma również przeciwdziałaniu takim zachowaniom, które mogłyby pozbawić ją wiarygodności w oczach opinii publicznej, zwłaszcza że wiele uprawnień przyznanych Policji pozwala na ingerowanie w sferę obywatelskich wolności i praw. A. S. złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zaskarżył wydany w sprawie wyrok w całości. Powołując się na przepis art. 174 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podniósł w niej zarzut: 1) naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 7 ust. 4, art. 132 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277) w związku z § 16 i § 19 Zasad etyki zawodowej policjanta stanowiących załącznik do zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta" w związku z § 38 pkt 1 ppkt 2 regulaminu wewnętrznego Ośrodka Szkolenia Policji w P. z dnia [...] lipca 2005 r. stanowiącego załącznik nr 2 rozkazu nr [...] w sprawie zasad wprowadzenia regulaminu wewnętrznego i porządku dnia dla słuchaczy Ośrodka Szkolenia Policji w P. w związku z § 1 pkt 5 i 6 rozporządzenia MSWiA z dnia 2 września 2002 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów (Dz. U. Nr 151, poz. 1261) i § 2 pkt 2 rozporządzenia MSWiA z dnia 17 czerwca 2002 r. w sprawie opiniowania służbowego funkcjonariuszy Policji oraz formularza opinii służbowej (Dz. U. Nr 98, poz. 890 ze zm.), w związku z § 1 pkt 1 zarządzenia nr 21 Komendanta Głównego Policji z 21 maja 1993 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji (opublikowane wewnętrznie) w związku z art. 10 ustawy z dnia 21 lipca 1995 r. o zmianie ustaw: o urzędzie Ministra Spraw Wewnętrznych, o Policji, o urzędzie Ochrony Państwa, o Straży Granicznej oraz o niektórych innych ustawach (Dz. U. Nr 104, poz. 515) w związku z § 133 Zasad techniki prawodawczej stanowiący załącznik do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. Nr 100, poz. 908) w związku z art. 93 ust. 2 Konstytucji RP, 2) naruszenia prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 132 ust. 1 i 2 ustawy o Policji w związku z § 16 i § 19 Zasad etyki zawodowej policjantów w związku z § 38 pkt 1 ppkt 2 regulaminu wewnętrznego Ośrodka Szkolenia Policji w P. z dnia [...] lipca 2005 r. stanowiącego załącznik nr 1 i porządku dnia stanowiącego załącznik do rozkazu nr [...] w sprawie wprowadzenia regulaminu wewnętrznego i porządku dnia dla słuchaczy Ośrodka Szkolenia Policji w P. oraz § 1 pkt 1 zarządzenia nr 21 KGP w sprawie organizacji hierarchicznej w Policji, 3) naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w związku z art. 1, art. 3 § 3, art. 134 § 1, art. 141 § 4 i art. 145 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 134h ust. 1, art. 135g ust. 1 i 2, art. 135i ust. 1 ustawy o Policji, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powołując się na powyższe, na podstawie art. 185 § 1 i art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania niezbędnego do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że po przeanalizowaniu uzasadnienia wyroku Sądu I instancji stwierdza, że Sąd ten nie wyjaśnił dogłębnie stawianych przez skarżącego zarzutów. Ograniczył się do ogólnikowych stwierdzeń niepopartych żadnymi faktami, dowodami i przepisami prawa. Sąd ten rozpatrzył sprawę jednostronnie, nie uwzględniając dowodów przemawiających na korzyść skarżącego, jak zeznania świadków - słuchaczy zeznających na korzyść skarżącego, potwierdzających niesubordynację słuchaczy, fakt nieprzesłuchania w postępowaniu osób postronnych, nieuwzględnienie w tej materii wniosków dowodowych skarżącego, rozstrzygnięcie istniejących wątpliwości (część zeznań słuchaczy na jego korzyść, a część zeznań słuchaczy na jego niekorzyść) jedynie na niekorzyść skarżącego mimo obowiązku prawnego rozstrzygania ich na jego korzyść (art. 135g ust. 2 ustawy o Policji w związku z art. 3 § 3 p.p.s.a.). Zdaniem autora skargi kasacyjnej, Sąd I instancji zaskarżonym wyrokiem w ogóle nie rozstrzygnął następujących kwestii prawnych: 1) czy zarządzenie nr 21 KGP z dnia 21 maja 1993 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji nadal obowiązuje prawnie. Zdaniem skarżącego zarządzenie to nie obowiązuje, gdyż utraciło moc prawną na podstawie art. 10 ustawy z dnia 21 lipca 1995 r. o zmianie ustaw: o urzędzie Ministra Spraw Wewnętrznych, o Policji, o Urzędzie Ochrony Państwa, o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 515). Powołał się w tej mierze na opinię prawną z 8 stycznia 2002 r. Biura Studiów i Ekspertyz Sejmu RP skierowaną do posła Arkadiusza Bratkowskiego oraz artykuł Aleksandra Babińskiego pt.: "Wątpliwości co do stosowania zarządzenia w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji", publ. w miesięczniku "Policja" nr 1-2/2003, str. 38-39, Wyd. WSO - Szczytno, którą załączył do skargi. Zdaniem autora skargi kasacyjnej oznacza to, że w sprawie skarżącego nie można zastosować definicji przełożonego zawartej w § 1 pkt 1 wyżej wymienionego zarządzenia nr 21 KGP, 2) czy kierownik Ośrodka Szkolenia Policji w P. mógł w oparciu o § 9 ust. 2 regulaminu Ośrodka Szkolenia Policji w P. z dnia [...] lipca 2005 r. wydanego na podstawie art. 7 ust. 4 ustawy o Policji przez [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. wydać przepis prawa w postaci regulaminu wewnętrznego Ośrodka Szkolenia Policji, porządek dnia wraz z rozkazem nr [...] kierownika Ośrodka Szkolenia Policji w P. w sprawie wprowadzenia regulaminu wewnętrznego i porządku dnia dla słuchaczy Ośrodka Szkolenia Policji w P. W ocenie skarżącego kierownik Ośrodka Szkolenia Policji w P. nie posiadał i nie posiada uprawnień ustawowych do wydawania przepisów prawa, co oznacza, że regulamin wewnętrzny Ośrodka Szkolenia i rozkaz nr [...] kierownika Ośrodka Szkolenia Policji w P. nie może być podstawą prawną ukarania skarżącego, gdyż nie jest przepisem prawa, chyba że prawa powielaczowego. Z powyższego wynika, że postawiony skarżącemu zarzut II naruszenia dyscypliny służbowej przez skarżącego jest bezpodstawny, gdyż zarzucano skarżącemu naruszenie przepisów, które nie są przepisami prawa. Słuszność powyższego poglądu potwierdza, zdaniem skarżącego, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 8 października 2002 r., sygn. akt K 36/00, art. 93 ust. 2 Konstytucji RP i § 133 Zasad techniki prawodawczej, 3) czy w rozumieniu § 16 i § 19 Zasad etyki zawodowej policjanta stanowiących załącznik do zarządzenia nr 805 KGP z 31 grudnia 2005 r. skarżący był przełożonym słuchaczy Ośrodka Szkolenia Policji w P., wykonując obowiązki nieetatowego dyżurnego OSP. W świetle obowiązujących przepisów § 1 pkt 5 i 6 rozporządzenia MSWiA z 2 września 2002 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów (Dz. U. Nr 151, poz. 1261) i § 2 pkt 2 rozporządzenia MSWiA z 17 czerwca 2002 r. w sprawie opiniowania służbowego funkcjonariuszy Policji oraz formularza opinii służbowej (Dz. U. Nr 98, poz. 890 ze zm.) definiujących przełożonego w Policji (bezpośredniego i właściwego w sprawach osobowych), nieetatowego dyżurnego OSP i wykładowcę OSP w rozumieniu powyższych przepisów nie można, zdaniem skarżącego, uznać za przełożonego słuchaczy OSP, co oznacza, że skarżącemu niebędącemu przełożonym policjantów bezpodstawnie przedstawiono I i II zarzut dotyczący nieprzestrzegania § 16 i § 19 Zasad etyki zawodowej. 4) czy nieetatowy dyżurny, który w ocenie przełożonych służbowych był przełożonym słuchaczy, mógł zastosować środki dyscyplinujące wobec niesubordynacji słuchaczy (niewykonywanie poleceń służbowych dyżurnego OSP) poprzez przeprowadzenie dodatkowych zajęć - musztry. Zgodnie z § 8 pkt 4 regulaminu Ośrodka Szkolenia Policji z dnia [...] lipca 2005 r. wydanego na podstawie art. 7 ust. 4 ustawy o Policji przez [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w P., kierownik OSP został uprawniony do stosowania środków wychowawczych w stosunku do słuchaczy. Oznacza to, że nieetatowy dyżurny, który w świetle przepisów wewnętrznych podczas nieobecności kierownika OSP zastępuje go, też ma prawo do ich stosowania. Komendant nie sprecyzował, jakie to mają być środki, co oznacza, że mogą to być wszelkie współmierne - a takim była musztra - środki służące do zdyscyplinowania niesubordynacji policjantów. Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić należy, że skarżący nie przekroczył swoich uprawnień, gdyż zastosował wobec niezdyscyplinowanych słuchaczy środki wychowawcze przewidziane powyższym regulaminem. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 października 2008 r., sygn. akt I OSK 1607/07 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Zdaniem NSA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z naruszeniem wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania, w tym wskazanych przepisów ustawy o Policji, w uzasadnieniu wyroku nie przeprowadził prawidłowej kontroli zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego. Nie rozpoznał podniesionych w skardze zarzutów. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, by Sąd ten poddał gruntownej ocenie wszystkie aspekty sprawy, co do których skarżący zgłosił zarzuty i co do których ustalenia organów były odmienne od wniosków i twierdzeń skarżącego. Uzasadniając zaskarżony wyrok, którym oddalił skargę, Sąd ten przywołał jedynie treść art. 132 ust. 1 i ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji oraz dwa wyroki Trybunału Konstytucyjnego i stwierdził, że skarżący nadużył pełnionej funkcji jako dyżurny Ośrodka Szkolenia Policji w P., przekraczając swoje uprawnienia. Podał, że wnikliwie przeanalizował całość materiałów zgromadzonych w postępowaniu dyscyplinarnym i nie stwierdził uchybień w zakresie zbierania dowodów ani też nie dopatrzył się błędów w ustaleniach faktycznych, jak również w niewłaściwym stosowaniu przez organ przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie, choć w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku analizy tej zabrakło. W świetle powyższego Sąd ten uznał zarzuty skarżącego za chybione. Pozostałe zarzuty skargi ocenił także jako nieuzasadnione, powołując się na funkcje i cele Policji. Tej treści lakoniczne uzasadnienie zaskarżonego wyroku, narusza art. 134 § 1 p.p.s.a. i nie odpowiada wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a., czyniąc niemożliwym przeprowadzenie przez Naczelny Sąd Administracyjny prawidłowej kontroli zaskarżonego wyroku. Uchybienie wskazanym w skardze kasacyjnej przepisom postępowania, jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, co orzeczono na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż uzasadnienie Sądu, którego rozstrzygnięcie jest następnie weryfikowane przez Sąd wyższej instancji ma za zadanie przede wszystkim powołać w nim argumenty, które są przekonywujące i trafne w danych okolicznościach, tak aby strona była przeświadczona, że Sąd rozpoznający jej sprawę jest przekonany o trafności swego rozstrzygnięcia, nawet gdyby się z nim nie zgadzała. Dlatego też uzasadnienie Sądu ma być jasne oraz zwięzłe, ale musi zawierać ocenę, czy zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy jest pełny, czy został zebrany prawidłowo i jest wystarczający do wymaganego przez prawo ustalenia podstawy faktycznej decyzji oraz, czy rozpoznając sprawę organy nie naruszyły przepisów prawa materialnego stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia. Musi także zawierać odniesienie do zarzutów podniesionych w skardze i zawierać ocenę tych zarzutów pod względem ich wpływu na wynik postępowania. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku wymogów tych nie spełnia, przez co narusza wspomniany przepis prawa. Wobec zasadności podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zbędnym jest na obecnym etapie postępowania odnoszenie się do zasadności podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego, skoro nie został w sposób niebudzący wątpliwości ustalony przez Sąd I instancji stan faktyczny sprawy. Tak więc rozpoznając ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powinien, zdaniem NSA, dokonać kontroli zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego i prawidłowości przeprowadzonego przez organ postępowania dowodowego oraz zastosowanych przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę jego podjęcia, a w uzasadnieniu wydanego w sprawie wyroku, w razie jego sporządzenia, odnieść się do wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżącego w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W przedmiotowej sprawie NSA stwierdził, że Sąd I instancji winien ponownie przeanalizować sprawę dokonując kontroli legalności działań organów orzekających w sprawie. Na wstępie należy wskazać, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy zdaniem Sądu nie budzi wątpliwości co do przebiegu zdarzeń mających miejsce w dniu [...] czerwca 2006 r. Czynności dowodowe były prowadzone zgodnie z postanowieniami rozdziału 10 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 listopada 2003 r. w sprawie szczegółowego trybu wykonywania czynności związanych z postępowaniem dyscyplinarnym w stosunku do policjantów (Dz. U. Nr 198, poz. 1933). Rzecznik dyscyplinarny w prawidłowy sposób przesłuchał świadków zdarzenia w tym osoby w nim uczestniczące czyli słuchaczy [...] OSP w P., osoby, które obserwowały zdarzenie oraz wyjaśnienia obwinionego. Rzecznik dyscyplinarny wykazał, iż wnioski dowodów skarżącego są nieprzydatne dla celów postępowania, a jego postanowienie zostało utrzymane w mocy przez [...] Komendanta Policji w P. W trakcie postępowania zapewniono skarżącemu możliwość zapoznania się z aktami postępowania oraz poinformowano w sposób prawidłowy o jego uprawnieniach procesowych. Jako bezpodstawny należy uznać zarzut skarżącego wskazujący, iż nie może ponosić odpowiedzialności jako przełożony w Policji, gdyż w świetle przepisów definiujących "przełożonego" dotyczących funkcjonariuszy Policji, a więc zarówno § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 czerwca 2002 r. w sprawie opiniowania służbowego funkcjonariuszy Policji oraz wzoru formularza opinii służbowej oraz § 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 września 2002 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów nie jest on przełożonym. Wskazać tu bowiem należy, że ww. akty prawne zawierają jedynie definicję "bezpośredniego przełożonego", a nie przełożonego i wskazują na obowiązki bezpośredniego przełożonego tylko w zakresie opiniowania i oceny służby policjantów. Wskazują więc kto i w jakim zakresie opiniuje policjantów. Te określenia nie dotyczą natomiast instytucji "przełożonego" w zakresie w jakim dotyczy to organizacji pracy w Policji. Jednak z faktu, iż w ustawie o Policji brak jest legalnej definicji "przełożonego" nie oznacza, że nie można się na nią powoływać. Hierarchiczna budowa policji państwowej, zmilitaryzowany charakter jej organizacji wskazują, że pojęcie "przełożonego" w służbie policyjnej jest tożsame z pojęciem językowym, gdzie przełożony to "osoba mająca zwierzchnią władzę nad innymi, zwierzchnik, kierownik" (Uniwersalny Słownik Języka Polskiego, Warszawa 2003) lub "osoba wyższą rangą, mająca władzę nad kimś lub czymś" (Wikipedia). Niewątpliwie w świetle "instrukcji służb oraz zakresu obowiązków dyżurnego Ośrodka Szkolenia Policji w P." wprowadzonej rozkazem nr [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. Kierownika OSP w P., skarżący miał takie uprawnienia wobec słuchaczy OSP, a zatem podlegał odpowiedzialności jako przełożony. Natomiast zdaniem Sądu oceniając materiał zebrany w sprawie, organ winien kierować się treścią art. 134h ust. 1 ustawy o Policji, wedle którego wymierzona kara powinna być współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia, w szczególności powinna uwzględniać okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa dla służby, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków, pobudki działania, zachowanie obwinionego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu oraz dotychczasowy przebieg służby. Dotyczy to szczególnie pierwszego z zarzucanych A. S. czynów. Jak wynika zarówno z wyjaśnień skarżącego jak i z zeznań świadka A. M. zachowanie się słuchaczy [...] podczas sprawdzania stanu osobowego, było niewłaściwe. Zeznania A. M. są tutaj szczególnie ważne, gdyż jest ona świadkiem obiektywnym nie związanym z żadną ze stron konfliktu, jaki miał miejsce pomiędzy skarżącym a słuchaczami [...]. Skarżący był więc niejako sprowokowany zachowaniem się słuchaczy. W tym miejscu należy mieć na względzie, iż w formacjach zmilitaryzowanych pododdziały stanowią pewną całość, od której zachowania zależy bezpieczeństwo zarówno członków pododdziału, jak i innych osób. Celem szkolenia w pododdziałach jest nauczanie współdziałania w grupie oraz odpowiedzialności za całość grupy. Dotyczy to także nauki musztry, która jest podstawowym i pierwotnym elementem nauczania współdziałania w jednostkach zmilitaryzowanych. Należy zatem rozważyć czy w sytuacji, gdy niektóre osoby w pododdziale dezorganizują pracę całości pododdziału, przełożony nie ma uprawnień do podjęcia działań dyscyplinujących pracę całości pododdziału. Takie postępowanie przełożonego ma bowiem służyć wypracowaniu elementów współdziałania grupy. Natomiast nie budzą wątpliwości Sądu czyny popełnione przez skarżącego, wymienione w pkt 2 i 3 sentencji orzeczenia nr [...] Komendanta Głównego Policji. Stan faktyczny jest tutaj ustalony prawidłowo. Skarżący powinien kierować się postanowieniami regulaminu OSP w P., które zabraniają przeprowadzania nocnych ćwiczeń po capstrzyku. Nadto przełożony policjantów, nie może wobec swoich podwładnych używać słów obraźliwych. Jednak biorąc pod uwagę, iż ocena czynu pierwszego popełnionego przez A. S. może skutkować wymiarem kary dyscyplinarnej, Sąd uchylił zaskarżone orzeczenia Komendanta Głównego Policji w całości. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w sentencji. O wykonalności zaskarżonej decyzji, Sąd orzekł na podstawie art. 152 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzekając o kosztach Sąd działał na podstawie art. 200 w zw. z art. 209 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.