III SA/Gl 1032/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Jyż, Sędziowie Asesor WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Protokolant Referent Beata Kujawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2009 r. przy udziale - sprawy ze skargi G. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] odmówił G. O. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie odmowy dokonania zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za [..] r. i określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za tenże miesiąc. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołano art. art. 162 i art. 163 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). Natomiast w uzasadnieniu przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego oraz argumentację prawną. Podkreślono, że decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. Nr [...] z dnia [...] r. została wysłana za zwrotnym potwierdzeniem odbioru [...] r. pod wskazany przez G. O. adres - w B., ul. [...]. Przesyłka była dwukrotnie awizowana – [...] i [...] r. Doręczyciel zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki w Urzędzie Pocztowym umieścił w oddawczej skrzynce pocztowej adresata stosownie do wymogów z art. 150 § 1a i 150 § 2 Ordynacji podatkowej. W rezultacie organ pierwszej instancji - na podstawie - art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej - uznał doręczenie za dokonane z upływem ostatniego (czternastego) dnia ustawowego okresu przechowywania listu w placówce pocztowej, czyli z dniem [...] r. Ustawowo zaś określony 14-dniowy termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu [...] r. Wysyłając decyzję organ podatkowy I instancji nie wiedział, że strona przebywa w Areszcie Śledczym w B. od [...] r. Informacje tą powzięto na podstawie pisma z Urzędu Kontroli Skarbowej z [...] r. Nr [...]. Wobec powyższego kopię tejże decyzji do wiadomości wysłano w dniu [...] r. do Prokuratury Okręgowej w B. z prośbą o doręczenie decyzji podatnikowi. Przesyłka jednakże została zwrócona do Urzędu w dniu [...] r., gdyż wobec G. O. uchylono z dniem [...] r. tymczasowe aresztowanie. Organ podatkowy I instancji uznał, że po uchyleniu tymczasowego aresztowania podatniczka może osobiście zwrócić się do urzędu o wydanie kopii decyzji, tym bardziej, że o fakcie jej wydania dowiedziała się z uzasadnienia decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K.. Zatem odstąpił od ponownego wysłania kopii decyzji do wiadomości. W dniu [...] r. Pani G. O. złożyła do Urzędu Skarbowego w B. wniosek o dostarczenie kserokopii decyzji dotyczącej zwrotu VAT za [...] r., informując, że decyzji tej nie otrzymała, gdyż przebywała od [...] r. do [...] r. w areszcie, a następnie w zakładzie karnym. Do wniosku tego nie przedłożono żadnych dodatkowych dokumentów. W dniu [...] r. wpłynęło do urzędu pełnomocnictwo udzielone przez Panią O. adwokatowi A. J. oraz wniosek pełnomocnika o doręczenie odpisu decyzji w zakresie podatku VAT. Odpis decyzji Nr [...] z dnia [...] r. został odebrany osobiście w kancelarii Urzędu Skarbowego w B. przez G. O. w dniu [...] r. Od tej decyzji pełnomocnik złożył odwołanie za pośrednictwem poczty [...] r., wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. We wniosku pełnomocnik podniósł, że decyzja nigdy nie stała się prawomocna z uwagi na to, że nie została doręczona G. O. Ponadto nadmienia, iż w momencie gdy wysyłano decyzję podatniczka przebywała w Areszcie Śledczym, a po skazującym ją wyroku przebywała w Zakładzie Karnym, o czym organ był powiadomiony. Nie znajdując podstaw do uznania argumentów strony Dyrektor Izby Skarbowej w [...] opierając się na art. 162 § 1, § 2 i § 3 Ordynacji podatkowej stwierdził, że pełnomocnik strony, składając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, zakwestionował wyłącznie skuteczność zastępczego doręczenia decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. Natomiast w żadnej mierze nie wykazał, iż spełnione zostały przesłanki umożliwiające pozytywne rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu, o którym mowa w art. 162 Ordynacji podatkowej. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania został złożony z uchybieniem siedmiodniowego terminu określonego w art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, bowiem o fakcie wydania przez organ podatkowy I instancji decyzji w sprawie podatku od towarów i usług za [...] r., a także o jej rozstrzygnięciu G. O. powzięła informację już na podstawie decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z [...] r. Nr [...] określającej zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za [...] r. w kwocie [...] zł. W decyzji tej powołano decyzję nr [...], wskazując, że decyzją tą odmówiono dokonania zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w kwocie [...] zł oraz określono zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za [...] r. w kwocie [...] zł. Decyzja zaś Dyrektora UKS została doręczona Pani O. [...] r. Od w/w decyzji podatniczka wniosła odwołanie, po rozpatrzeniu którego Dyrektor Izby Skarbowej w [...] decyzją z [...] r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Natomiast wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem pełnomocnik wysłał za pośrednictwem poczty dopiero w dniu [...] r., tj. po upływie siedmiu dni. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik G. O. wniósł o uchylenie postanowienia. Zarzucił organowi podatkowemu naruszenie art. 223 § 2, art. 150 § 1a i 2 Ordynacji podatkowej przez błędne przyjęcie prawidłowego doręczenia decyzji podatniczce. Strona skarżąca wskazała, że w czasie kiedy doszło do złożenia decyzji w urzędzie pocztowym G. O. przebywała w areszcie śledczym, o czym organ wiedział. Zaś strona nie mogła zawiadomić organu o zmianie miejsca pobytu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do podniesionych zarzutów Dyrektor Izby Skarbowej w [...] podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Na rozprawie pełnomocnik skarżącej wywodził jak w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje : Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonym postanowieniu ostatecznym z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – zwany dalej ppsa) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można organom podatkowym skutecznie zarzucić, iż przy rozstrzyganiu sprawy naruszyły obowiązujące przepisy prawa materialnego lub procesowego. Przystępując do oceny legalności zaskarżonego postanowienia, należy podkreślić, iż kontrola dopuszczalności odwołania jest pierwszą czynnością jaką podejmuje organ odwoławczy po otrzymaniu odwołania, a merytoryczne rozpatrzenie określonej sprawy przez tenże organ może nastąpić dopiero wówczas jeśli po wstępnej kontroli odwołania okaże się, że jest ono dopuszczalne i zostało wniesione z zachowaniem terminu do jego wniesienia. Natomiast uchybienie terminu uniemożliwia prowadzenie postępowania odwoławczego. W postępowaniu podatkowym uchybienie terminu zachodzi wówczas, gdy czynność procesowa nie została dokonana przez stronę bądź uczestnika postępowania, w ciągu oznaczonego dla tej czynności okresu. Przywrócenie zaś uchybionego terminu, w świetle art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 1997 r. Nr 137 poz. 926 ze zm.), następuje wyłącznie na wniosek zainteresowanego, a przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy w jego uchybieniu. Wystarczy, że przesłanka ta zostanie uprawdopodobniona. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Dokonując zatem oceny, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swej winy, organ podatkowy powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i ocenić winę według obiektywnych mierników staranności. Brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Poza tym wskazać również należy, że w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach z dnia 28 grudnia 2000 r. o sygn. akt I SA/Ka 1781/99 wyrażono pogląd, iż od strony postępowania można oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw i w tym kontekście należy oceniać przesłankę braku winy w uchybieniu terminu z art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Mając powyższe na uwadze przede wszystkim należy zauważyć, iż podstawowym warunkiem zastosowania trybu z art. 150 Ordynacji podatkowej jest nieobecność adresata w mieszkaniu. Jeżeli jednak adresat zawiadomił organ podatkowy, że w określonym czasie będzie przebywał poza miejscem zamieszkania, to w czasie tym nie można stosować doręczenia zastępczego (vide: wyrok NSA z 14 lutego 1992 r., SA/Wr 19/92). Zaznaczyć jednak należy, że w świetle art. 146 § 1 Ordynacji podatkowej w toku postępowania strona oraz jej przedstawiciel lub pełnomocnik mają obowiązek zawiadomić organ podatkowy o zmianie swojego adresu, w tym adresu poczty elektronicznej, jeżeli wystąpiono o doręczanie pism drogą elektroniczną. Natomiast - § 2 - w razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1, pismo uznaje się za doręczone pod dotychczasowym adresem, a organ podatkowy pozostawia pismo w aktach sprawy. Zatem wobec niedopełnienia przez stronę powyższego obowiązku i nie poinformowania organu o pobycie w areszcie negatywne skutki zaistniałe wobec takiego zaniechania obciążają skarżącą. Tym bardziej, że G. O. miała świadomość toczącego się postępowania podatkowego, gdyż osobiście odbierała wszystkie wcześniejsze przesyłki w sprawie począwszy od zawiadomienia z dnia [...] i [...] r., poprzez pierwotną decyzję organu I instancji z dnia [...] r. ([...] r. złożyła od niej odwołanie), decyzję organu odwoławczego z dnia [...] r. uchylającą w/w decyzję I instancji; również osobiście odebrała [...] r. zawiadomienie informujące o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym i [...] r. postanowienie o możliwości wypowiedzenia się w sprawie. Mając powyższe uregulowania prawne na względzie należy skonstatować, iż zasadnie organ odwoławczy uznał doręczenie decyzji pierwszoinstancyjnej w dniu [...] r. po dwukrotnym awizowaniu przesyłki. Odnosząc się do kwestii terminowości i zasadności wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania zauważyć należy, że został on złożony dopiero w dniu [...] r. wraz z dopełnieniem czynności złożenia odwołania. Uprzednio jednak w dniu [...] r. strona złożyła wniosek o dostarczenie spornej decyzji; ponowny wniosek w tym zakresie wniósł w dniu [...] r. pełnomocnik strony. Decyzję tą G. O. odebrała osobiście w siedzibie organu i instancji w dniu [...] r. i dopiero po upływie 16 dni – tj. [...] r. wniesiony został przedmiotowy wniosek wraz z odwołaniem. W jego uzasadnieniu zupełnie pominięto wykazanie zaistnienia przesłanek warunkujących zastosowanie wnioskowanej instytucji przywrócenia terminu, w tym dochowania 7-dniowego terminu. Dlatego też zasadnie organ odwoławczy uznał, że pełnomocnik nie wykazał, iż spełnione zostały przesłanki umożliwiające pozytywne rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu, o którym mowa w art. 162 Ordynacji podatkowej. Nadto przedmiotowy wniosek został złożony z uchybieniem siedmiodniowego terminu określonego w art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej. Organ zasadnie przyjął bowiem, że strona dowiedziała się już o zaskarżanej decyzji z decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, którą doręczono G. O. w dniu [...] r. Natomiast Sąd analizując akta sprawy dodatkowo zauważył, iż na rozprawie w Sądzie Rejonowym w B. w dniu [...] r. strona osobiście przyznała, że ostateczna decyzja dot. rozliczeń za [...] r. zapadła w [...] r.; powyższą okoliczność potwierdza także protokół z dnia [...] r. Konstatując zatem należy zauważyć, że całkowicie chybione jest argumentowanie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania przebywaniem G. O. w areszcie śledczym i następnie w zakładzie karnym, skoro w żaden sposób nie wykazano dochowania 7-dniowego terminu od daty powzięcia wiadomości o wprowadzeniu do obrotu prawnego decyzji z dnia [...] r. Również za bezzasadny należy uznać argument niemożności poinformowania organu o zmianie miejsca pobytu. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego zarówno w art. 245 § 1 dotyczącym zatrzymanego, jak i w art. 261 § 1 i 3 dot. osoby tymczasowo aresztowanej reguluje możliwość nawiązania w dostępnej formie kontaktu z adwokatem i innymi osobami. Z żadnej normy prawnej nie wynika zakaz korespondencji z organami administracji publicznej. Wręcz odwrotnie kwestia ta została uregulowana w kodeksie karnym wykonawczym (art. 217b § 1) oraz w rozporządzeniu z dnia 25 sierpnia 2003r. Regulaminie organizacyjno-porządkowy wykonywania tymczasowego aresztowania. Ograniczenia w utrzymywaniu kontaktów dotyczą wyłącznie możliwości widzeń z członkami rodziny i najbliższymi w wyniku zastosowania wobec osób zatrzymanych, tymczasowo aresztowanych, skazanych kar dyscyplinarnych. Reasumując powyższe Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi, zatem stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.