I SA/Gl 945/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak (spr.), Sędzia NSA Przemysław Dumana,, Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant Halina Modliszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł ( słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. – w dalszej części uzasadnienia określane zamiennie słowem "Kolegium" – działając na podstawie art. 138 § 2, art. 123, art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( t. j. Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z 2000 r. z późn. zm. ) oraz art. 18, art. 33 i art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. Nr 229, poz. 1954 z 2005 r. z późn. zm. ) – utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta C. z dnia [...] Nr [...] w sprawie stanowiska wierzyciela w związku z zarzutami dłużnika zgłoszonymi w trybie postępowania egzekucyjnego. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ II instancji podniósł, iż Prezydent Miasta C. wypowiedział się w/w postanowieniem jako wierzyciel w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym wobec nieuregulowania przez A Sp. z o.o. zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2001 – 2002. Jak wskazało Kolegium, z materiału dowodowego wynika, że po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania Prezydent Miasta C. przesłał do dłużnika Spółki A upomnienie w związku z istniejącymi zaległościami z tytułu podatku od nieruchomości. Spółka nie uregulowała spornych zaległości, co stało się przyczyną wystawienia tytułów wykonawczych o numerach [...] z dnia [...].,[...] z dnia [...] oraz [...] z dnia [...]. Tytuły te zostały skierowane zgodnie z właściwością miejscową do Urzędu Skarbowego W. Następnie, w związku z otrzymaniem zawiadomienia o wszczęciu egzekucji z nieruchomości stanowiącej własność dłużnika oraz mającą się odbyć pierwszą licytacją prowadzoną przez Komornika Sądowego [...] przy Sądzie Rejonowym w C., organ podatkowy pismem z dnia 21 lipca 2004 r. zwrócił się do organu egzekucyjnego o przekazanie tytułów wykonawczych do realizacji Komornikowi Sądowemu. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. pismem z dnia 2 sierpnia 2004 r. przekazał wystawione przez wierzyciela tytuły wykonawcze Komornikowi Sądowemu [...] w C., celem uwzględnienia należności z nich wynikających, w uzyskanej kwocie sprzedaży nieruchomości. Tytuły te zostały zwrócone przez Komornika Sądowego, organowi egzekucyjnemu w dniu 31 sierpnia 2005 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego, pismem z dnia 17 kwietnia 2008 r. wystąpił do Prezydenta Miasta C. – jako wierzyciela – o zajęcie stanowiska w sprawie zgłoszonych przez zobowiązaną Spółkę zarzutów w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym. Kontynuując, Kolegium wskazało, iż zgodnie z art. 34 § 4 upea, organ egzekucyjny – po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu – wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ II instancji podniósł, iż zgodnie z treścią art. 70 Ordynacji podatkowej, zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem pięciu lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany m.in. wskutek pierwszej czynności egzekucyjnej, o której podatnik został powiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zakończono postępowanie egzekucyjne. Przenosząc wyżej zacytowane uregulowania prawne na grunt niniejszej sprawy, Kolegium stwierdziło, że na podstawie tytułów wykonawczych NR [...] z dnia [...] i [...] z dnia [...] wystawionych przez wierzyciela, organ egzekucyjny zastosował wobec Spółki A środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego w Banku B, doręczając jednocześnie zobowiązanej w dniu 30 grudnia 2002 r. zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego z dnia [...] Nr [...] wraz z odpisem tytułu wykonawczego Nr [...]. Za niezasadny w związku z powyższym uznało Kolegium zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego. Końcowo, Kolegium wyraziło pogląd, iż organ podatkowy nie ma obowiązku dokonywania oceny prawidłowości działań organu egzekucyjnego w sprawie stanowiska wierzyciela w związku z zarzutami w trybie postępowania egzekucyjnego. W/w postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. zostało zaskarżone przez Spółkę A do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zaskarżonemu postanowieniu Spółka zarzuciła naruszenie: 1) przepisów prawa materialnego, a to art. 70 § 1 i § 4 Ordynacji podatkowej poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że zobowiązania Spółki nie uległy przedawnieniu, 2) przepisów postępowania egzekucyjnego, a to: - art. 124 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nie wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, - art. 107 § 3 w zw. z art. 126 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nie wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz nie odniesienie się do zarzutów Spółki dotyczących naruszenia przez organ I instancji przepisów art. 124 i art. 107 § 3 Kpa, - w/w przepisów poprzez utrzymanie w mocy postanowienia, które nie spełnia podstawowych wymogów statuowanych tymi przepisami, - art. 17 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez nierozpoznanie wniosku Spółki o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zażalenia. Uzasadniając skargę, Spółka A, w pierwszej kolejności zakwestionowała stanowisko Kolegium, przyjmujące, iż bieg terminu przedawnienia biegnie od nowa od dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. W tym zakresie, Spółka odwołała się do treści art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, wskazując iż zgodnie z jego treścią, bieg terminu przedawnienia biegnie od nowa, od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Mając na uwadze w/w uregulowanie Spółka wywiodła, że zobowiązania Spółki z tytułu podatku od nieruchomości za okres od miesiąca listopada 2001 r. do końca maja 2002 r. ( tytuły wykonawcze Nr [...] – [...] z dnia [...]. ) uległy przedawnieniu w dniu 4 lutego 2008 r. tj. po upływie pięciu lat, licząc od dnia w którym zastosowano środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego, o czym Spółka została powiadomiona w dniu 3 lutego 2003 r. Zobowiązanie za okres od miesiąca lipca 2002 r. do listopada 2002 r. objęte tytułami wykonawczymi o numerach od [...] do [...] z dnia [...] uległy przedawnieniu z dniem 1 stycznia 2008 r., gdyż odnośnie tych zobowiązań bieg terminu przedawnienia nie został przerwany przez żadną czynność egzekucyjną, a więc zobowiązanie przedawniło się na zasadzie art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej tj. z upływem pięciu licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Jak podniosła skarżąca zobowiązania te – zgodnie z art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej – wygasły, a zatem zasadny jest zarzut naruszenia przez Kolegium art. 70 § 1 i § 4 Ordynacji podatkowej. Za zasadne uznała skarżąca wskazanie, iż Kolegium powołało się na tytuły wykonawcze z dnia [...] i z dnia [...] przyjmując ich doręczenie w dniu 30 grudnia 2002 r., nie wyjaśniając jakim sposobem czynność egzekucyjna podjęta w grudniu 2002 r. przerwała bieg terminu przedawnienia należności objętych tytułami wykonawczymi, które zostały wystawione kilka miesięcy później. Spółka wskazała, iż tylko należności objęte tytułem wykonawczym [...] a dotyczące podatku od nieruchomości za miesiąc grudzień 2002 nie uległy przedawnieniu, gdyż bieg terminu został skutecznie przerwany wskutek zajęcia rachunku bankowego w dniu [...] o czym Spółka została powiadomiona w dniu 21 maja 2004 r. Kontynuując, skarżąca podniosła, iż zaskarżone postanowienie nie spełnia wymogów statuowanych przepisami art. 124 i art. 107 § 3 w związku z art. 126 Kpa. Postanowienie nie powołuje bowiem ani podstawy prawnej, nie zawiera uzasadnienia prawnego. Wskazany przez Kolegium art. 138 § 2 Kpa stanowi podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji, co w rozpatrywanej sprawie nie miało miejsca. Jak zaznaczyła skarżąca, zaskarżone postanowienie Kolegium w podwójny sposób narusza w/w przepisy, gdyż utrzymuje w mocy postanowienie Prezydenta Miasta C. nie spełniające elementarnych wymogów wymaganych tymi przepisami, takich jak oznaczenia stron, powołania podstawy prawnej, rozstrzygnięcia, uzasadnienia faktycznego i prawnego. Za chybione uznano twierdzenie organu II instancji, iż organ podatkowy nie ma obowiązku dokonywania oceny prawidłowości prowadzonego postępowania egzekucyjnego, gdyż zarzuty zażalenia dotyczyły naruszenia przepisów postępowania przez Prezydenta Miasta C. w związku z wydaniem postanowienia jako wierzyciela w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym, a nie organu egzekucyjnego tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego W. Na marginesie skarżąca podzieliła pogląd, iż organ podatkowy nie ma obowiązku dokonywać oceny prawidłowości prowadzonego postępowania egzekucyjnego, jednakże jako wierzyciel publicznoprawny miał obowiązek odniesienia się do zarzutów zgłoszonych pismem z dnia 10 kwietnia 2008 r., w tym do zarzutu przedawnienia egzekwowanego zobowiązania. Skarżąca wskazała ponadto, że Kolegium nie odniosło się do wniosku zgłoszonego w trybie art. 17 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a dotyczącym wstrzymania postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zażalenia. Skarżąca Spółka A wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Prezydenta Miasta C. z dnia [...], 2) zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., w odpowiedzi na skargę, wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu objętego skargą postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył co następuje. Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem legalności, a więc zgodności działań administracji z obowiązującym prawem. W sytuacji, gdy sąd administracyjny stwierdzi, iż wydana decyzja/postanowienie narusza prawo, to zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) uchyla decyzję/postanowienie w części lub całości. Uchylenie decyzji/postanowienia następuje w przypadku gdy, doszło do naruszenia prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu, postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. zawiera uchybienia, które uzasadniają wyeliminowanie go z obrotu prawnego. Odnosząc się do zarzutów skargi, w pierwszej kolejności podkreślenia wymaga okoliczność – na którą zresztą zwróciła uwagę skarżącą Spółka – iż rozstrzygniecie II instancyjne, w odniesieniu do zarzutu przedawnienia zobowiązania podatkowego, zostało oparte o przepis art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, jednakże w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 września 2005 r. . Organ zwrócił uwagę, iż zgodnie z art. 70 § 4 cytowanej ustawy po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zakończono postępowanie egzekucyjne. Umknęła natomiast organowi odwoławczemu okoliczność, że z dniem 1 września 2005 r. weszła w życie ustawa z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2005 r. Nr 143, poz. 1199), dalej zamiennie nazywana "nowelą z dnia 30 czerwca 2005 r.", wprowadzająca zmianę tego przepisu. Obecnie, zgodnie z w/w przepisem, po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Stosownie natomiast do art. 21 w/w ustawy, do przedawnienia zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepis art. 70 § 4 ustawy wymienionej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Za ugruntowany przy tym można uznać pogląd orzecznictwa sądowoadministracyjnego – który ukształtował się po wskazanej nowelizacji – iż "Ocenę tego, od kiedy zaczął biec termin przedawnienia, po jego przerwaniu, wskutek zastosowania środka egzekucyjnego przed dniem 1 września 2005 r., należało przeprowadzić z uwzględnieniem art. 21 ustawy z 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 143, poz. 1199)" ( porów. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2007 r. sygn. akt II FSK 518/06 , wyrok NSA z dnia 16 maja 2007 r. sygn. akt II FSK 668/06). W opisanej sytuacji – zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie – zaskarżone postanowienie, chociażby z tej przyczyny, nie może pozostać w obrocie prawnym, a skarga zasługuje na uwzględnienie. Niezależnie od zasadności wskazanego wyżej zarzutu podzielić należy także argumentację skargi, w tej części, w której skarżąca podnosi, iż "Kolegium powołało się na tytuły wykonawcze z dnia [...] i z dnia [...] przyjmując ich doręczenie w dniu 30 grudnia 2002 r., nie wyjaśniając jakim sposobem czynność egzekucyjna podjęta w grudniu 2002 r. przerwała bieg terminu przedawnienia należności objętych tytułami wykonawczymi, które zostały wystawione kilka miesięcy później". Faktycznie, z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wniosek jaki wywiodła strona skarżąca jest uprawniony, gdyż na stronie drugiej ( ostatnie zdanie ) oraz stronie trzeciej ( pierwsze i drugie zdanie ) organ II instancji mówi o tytułach wykonawczych wystawionych w miesiącu [...] i [...] by następnie stwierdzić, że zastosowano środek egzekucyjny w dniu [...] w postaci zajęcia rachunku bankowego w Banku B. Co prawda z końcowej części tego zdania wynika, że zawiadomienie o w/w zajęciu zostało doręczone Spółce w dniu 30 grudnia 2002 r. wraz z tytułem wykonawczym nr [...] ( a więc innym niż wymienionymi na stronie 2 ), to jednak ta konstatacja wyraźnie wskazuje, iż organ de facto nie ustalił, czy doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia w odniesieniu do tytułów wymienionych w ostatnim zdaniu na stronie drugiej uzasadnienia. Zasadnym jest także podniesienie, że ani wierzyciel, ani też organ II instancji nie odniósł się do zarzutu wskazującego, iż w odniesieniu do zobowiązania za okres od miesiąca lipca 2002 r. do miesiąca listopada 2002 r. – pomimo wystawienia tytułów wykonawczych – bieg terminów przedawnienia nie został przerwany, gdyż nie zastosowano wobec zobowiązanej żadnej czynności egzekucyjnej, a więc zobowiązanie przedawniło się w czasie określonym w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej. Sąd podziela także stanowisko skargi dotyczące nie rozpatrzenia przez Kolegium zarzutów zawartych w zażaleniu, a dotyczących naruszenia przez Prezydenta Miasta C. wymogów określonych przepisami art. 124 i art. 107 § 3 w związku z art. 126 Kpa. Postanowienie to – poza art. 34 § 4 upea – nie powołuje podstawy prawnej, nie zawiera też uzasadnienia prawnego. Przede wszystkim postanowienie to jednak nie rozstrzyga istoty zarzutów zgłoszonych przez zobowiązaną Spółkę, a dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych objętych poszczególnymi tytułami. Postanowienie to opisuje bowiem sekwencję zdarzeń związanych z wystawieniem tytułów wykonawczych i przekazaniem ich do organu egzekucyjnego oraz do Komornika Sądowego [...] przy Sądzie Rejonowym w C., bez prawnej oceny tychże zdarzeń i ewentualnego ich wpływu na bieg terminu przedawnienia. Rację ma także skarżąca, iż wskazany przez Kolegium art. 138 § 2 Kpa stanowi podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji, co w rozpatrywanej sprawie nie miało miejsca. Także naruszenie art. 17 upea, nie budzi wątpliwości, skoro wniosek ten nie został rozpatrzony, a z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, w żaden sposób nie wynika, z jakimi względami kierował się w tym względzie organ odwoławczy. Reasumując, zasadnym jest wyrażenie spostrzeżenia, że rozstrzygając przedmiotową sprawę Kolegium pominęło istotne argumenty zawarte zarówno w zarzutach, jak i zażaleniu, skupiając swoje rozważania tylko na art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej i to w brzmieniu obowiązującym przed dniem orzekania zarówno przez wierzyciela, jak i organ II instancji. Rozpoznając ponownie sprawę, Kolegium przede wszystkim dokona oceny postanowienia wierzyciela w odniesieniu do wszystkich kwestii, które zostały podniesione w piśmie z dnia 10 kwietnia 2008 r. pn. "Zarzut w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego", a ponadto rozpatrzy każdy zarzut zawarty w zażaleniu zobowiązanej z dnia 20 maja 2008 r. Nie bez znaczenia dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy będzie także uzupełnienie materiału dowodowego o te dowody, na które powołuje się organ ( np. zajęcie wierzytelności bankowej zobowiązanej ), a których brak w aktach przekazanych Sądowi. Na marginesie należałoby podnieść, że akta te są niezupełne i nie zawierają nawet potwierdzonych kserokopii tytułów wykonawczych, nie wspominając już o dokumentach potwierdzających przerwanie biegu terminu przedawnienia. Organ dokonana także oceny podstawowego zarzutu dotyczącego przedawnienia zobowiązań podatkowych z uwzględnieniem regulacji zawartych w art. 70 § 1 i § 4 Ordynacji podatkowej, a także art. 21 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw. W tym zakresie pomocne mogą się okazać poglądy zawarte m.in. w wyroku NSA z dnia 12 kwietnia 2007 r. sygn. akt II FSK 518/06 oraz w wyroku NSA z dnia 16 maja 2007 r. sygn. akt II FSK 668/06. W sumie zatem, mając na uwadze podniesione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie w całości, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Wniosek strony o zasądzenie kosztów postępowania uwzględniono w oparciu o art. 200 powołanej ustawy.