IV SA/Wa 68/08
WyrokWSA w Warszawie2008-04-17
Skład orzekający: Jarosław Stopczyński, Marta Laskowska, Marian Wolanin
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Gminna Spółdzielnia "S." w P. posiadała interes prawny do wniesienia skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi dotyczącą reformy rolnej, skoro jej roszczenie opierało się na przyszłych zdarzeniach i nie posiadała tytułu praworzeczowego do nieruchomości?Ratio decidendi
Gminna Spółdzielnia "S." w P. nie wykazała istnienia swojego interesu prawnego w kwestionowaniu decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Jej interes prawny opierał się na roszczeniu o ustanowienie użytkowania wieczystego i przeniesienie własności budynków, co stanowiło zdarzenie przyszłe i niepewne, a tym samym interes faktyczny, a nie prawny. Posiadanie jedynie tytułu użytkowania nieruchomości nie jest wystarczające do wykazania interesu prawnego w rozumieniu przepisów prawa materialnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Gminnej Spółdzielni "S." w P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymującą w mocy decyzję stwierdzającą nieważność orzeczeń z 1946 r. w części dotyczącej nieruchomości przeznaczonych na reformę rolną. Skarżąca Spółdzielnia twierdziła, że decyzja narusza jej interes prawny, ponieważ działki znajdujące się w jej użytkowaniu stanowią własność Gminy P., a jej przysługuje roszczenie o ustanowienie użytkowania wieczystego i przeniesienie własności budynków. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uznał, że nieruchomości te nie podlegały reformie rolnej ze względu na zatwierdzoną parcelację pod działki budowlane oraz fakt, że ich powierzchnia nie spełniała norm obszarowych.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Stopczyński, Sędziowie asesor WSA Marta Laskowska (spr.), asesor WSA Marian Wolanin, Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2008 r. sprawy ze skargi Gminnej Spółdzielni S. w P. z siedzibą w G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej - oddala skargę -
Decyzją z dnia (...) listopada 2007 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozpatrzeniu wniosku złożonego przez Burmistrza Miasta i Gminy P. oraz Gminną Spółdzielnię "S." w P., z siedzibą w G. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) sierpnia 2007 r.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przedstawił następujący stan sprawy.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozpatrzeniu złożonego w niniejszej sprawie wniosku A. S. decyzją z dnia (...) sierpnia 2007r. postanowił:
1. Stwierdzić nieważność wydanego orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia (...) września 1946 oraz utrzymanego nim w mocy orzeczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w W. z dnia (...) lipca 1946r. w części dotyczącej nieruchomości pn. "F." o łącznej powierzchni 4,77 ha, oznaczonej w aktualnej ewidencji gruntów jako działki nr (...), (...), (...), (...), (...), (...) położone we wsi G., gmina P..
2. Stwierdzić, że wymienione orzeczenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia (...) września 1946r. oraz orzeczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w W. z dnia (...) lipca 1946r. zostały wydane z naruszeniem prawa w części dotyczącej:
1) nieruchomości pn. ,, F." o łącznej powierzchni 48,16 ha w skład której wchodzą oznaczone według aktualnej ewidencji gruntów działki nr: (...) o pow. 0,65 ha, (...) o pow. 0,50 ha, (...) o pow. 0,50 ha, (...) o pow. 0,68 ha, (...) o pow. 0,40 ha, (...) o pow. 0,67 ha, (...) o pow. 0,63 ha, (...) o pow. 0,68 ha, (...) o pow. 0,35 ha, część działki (...) o pow. 0,47 ha, (...) o pow. 0,06 ha, (...) o pow. 0,06 ha, (...) o pow. 0,09 ha, (...) o pow. 0,27 ha, (...) o pow. 0,10 ha, (...) o pow. 0,13 ha, (...) o pow. 0,20 ha, (...) o pow. 0,02 ha, (...) o pow. 0,09 ha, (...) o pow. 0,25 ha, (...) o pow. 0,32 ha, (...) o pow. 0,17 ha, (...) o pow. 0,37 ha, (...) o pow. 0,33 ha, (...) o pow. 0,36 ha, (...) o pow. 0,14 ha, (...) o pow. 0,18 ha, (...) o pow. 0,32 ha, (...) o pow. 0,30 ha, (...) o pow. 0,06 ha, (...) o pow. 0,73 ha, (...) o pow. 1,22 ha, (...) o pow. 0,37 ha, (...) o pow. 0,09 ha, (...) o pow. 0,27 ha, (...) o pow. 0,23 ha, (...) o pow. 0,50 ha, (...) o pow. 0,74 ha, (...) o pow. 0,16 ha, (...) o pow. 0,08 ha, (...) o pow. 0,08 ha, (...) o pow. 0,08 ha, (...) o pow. 0,09 ha, (...) o pow. 0,10 ha, (...) o pow. 0,21 ha, (...) o pow. 0,29 ha, (...) o pow. 0,25 ha, (...) o pow. 0,48 ha, (...) o pow. 0,04 ha, (...) o pow. 0,14 ha,(...) o pow. 0,23 ha, (...) o pow. 0,08 ha, (...) o pow. 0,08 ha, (...) o pow. 0,12 ha, (...) o pow. 0,01 ha, (...) o pow. 0,03 ha, (...) o pow. 0,10 ha, (...) o pow. 0,10 ha, (...) o pow. 0,21 ha, (...) o pow. 0,07 ha, (...) o pow. 0,09 ha, (...) o pow. 0,08 ha, (...) o pow. 0,07 ha, (...) o pow. 0,01 ha, (...) o pow. 0,06 ha, (...) o pow. 0,09 ha, (...) o pow. 0,10 ha, (...) o pow. 0,11 ha, (...) o pow. 0,10 ha, (...) o pow. 0,23 ha, (...) o pow. 0,13 ha, (...) o pow. 0,02 ha, (...) o pow. 0,15 ha, (...) o pow. 0,15 ha, (...) o pow. 0,12 ha, (...) o pow. 0,11 ha, (...) o pow. 0,73 ha, (...) o pow. 0,16 ha, (...) o pow. 0,15 ha, (...) o pow. 0,15 ha, (...) o pow. 0,15 ha, (...) o pow. 0,15 ha, (...) o pow. 0,16 ha, (...) o pow. 0,10 ha, (...) o pow. 0,09 ha, (...) o pow. 0,08 ha, (...) o pow. 0,02 ha, (...) o pow. 0,12 ha, (...) o pow. 0,09 ha, (...) o pow. 0,10 ha, (...) o pow. 0,18 ha, (...) o pow. 0,28 ha, (...) o pow. 0,30 ha, (...) o pow. 0,34 ha, (...) o pow. 0,15 ha, (...) o pow. 0,07 ha, (...) o pow. 0,07 ha,
(...) o pow. 0,60 ha, (...) o pow. 0,12 ha, (...) o pow. 0,11 ha, (...) o pow. 0,14 ha, (...) o pow. 0,15 ha, (...) o pow. 0,15 ha, (...) o pow. 0,15 ha, (...) o pow. 0,30 ha, (...) o pow. 0,17 ha, (...) o pow. 0,17 ha, (...) o pow. 0,18 ha, (...) o pow. 0,18 ha, (...) o pow. 0,30 ha, (...) o pow. 0,30 ha, (...) o pow. 0,46 ha, (...) o pow. 0,39 ha, (...) o pow. 0,13 ha, (...) o pow. 3,90 ha, (...) o pow. 0,70 ha, (...) o pow. 2,22 ha, (...) o pow. 0,10 ha, (...) o pow. 0,12 ha, (...) o pow. 0,12 ha, (...) o pow. 0,13 ha, (...) o pow. 0,12 ha, (...) o pow. 0,03 ha, (...) o pow. 0,08 ha, (...) o pow. 0,08 ha, (...) o pow. 0,08 ha, (...) o pow. 0,07 ha, (...) o pow. 0,86 ha, (...) o pow. 0,18 ha, (...) o pow. 0,01 ha, (...) o pow. 0,03 ha, (...) o pow. 0,05 ha, (...) o pow. 0,02 ha, (...) o pow. 0,06 ha, (...) o pow. 0,02 ha, (...) o pow. 0,44 ha, (...) o pow. 0,15 ha, (...) o pow. 0,10 ha, (...) o pow. 0,02 ha, (...) o pow. 0,03 ha, (...) o pow. 0,01 ha, (...) o pow. 0,02 ha, (...) o pow. 0,07 ha, (...) o pow. 0,06 ha,(...) o pow. 0,30 ha, (...) o pow. 0,37 ha, (...) o pow. 0,75 ha, (...) o pow. 0,26 ha, (...) o pow. 0,10 ha, (...) o pow. 0,10 ha, (...) o pow. 0,13 ha, (...) o pow. 0,10 ha, (...) o pow. 0,10 ha, (...) o pow. 0,10 ha, (...) o pow. 0,10 ha, (...) o pow. 0,07 ha, (...) o pow. 0,06 ha, (...) o pow. 0,10 ha, (...) o pow. 0,10 ha, (...) o pow. 0,10 ha, (...) o pow. 0,10 ha, (...) o pow. 0,10 ha, (...) o pow. 0,10 ha, (...) o pow. 0,10 ha, (...) o pow. 0,10 ha, (...) o pow. 0,10 ha, (...) o pow. 0,10 ha, (...) o pow. 0,08 ha, (...) o pow. 0,10 ha, (...) o pow. 0,49 ha, (...) o pow. 0,10 ha, (...) o pow. 0,10 ha, (...) o pow. 0,10 ha, (...) o pow. 0,10 ha, (...) o pow. 0,10 ha, (...) o pow. 0,10 ha, (...) o pow. 0,10 ha, (...) o pow. 0,10 ha, (...) o pow. 0,10 ha, (...) o pow. 0,10 ha, (...) o pow. 0,10 ha, (...) o pow. 0,14 ha, (...) o pow. 0,06 ha, (...) o pow. 1,77 ha, (...) o pow. 0,13 ha, (...) o pow. 0,15 ha, (...) o pow. 0,03 ha, (...) o pow. 0,07 ha, (...) o pow. 0,07 ha, (...) o pow. 0,03 ha, (...) o pow. 0,12 ha, (...) o pow. 0,17 ha, (...) o pow. 0,08 ha, (...) o pow. 0,09 ha, (...) o pow. 0,07 ha, (...) o pow. 0,03 ha, (...) o pow. 0,11 ha, (...) o pow. 0,16 ha, (...) o pow. 0,06 ha, (...) o pow. 0,06 ha, (...) o pow. 0,34 ha, (...) o pow. 0,11 ha, (...) o pow. 0,02 ha, (...) o pow. 0,10 ha, (...) o pow. 0,10 ha, (...) o pow. 0,10 ha, (...) o pow. 0,10 ha, (...) o pow. 0,94 ha, (...) o pow. 0,08 ha, (...) o pow. 0,08 ha, (...) o pow. 0,06 ha, (...) o pow. 0,05 ha, (...) o pow. 0,05 ha, (...) o pow. 0,03 ha, (...) o pow. 0,03 ha, (...) o pow. 0,04 ha, (...) o pow. 0,04 ha, (...) o pow. 0,06 ha, (...) o pow. 0,81 ha, (...) o pow. 0,14 ha, (...) o pow. 0,06 ha, (...) o pow. 0,10 ha, (...) o pow. 0,11 ha, (...) o pow. 0,17 ha, (...) o pow. 0,06 ha położone we wsi G. (obręb (..));
2) nieruchomości pn. "K." o łącznej powierzchni 3,9279 ha w skład której wchodzą oznaczone według aktualnej ewidencji gruntów działki nr: (...) o pow. 0,2291 ha, (...) o pow. 0,0892 ha, (...) o pow. 0,0473 ha, (...) o pow. 0,0900 ha, (...) o pow. 0,0900 ha, (...) o pow. 0,0895 ha, (...) o pow. 0,0894 ha, (...) o pow. 0,2743 ha, (...) o pow. 0,0455 ha, (...) o pow. 0,0450 ha, (...) o pow. 0,0893 ha, (...) o pow. 0,0920 ha, (...) o pow. 0,0807 ha, (..) o pow. 0,0839 ha, (...) o pow. 0,0474 ha, (...) o pow. 0,0921 ha, (...) o pow. 0,0430 ha, (...) o pow. 0,0481 ha, (...) o pow. 0,0905 ha, (...) o pow. 0,0891 ha, (...) o pow. 0,0891 ha, (...) o pow. 0,0814 ha, (...) o pow. 0,0962 ha, (...) o pow. 0,0906 ha, (...) o pow. 0,1001 ha, (...) o pow. 0,0491 ha, (...) o pow. 0,1007 ha, (...) o pow. 0,1022 ha, (...) o pow. 0,0991 ha położone w m. P. (obręb (...)) oraz działki nr (...) o pow. 0,1220 ha, (..) o pow. 0,1183 ha, (...) o pow. 0,1008 ha, (...) o pow. 0,0971, (...) o pow. 0,0386 ha, (...) o pow. 0,0590 ha, (...) o pow. 0,0971 ha, (...)
0 pow. 0,0973 ha, (...) o pow. 0,0973 ha, (...) o pow. 0,1135 ha, (...) o pow. 0,1104 ha, (...) o pow. 0,1102 ha, (...) o pow. 0,1124 ha położone w m. P. (obręb (...))
oraz nie stwierdzić w tej części nieważności wymienionych orzeczeń ze względu na
zaistniałe nieodwracalne skutki prawne.
W wyniku rozpatrzenia wniosku przez Burmistrza Miasta i Gminy P. oraz Gminnej Spółdzielni "S." w P., z siedzibą w G. o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia (..) sierpnia 2007 r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że podstawę prawną rozpatrzenia sprawy stanowią przepisy art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Z przepisów tych wynika, że na cele reformy rolnej przeznaczone były nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych jeżeli ich łączny obszar przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw: poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tych powierzchni.
Nieruchomości spełniające warunki określone w powołanym wyżej art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, przechodziły na własność państwa z mocy samego prawa, bez odszkodowania z dniem wejścia w życie dekretu tj. z dniem 13 września 1944 r.
Natomiast zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51) do użytków rolnych wliczane były: grunty orne, łąki, pastwiska, ogrody warzywne i owocowe
Jak wskazuje Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi z akt sprawy wynika, iż obszar 52,0496 ha użytków rolnych uzyskano dodając do powierzchni użytków rolnych ok. 46 ha z nieruchomości pn. "F." obszar działek budowlanych z nieruchomości pn. "K.".
Nieruchomość pn. "K." stanowiąca łączny obszar 11,8497 ha została podzielona na 54 działki budowlane (plan parcelacyjny został zatwierdzony orzeczeniem Powiatowego Wydziału Sejmiku G. z dnia (...) listopada 1928 r.). W różnych okresach A. B. sprzedał działki budowlane z tej nieruchomości, pozostawiając jedynie działki oznaczone nr (...) i (...) których łączny obszar wynosił 4,4801 ha. Z posiadanych placów budowlanych A. B. na mocy aktu darowizny sporządzonego w dniu (...) marca 1944r. nr rep. (...) darował swym dzieciom: I. L. działki nr (...), (...), (...) i (...) o łącznej powierzchni 0,9793 ha, Z. B. działki nr (...), (...), (...), (...) i (..) o łącznej powierzchni 0,9952 ha oraz A. B. działki nr (...), (...), (...) i (...) o łącznej powierzchni 1,0334 ha. Następnie aktem darowizny z dnia (...) grudnia 1944r. A. B. darował I. L. działki nr (...) i (...) o łącznej powierzchni 0,4161 ha oraz A. B. działki nr (...) i (...) o łącznej powierzchni 0,4356 ha. Łącznie A. B. darował swoim dzieciom 3,8596 ha z nieruchomości "K.".
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podkreślił jednak, że zgodnie z art. 2 ust. 2 dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej wszystkie działy prawne lub fizyczne dokonane po dniu 1 września 1939r. są nieważne, w związku z czym za takie należy uznać dokonane przez A. B. darowizny na rzecz swoich dzieci. Oznacza to, iż w dniu 13 września 1944 r. tj. w dniu w którym wszedł w życie dekret o przeprowadzeniu reformy rolnej, A. B. był właścicielem nieruchomości pn. "F." o powierzchni 52,9527 ha jak również działek pochodzących z nieruchomości pn. ,, K." oznaczone nr (...), (...), (..), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...) i (...) o łącznej powierzchni 4,4801 ha.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, że zgodnie z uchwałą Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 września 1990 r. TKW 3/89 OTK 1990/1/26 zakres przedmiotowy art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej nie obejmuje tych nieruchomości ziemskich lub ich części, które przed 1 września 1939 r. zostały rozparcelowane z przeznaczeniem na działki budowlane po uprzednim zatwierdzeniu projektu parcelacji przez właściwy organ administracji państwowej Rzeczypospolitej Polskiej. Z datą takiego zatwierdzenia utraciły one charakter nieruchomości ziemskich bez względu na to, kiedy w następstwie parcelacji własność tych działek została prawnie przeniesiona na ich nabywców. Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, iż działki wchodzące w skład nieruchomości pn. "K." z datą zatwierdzenia parcelacji utraciły charakter nieruchomości ziemskich. Jednocześnie stwierdził należy, iż powierzchnia majątku pn. ,, F.", po odejściu wymienionych działek budowlanych nie spełniała norm obszarowych wskazanych w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, gdyż powierzchnia użytków rolnych tej nieruchomości stanowiła obszar poniżej 50 ha.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, iż przy stwierdzeniu nieważności danego orzeczenia administracyjnego trzeba mieć na uwadze przepis art. 156 § 2 kpa, który zastrzega, iż nie stwierdza się nieważności decyzji, jeśli w sprawie występują przesłanki negatywne, wskazane w tym przepisie. Taką negatywną przesłanką są nieodwracalne skutki prawne decyzji dotkniętej jedną z wad wskazanych w art. 156 § 1 kpa. Jak podkreślił organ w orzecznictwie utrwalił się pogląd, że z nieodwracalnością skutków prawnych mamy do czynienia wówczas, gdy skutków wywołanych przez decyzję organ administracji publicznej nie jest w stanie odwrócić w drodze postępowania administracyjnego.
Odnosząc się do zarzutów wskazanych we wnioskach o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, że na podstawie decyzji Wojewody W. z dnia (...) marca 1995 r. wydanej w oparciu o art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 199 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 i Nr 43 poz. 253) stwierdzono nabycie przez Gminę P. z mocy prawa w dniu (...) maja 1990 r. nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w G., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr (...), (...), (...), (...), (...), (...). Działki oznaczone nr (...), (...) i (...) znajdują się ponadto w użytkowaniu Gminnej Spółdzielni "S." w P. z siedzibą w G. na podstawie decyzji Ministra Rolnictwa nr (...). Oznacza to – zdaniem organu – iż w stosunku do tych działek nie zachodzą nieodwracalne skutki prawne, albowiem skutki prawne wywołane przez w/w decyzje organów administracji publicznej mogą być zniesione w drodze postępowania administracyjnego.
Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) listopada 2007 r. złożyli uprawnieni do reprezentacji członkowie zarządu Gminnej Spółdzielni "S." w P., z siedzibą w G.. W uzasadnieniu skargi opisano szczegółowo postępowanie przed organem oraz stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy. Wskazano, że decyzja narusza interes prawny skarżącej Spółdzielni. Działki nr (...), (...) i (...) położne we wsi G. gmina P. stanowią własność Gminy P. i znajdują się w użytkowaniu skarżącej Spółdzielni. Na gruntach tych skarżąca Spółdzielnia wzniosła naniesienia i na mocy art. 204 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przysługuje jej roszczenie o ustanowienie wieczystego użytkowania tychże gruntów oraz o przeniesienie własności znajdujących się na nim budynków.
Wskazując na tak sformułowane uzasadnienie skargi skarżąca Spółdzielnia wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, powołując się na stan faktyczny i prawny zawarty w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest uzasadniona.
Wobec treści art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w pierwszej kolejności należało dokonać oceny uprawnienia Gminnej Spółdzielni "S." w P., z siedzibą w G. do wniesienia do sądu administracyjnego skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) listopada 2007 r.
Stosownie do treści wskazanego wyżej przepisu uprawnionym do wniesienia skargi (skarżącym) jest każdy, kto ma w tym interes prawny, za wyjątkiem prokuratora, Rzecznika Praw Obywatelskich oraz organizacji społecznej, którym przysługuje prawo wniesienia skargi w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. Interes prawny danego podmiotu w postępowaniu administracyjnym jak i postępowaniu przed sądem administracyjnym wywodzi się z przepisu prawa materialnego, który przewiduje dla danej osoby konkretne prawa, uprawnienia bądź obowiązki, których z kolei może dotyczyć sprawa tocząca się przed organem administracji publicznej bądź sądem administracyjnym. Należy również zauważyć, iż wniesienie skargi przez podmiot, który został uznany w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji za stronę w rozumieniu art. 28 kpa, mimo iż w postępowaniu administracyjnym jak i postępowaniu przed sądem administracyjnym nie posiada interesu prawnego, nie pozbawia tej osoby prawa do wniesienia skargi. Skarga pochodząca od takiej osoby jest dopuszczalna, nie podlega więc odrzuceniu, lecz powinna być oddalona (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 1994 r., sygn. akt SA/Wr 1124/93, Wspólnota 1994/17/18; wyrok NSA z dnia 27 września 2000 r., sygn. akt II SA 2109/00, OSP 2001/6/86).
Taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie.
Składająca skargę Spółdzielnia w żaden sposób nie wykazała istnienia swego interesu prawnego w kwestionowaniu decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, kończącej konkretne postępowanie administracyjne. Przesłanek do przyjęcia jej interesu prawnego nie można wywieść z materiałów zawartych w aktach sprawy. Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktycznym to jest sytuację, w której dana osoba jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego. W takim przypadku osobie tej nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu administracyjnym. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego od lat jest w tym przedmiocie jednolite (np. wyrok NSA z dnia 2 czerwca 1998 r., sygn.akt IV SA/ 2164/97, wyrok NSA z dnia 27 września 1999 r., sygn.akt IV SA/ 1285/98)
Oceniając sytuację prawną skarżącej Gminnej Spółdzielni "S." w P., z siedzibą w G. wskazać należy, że w aktach administracyjnych niniejszej sprawy znajduje się odpis protokołu zdawczo – odbiorczego dotyczącego przekazania nieruchomości w użytkowanie Gminnej Spółdzielni "S." z dnia (...) kwietnia 1960 r. Z treści skargi wynika również, że działki nr (...), (...) i (...) znajdują się w użytkowaniu skarżącej Spółdzielni.
Podkreślić należy, że użytkowanie jest ograniczonym prawem rzeczowym, zaś aby mieć interes prawny trzeba posiadać tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości, tj. własność lub użytkowanie wieczyste. Tymczasem użytkowanie polega na obciążeniu rzeczy prawem do jej "używania" i "pobierania pożytków". Z treści komentarza do art. 252 kc wynika, że "W warunkach poprzedniego ustroju społeczno-gospodarczego dopuszczano w ustawodawstwie polskim szerokim frontem produkcyjne zastosowanie instytucji użytkowania, z przeznaczeniem jej dla rolniczych spółdzielni produkcyjnych oraz innych osób prawnych" (E.Gniewek – "Komentarz do kodeksu cywilnego", Zakamycze 2001 r.).
W niniejszej sprawie skarżąca Spółdzielnia – jak wynika z treści skargi – wywodzi swój interes prawny z roszczenia o ustanowienie użytkowania wieczystego gruntów oraz o przeniesienie własności znajdujących się na tym gruncie budynków.
Należy jednak podkreślić, że podmiot ma interes prawny w postępowaniu, jeżeli pomiędzy jego sytuacją prawną, a przedmiotem postępowania istnieje - uzasadnione treścią normy prawa materialnego - realne, rzeczywiste powiązanie, czyniące go "zainteresowanym" tym postępowaniem i w konsekwencji uprawnionym do udziału w nim w charakterze strony. Ta realność (aktualność) jest istotną cechą interesu prawnego, artykułowaną w piśmiennictwie i w orzecznictwie sądowym. Nie jest zatem legitymowany do występowania w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony ten, kto uzasadnia swój interes prawny zdarzeniami i
okolicznościami przewidywanymi, takimi które według jego zamiarów wystąpią dopiero w przyszłości ( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2006 r., sygn.akt II GSK 163/2006).
Zdarzenia przyszłe, a w pewnym sensie nawet niepewne nie mogą stanowić o interesie prawnym, a jedynie o interesie faktycznym, który nie daje uprawnień strony ( wyrok NSA z dnia 7 lutego 2002 roku I SA 1710/2000, LEX nr 82813).
Mając powyższe na względzie Sąd działając na podstawie przepisów art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło