I OSK 507/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Irena Kamińska (spr.) Sędziowie sędzia del. NSA Roman Ciąglewicz sędzia NSA Izabella Kulig -Maciszewska Protokolant Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 28 października 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 stycznia 2009 r. sygn. akt III SA/Gd 427/08 w sprawie ze skargi M. D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia (...) września 2008 r. nr (...) w przedmiocie wynagrodzenia za parkowanie pojazdu usuniętego z drogi oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 22 stycznia 2009 r., sygn. akt III SA/Gd 427/08 oddalił skargę M. D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia (...) września 2008 r. nr (...)w przedmiocie wynagrodzenia za parkowanie pojazdu usuniętego z drogi. W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. postanowieniem z dnia 15 lipca 2008 r. przyznał M. D. , prowadzącemu firmę F. z siedzibą w C., wynagrodzenie w kwocie 1.464 zł za parkowanie pojazdów (szczegółowo opisanych w postanowieniu) usuniętych z drogi , które przeszły na własność Skarbu Państwa. W podstawie prawnej postanowienia organ powołał art. 123 k.p.a. w związku z art. 17 i 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 130a ust. 1, ust. 2, ust. 6 i ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym i § 3 pkt 1 lit. c, § 6 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W uzasadnieniu postanowienia organ przytoczył treść przywołanych przepisów i wskazał, że M. D. powiadomił Urząd Skarbowy o parkowaniu w/w pojazdów, które zostały skierowane przez policję na parking strzeżony na podstawie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym. Przedstawiciel Urzędu Skarbowego zgłosił się po odbiór samochodów, jednak M. D. odmawiał ich wydania uzależniając to od wypłacenia mu wynagrodzenia za okres od daty skierowania pojazdu na parking do dnia jego odbioru przez Urząd Skarbowy. Ostatecznie samochody zostały wydane w dniu 9 lipca 2008 r. Organ wskazał, że firma "F." została wyznaczona Zarządzeniem Starosty C. nr (...) z dnia 18 lutego 2005 r. jako parking dla pojazdów usuwanych z drogi, a wynagrodzenie za parkowanie tych pojazdów ustaliła Rada Powiatu C. uchwałą nr (...) z dnia 28 lutego 2002 r. w kwocie 12 zł brutto za dobę. Organ stwierdził, że zapłata za dozór i przechowywanie należna jest od Skarbu Państwa tylko za dni parkowania po upływie pół roku od daty skierowania na parking do dnia odbioru pojazdu, skoro zaś M. D. odmawiał wydania pojazdów, wynagrodzenie liczone jest za ilość dni przypadających od daty upływu pół roku od holowania do dnia , gdy poborca skarbowy zwrócił się o wydanie pojazdów. Organ przedstawił wyliczenia dotyczące każdego z pojazdów. W zażaleniu na w/w postanowienie M. D. wniósł o jego zmianę przez przyznanie mu kwoty 14.640,00 zł., bowiem w jego ocenie wynagrodzenie przysługuje mu za cały okres parkowania, a nie od dnia przejścia prawa własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Dyrektor Izby Skarbowej w Gdańsku postanowieniem z dnia 29 września 2008 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 i art. 144 k.p.a., art. 102 § 2 i § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz § 3 pkt 1 lit. c i § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ stwierdził, że żaden z obowiązujących przepisów nie przenosi na Skarb Państwa praw i obowiązków dotychczasowego właściciela pojazdu, tym samym nie nakłada obowiązku pokrycia wydatków za parkowanie za okres, gdy Skarb Państwa nie był właścicielem pojazdu. Zgodnie z art. 130 a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym Skarb Państwa staje się właścicielem nieodebranego pojazdu z chwilą upływu sześciomiesięcznego terminu liczonego od dnia usunięcia pojazdu. Ponadto, w myśl § 6 ust. 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów , przed upływem 6 miesięcznego okresu parkowania może nastąpić wydanie pojazdu osobie wskazanej w zezwoleniu na odbiór pojazdu z parkingu strzeżonego lub właścicielowi ( posiadaczowi) wskazanemu w dowodzie rejestracyjnym pojazdu, po okazaniu dowodu uiszczenia opłat. Mając na uwadze te regulacje zdaniem organu należało przyjąć, że Skarb Państwa jest zobowiązany do zwrotu niezbędnych wydatków za dozór pojazdu od dnia, kiedy stał się jego właścicielem, wobec czego postanowienie organu pierwszej instancji jest prawidłowe. M. D. wniósł skargę na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie prawa materialnego, domagał się jego uchylenia, jak i uchylenia postanowienia organu pierwszej instancji, w całości. W uzasadnieniu skargi podniósł, że z treści art. 130 a ustawy - Prawo o ruchu drogowym wynika, że pojazd w określonych enumeratywnie sytuacjach jest usuwany z drogi na koszt właściciela; regulacja dotyczy dwóch okresów, które rozdziela od siebie data upływu 6 miesięcznego okresu liczonego od dnia usunięcia pojazdu - w pierwszym pojazd stanowi własność dotychczasowego właściciela, natomiast w drugim okresie staje się własnością Skarbu Państwa; bez względu na to, w którym z ww. okresów następuje odbiór pojazdu, wydanie pojazdu z wyznaczonego parkingu następuje po okazaniu dowodu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie, której wysokość ustala rada powiatu. Regulacja ta wskazując na właściciela pojazdu zobowiązanego do pokrycia kosztów jego przechowania nie różnicuje tego, czy chodzi o właściciela z "pierwszego okresu" czy z "drugiego okresu". Te obowiązki są identyczne w stosunku do poprzedniego właściciela jak i Skarbu Państwa. Zarówno "dotychczasowy" właściciel, jak i właściciel "nowy" , chcąc odebrać samochód, muszą zadbać o to, by uiszczona została cała opłata należna za jego usunięcie i parkowanie. Skarżący powołał się na treść uchwały Sądu Najwyższego z dnia 19 czerwca 2007 r. , sygn. akt III CZP 47/2007, w uzasadnieniu której zawarto pogląd, iż "nowy jego właściciel, którym jest Skarb Państwa, wstępuje w taki stosunek administracyjny, jaki łączy dotychczasowego właściciela z podmiotem prowadzącym parking". Zdaniem skarżącego w tego typu sprawach dochodzi do zawiązania dwóch stosunków administracyjnych. Jednego, który łączy organ administracji z właścicielem usuniętego pojazdu, drugiego, który łączy organ administracyjny z osobą usuwającą pojazd i prowadzącą parking. Na podstawie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym, rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie usuwania pojazdów, należy uznać, że stosunek administracyjny łączący organ z osobą prowadzącą parking ma swój początek we władczych działaniach polegających na podjęciu decyzji o umieszczeniu pojazdu na parkingu strzeżonym. Obowiązek zapłaty należności z tytułu opłaty parkingowej przechodzi na Skarb Państwa i to od chwili umieszczenia pojazdu na parkingu. Skarżący podkreślił, że wynagrodzenie należne jest za cały okres dozoru, a nie za jego część. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wydając zaskarżony wyrok Sąd pierwszej instancji wskazał, iż moment, w którym upłynął 6- miesięczny okres liczony od dnia usunięcia pojazdu , czyli moment, w którym pojazd z mocy ustawy staje się własnością Skarbu Państwa, jest terminem początkowym ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów parkowania. Mając na uwadze powyższe Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż organy podatkowe prawidłowo uznały, że początkowym terminem ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów związanych ze sprawowaniem dozoru nad pojazdem winna być data upływu 6-miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym, bowiem dopiero od tej chwili Skarb Państwa staje się właścicielem pojazdu. Z żadnego przepisu prawa, wbrew stanowisku wyrażonemu w skardze, nie można wywieść, iż Skarb Państwa obowiązany jest ponieść ciężar finansowy wynagrodzenia za usunięcie pojazdu z drogi oraz za jego dozór w okresie, w którym nie był on jeszcze właścicielem pojazdu. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł M. D. zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 130a ust. 4 i 7 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym w związku z art. 102 § 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez niewłaściwe ich zastosowanie, polegające na przyjęciu, że nie dają one podstawy domagania się od Skarbu Państwa wynagrodzenia za okres dozoru pojazdu usuniętego z drogi poprzedzający jego przejęcie na Skarb Państwa. Powołując się na wymienione podstawy skargi kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W motywach skargi kasacyjnej skarżący podniósł, iż w toku dotychczasowych postępowań pomijano przepis art. 130a ust. 5c Prawa o ruchu drogowym, który przewiduje, że pojazd umieszczany jest na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie. Zdaniem skarżącego, wręcz nie do przyjęcia jest to, by podmiot prowadzący parking był wynagradzany tym, co sobie ewentualnie wywalczy w sądzie, by w celu otrzymania należnego wynagrodzenia był zmuszony do prowadzenia indywidualnych sporów z byłymi właścicielami pojazdów i ponosił z tego tytułu dodatkowe koszty, by wynik tych sporów, trudny do przewidzenia, odległy w czasie i niepewny w zakresie egzekucji, miał o otrzymaniu przez niego wynagrodzenia decydować. W jego ocenie regułą wydaje się być to, że osoba, która pozostawia pojazd z zamiarem wyzbycia się go, względnie osoba, która nie odbiera go w ciągu 6 miesięcy, nie będzie chciała dobrowolnie za jego przechowanie zapłacić. Do sytuacji trudnych lub niemożliwych do przezwyciężenia przez prowadzącego parking należeć będą i takie, kiedy właściciel pojazdu jest nieznany, a w tej sytuacji, w związku z zasadą kontradyktoryjności, wynagrodzenia może w ogóle nie otrzymać. W opinii skarżącego brak jest także podstaw do przyjęcia, by sytuacje takie stanowić miały ryzyko gospodarcze podmiotu prowadzącego parking, tym bardziej, że podmioty te nie mają najmniejszego wpływu na to, z jakim potencjalnym kontrahentem, w wyniku decyzji organów administracyjnych, będą miały do czynienia. Nie ma także najmniejszych powodów, dla których miałyby ponosić koszty lub odnosić stratę w wyniku realizacji władczych działań Państwa. Skarżący wskazał, iż gdyby interpretację przepisów zaproponowaną przez organy skarbowe i zaakceptowaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznać za prawidłową, oznaczać by to musiało przerzucenie na osobę prowadzącą parking wyznaczony przez Starostę kosztów działania Państwa podejmowanych w celu zapewnienia bezpieczeństwa, a to niedopuszczalne i niezgodne z Konstytucją. Skarżący powołał się na fakt, iż chociaż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odwołał się do wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego, jednak nie odniósł się do zawartego w nich wskazania na przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. 2005 r., nr 229, poz. 1954 z późn. zm.), których stosowanie wynika z odesłania zawartego w § 3 pkt.1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 roku w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2002 r, nr 50, poz. 449) Skarżący dodał, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewiduje, że koszty dozoru stanowią część kosztów egzekucyjnych, które zaspakaja się z kwoty uzyskanej z egzekucji (art. 115 w zw. z art. 64b pkt. 2). prowadząc postępowanie egzekucyjne organ korzysta z pomocy nie tylko dozorcy, ale także szeregu innych osób, w tym między innymi: biegłych i rzeczoznawców, przewoźników itp. Skarżący nie znalazł powodu, dla którego przechowawca - dozorca samochodu usuniętego z drogi w trybie przewidzianym ustawą Prawo o ruchu drogowym miałby być inaczej traktowany od podmiotów wymienionych w treści art. 64b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Uznanie kosztów dozoru - przechowania samochodu za część kosztów postępowania egzekucyjnego treścią wskazanych przepisów, co do zasady jest jego zdaniem przesądzone, jeśli więc Wojewódzki Sąd Administracyjny honoruje praktykę orzeczniczą i podziela pogląd wynikający z wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach I OSK 1184/05, 1185/05 a także pogląd wyrażony w uchwale Sądu Najwyższego w sprawie III CZP 47/07 to konsekwencją takiego stanowiska winno być uznanie racji skarżącego i zakwalifikowanie jego roszczeń, jako roszczeń wynikających z treści art. 102 §2 w zw. z art.64b pkt.2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W opinii skarżącego takie stanowisko wbrew pozorom nie pozostaje w sprzeczności z treścią art. 130a pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, bowiem art. 64 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jednoznacznie określa, że opłaty za czynności egzekucyjne oraz wydatki związane z postępowaniem egzekucyjnym w administracji obciążają zobowiązanego. Podlegają one przymusowemu ściągnięciu w trybie egzekucji administracyjnej, a więc zgodnie z wolą ustawodawcy i tak "pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Stosownie do art. 174 pkt. 1 i 2 wskazanej ustawy, skarga kasacyjna może być oparta na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie wnoszący skargę kasacyjną podważa ustalony w sprawie moment, od którego Skarb Państwa powinien ponosić koszty związane z parkowaniem pojazdu, który na podstawie cyt. art. 130a ust. 10 przeszedł na własność Skarbu Państwa. Skarga kasacyjna zawiera wyłącznie zarzut naruszenia prawa materialnego - art. 130a ust. 4 i 7 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym w związku z art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niewłaściwe ich zastosowanie, polegające na przyjęciu, że nie dają one podstawy domagania się od Skarbu Państwa wynagrodzenia za okres dozoru pojazdu usuniętego z drogi poprzedzający jego przejęcie na rzecz Skarbu Państwa. Przede wszystkim podnieść należy , iż przepis art. 130 a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym reguluje w sposób kompleksowy problematykę usuwania i blokowania pojazdów. Określono w nim: a) usuwanie pojazdu (ust. 1 i 3), b) przemieszczenie pojazdu (ust. 3), c) blokowanie pojazdu (ust. 8). Są to unormowania, które z jednej strony mają zagwarantować ochronę prawa własności, a z drugiej - służyć zapewnieniu porządku na drogach publicznych i bezpieczeństwa ruchu drogowego. Pojazd jest usuwany z drogi lub może być usunięty z drogi na koszt właściciela w przypadkach określonych w ust. 1 i 2 . Pojazd usunięty z drogi w tym trybie umieszczany jest na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usuniecie i parkowanie (ust. 5c). Nieodebranie zaś tego pojazdu przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucenie pojazdu z zamiarem wyzbycia się. W takiej sytuacji pojazd przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy (ust. 10) . Tak więc upływ 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu powoduje, że nieodebrany w tym terminie pojazd staje się własnością Skarbu Państwa z mocy samego prawa. Wprawdzie w § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. Nr 134, poz. 1133 z późn. zm.) jest mowa, że o "przyjęciu" na rzecz Skarbu Państwa (art. 130a ust. 10 natomiast stanowi, że pojazd "przechodzi" z mocy ustawy na rzecz Skarbu Państwa) orzeka naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego co mogłoby sugerować, iż decyzja wydana w omawianym trybie ma dla powstania po stronie Skarbu Państwa tytułu własności pojazdu znaczenie konstytutywne, ale w świetle postanowień przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym nie ulega wątpliwości, że decyzja ta ma wyłącznie charakter deklaratoryjny bo może potwierdzać tylko to co nastąpiło z mocy ustawy. Prawidłowe jest zatem stanowisko Sądu I instancji wyrażone w tej sprawie, że terminem początkowym ponoszenia przez Skarb Państwa spornych kosztów parkowania jest moment, w którym upłynął 6-miesięczny okres liczony od dnia usunięcia pojazdu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym Pogląd ten jest ugruntowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i został poza wyrokami wskazanymi przez Sąd pierwszej instancji, wyrażony m.in. również w sprawach oznaczonych sygnaturami I OSK 1765/06, I OSK 1399/08 i, OSK 924/07, I OSK 1767/06. Dodatkowo wskazać trzeba, iż do przechowywania na parkingu pojazdów, które przeszły na własność Skarbu Państwa w trybie art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym i związanych z tym należnościami powinny, zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 50, poz. 449), mieć zastosowanie przepisy działu II rozdziału 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a w szczególności powoływany przez skarżącego art. 102 tej ustawy, określający obowiązki dozorcy oraz wydatki i wynagrodzenie związane z wykonywaniem dozoru nad ruchomością, która przeszła na własność Skarbu Państwa. W rozpoznawanej sprawie podstawę prawną do zastosowania w tym przypadku przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi przepis § 3 ust. 1 lit. c tego rozporządzenia, odnoszący się do ruchomości, które stały się własności Skarbu Państwa na podstawie m.in. zrzeczenia się własności lub objęcia w posiadanie rzeczy niczyjej. W myśl art. 180 Kodeksu cywilnego właściciel może wyzbyć się własności rzeczy ruchomej przez to, że w tym zamiarze rzecz porzuci, a treść tego przepisu wprost nawiązuje do przepisu art. 130a ust. 10 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, stanowiącym, iż pojazd usunięty z drogi publicznej i nieodebrany przez właściciela w terminie 6 miesięcy "uznaje się za porzucony, z zamiarem wyzbycia się". Stąd też prowadzącemu parking, na którym przechowywany był pojazdy stanowiący własność Skarbu Państwa, jako dozorcy, przysługuje uprawnienie do żądania zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór. Skoro więc Skarb Państwa, reprezentowany przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego, staje się właścicielem pojazdu usuniętego w powyższym trybie z drogi publicznej z dniem upływu terminu 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu to należy uznać, że co najmniej od tego dnia obciążają go wszelkie opłaty związane z przechowywaniem takiego pojazdu. Stosownie zatem do art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji na żądanie strony skarżącej jako dozorcy, organ likwidacyjny ma obowiązek przyznać jej zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór. ( por. wyrok NSA sygn. akt I OSK 1399/08 z dnia 10 marca 2009 r.). Mając na uwadze powyższe rozważania, zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 130a ust. 4 i 7 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym w związku z art. 102 § 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie mógł odnieść oczekiwanego skutku. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.