I OSK 1250/09
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-01-21
Skład orzekający: Małgorzata Pocztarek, Anna Lech, Arkadiusz Despot-Mładanowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ponowne wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia nieruchomości jest dopuszczalne, jeśli granice zostały już ustalone ostateczną decyzją administracyjną, która nie została wzruszona w przewidzianym prawem trybie?Ratio decidendi
Ponowne wszczęcie postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości jest niedopuszczalne, gdy granice zostały już ustalone ostateczną decyzją administracyjną, która nie została zmieniona, uchylona ani stwierdzona jej nieważność. Taka sytuacja stanowi przesłankę nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. (res iudicata), gwarantującą powagę rzeczy osądzonej i trwałość decyzji ostatecznych.Stan faktyczny
H. B. złożył wniosek o ponowne rozgraniczenie nieruchomości, twierdząc, że granice zostały nieprawidłowo ustalone w decyzji z 1998 r. Organy administracji, w tym Wójt Gminy i Samorządowe Kolegium Odwoławcze, odmawiały wszczęcia postępowania, wskazując na ostateczną decyzję z 1998 r. ustalającą granice. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę H. B., a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędziowie NSA Anna Lech del.WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. B od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 maja 2009 r. sygn. akt III SA/Po 574/08 w sprawie ze skargi H. B na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania dotyczącego rozgraniczenia nieruchomości oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 5 maja 2009 r. oddalił skargę H. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania dotyczącego rozgraniczenia nieruchomości.
Powyższe rozstrzygnięcie Sąd ten poprzedził następującymi ustaleniami faktycznymi i oceną prawną.
H. B. dnia 7 kwietnia 2008 r. złożył do Wójta Gminy K. B. wniosek o ponowne przeprowadzenie rozgraniczenia nieruchomości stanowiącej jego własność z nieruchomościami sąsiednimi, które miałoby na celu przywrócenie dawnych granic sprzed dnia 24 czerwca 1998 r.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] Wójt Gminy K. B. na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i art. 29, 30 ust. 1, art. 33 ust. 1 w zw. z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo Geodezyjne i Kartograficzne (Dz.U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczenia nieruchomości (Dz.U. Nr 45, poz. 453) odmówił wszczęcia postępowania w tej sprawie.
Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu podał, że przedmiotowa sprawa została już rozstrzygnięta decyzją ostateczną nr [...] z dnia [...] czerwca 1998 r., w której Kierownik Urzędu Rejonowego w K. orzekł o rozgraniczeniu nieruchomości położonych w miejscowości S. (obręb S.): nr geodezyjny [...] (własność H. B.), nr [...] (własność T. i T. E.), nr [...] (własność J. i A. L.), nr [...] (własność J. F.), nr [...] [...] i nr [...] [...] z obrębu W. (własność Skarbu Państwa – Lasów Państwowych). Wójt Gminy K. B. wskazał, iż w roku 1998 kiedy prowadzone było postępowanie rozgraniczeniowe właścicielami nieruchomości skarżącego byli J. i A. W., zaś H. B. nie przysługiwało do niej ani prawo własności, ani żadne ograniczone prawo rzeczowe ustanowione na niej. Zdaniem organu przedmiotem nowego postępowania byłoby ustalenie tych samych granic, a zatem zachodzi tożsamość sprawy zachowana bez względu na następstwo prawne stron. Powyższe spowodowałoby, że decyzja wydana w wyniku nowego postępowania byłaby dotknięta sankcją nieważności (art. 156 § 1pkt 3 K.p.a.).
Od powyższej decyzji H. B. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., podtrzymując wniosek o ponowne rozgraniczenie. Ponadto stwierdził, iż w roku 1998 nie było możliwe przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego gdyż A. i J. W. nie posiadali aktu wydania nieruchomości i nie byli – zdaniem skarżącego – jej pełnoprawnymi właścicielami.
Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., na podstawie przepisów art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856, zm. Dz.U. z 2001 r. Nr 154, poz. 1799, z 2002 r. Nr 153, poz. 1271, z 2005 r. Nr 33, poz. 288, Nr 122, poz. 1020) i § 1 pkt 15 lit. b/ rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz.U. Nr 198, poz. 1925), art. 138 § 2 w związku z art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało na wielowątkowość wniosku H. B.. Organ stwierdził, że przedmiotowy wniosek jest niejednoznaczny, a podnoszone w nim kwestie mogły wskazywać zarówno na żądanie rozgraniczenia, jak i na przesłanki wznowienia postępowania z art. 145 K.p.a. Kolegium podniosło, że przed wydaniem decyzji Wójt Gminy K. B. powinien powyższe wątpliwości wyjaśnić.
Ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku z dnia 7 kwietnia 2008 r. poprzez jednoznaczne sprecyzowanie żądania, wyczerpująco wyjaśniając przesłanki zastosowania poszczególnych trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego.
Skarżący w piśmie z dnia 19 sierpnia 2008 r. sprecyzował, że wnosi o ponowne przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego z powodu faktu nieprawidłowego ustalenia granic w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia 24 czerwca 1998 r., tj. że wnosi o ponowne rozgraniczenie na podstawie poprzedniego rozgraniczenia sprzed dnia 24 czerwca 1998 r.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] Wójt Gminy K. B. na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i art. 29, art. 30 ust. 1, art. 33 ust. 1 w zw. z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo Geodezyjne i Kartograficzne (Dz.U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.) oraz Rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczenia nieruchomości (Dz.U. Nr 45, poz. 453) odmówił wszczęcia postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości o nr geodezyjnym [...] w miejscowości S. stanowiącej własność skarżącego z nieruchomościami położonymi w obrębie S., tj. nr [...] – własność Państwa T. i T. E., nr [...] – własność Państwa J. i A. L., nr [...] – własność Pana J. F. oraz z nieruchomościami położonymi w obrębie geodezyjnym W. oznaczonymi nr geodezyjnymi – [...] i [...] – własność Skarbu Państwa – Lasy Państwowe – Nadleśnictwo K..
W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż decyzja z dnia [...] czerwca 1998 r. została wydana na podstawie art. 33 ust. 1 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne. Na podstawie zebranych materiałów geodezyjnych, zgodnego oświadczenia stron i podpisania protokołu granicznego w postępowaniu prowadzonym na wniosek ówczesnych właścicieli nieruchomości J. i A. W. postępowanie rozgraniczeniowe doprowadziło do ustalenia granic nieruchomości oznaczonej nr [...] z nieruchomościami sąsiadującymi.
Organ pierwszej instancji dodał, iż okoliczności podnoszone przez skarżącego, że nieruchomość nie została wydana J. i A. W. nie mają żadnego znaczenia, gdyż nabywcy nieruchomości stali się jej właścicielami przez sam fakt zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości w formie aktu notarialnego, która dla swej skuteczności nie wymagała aktu wydania nieruchomości. W związku z powyższym skarżący nie legitymował się przymiotem strony w ówczesnym postępowaniu, bowiem nie posiadał żadnego tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości. Organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uchylonej decyzji, iż w postępowaniu prowadzonym na wniosek skarżącego z dnia 7 kwietnia 2008 r. zachodziłaby tożsamość sprawy. Ponadto stwierdził, że stosownie do art. 33 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne decyzja o rozgraniczeniu kończy postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia przebiegu granic, a strona niezadowolona z dokonanych w trakcie postępowania ustaleń może żądać przekazania sprawy sądowi.
H. B. w odwołaniu od powyższej decyzji zażądał by została wydana decyzja o ponownym przeprowadzeniu postępowania rozgraniczeniowego jego nieruchomości i nieruchomości sąsiednich podanych w decyzji z dnia 24 czerwca 1998 r. na podstawie dokumentów oraz z powodu samego faktu nieprawidłowego ustalenia granic w postępowaniu rozgraniczeniowym, które decyzja ta kończyła.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] października 2008 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że postępowanie w sprawie rozgraniczenia nieruchomości ma charakter jednoinstancyjny, co przenosi się także na tryby nadzwyczajne i oznacza, że nie można wznowić postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną bądź stwierdzić jej nieważność tylko z tego powodu, że strona kwestionuje ustalenie przebiegu granic i żąda ponownego rozgraniczenia nieruchomości. Ponowne rozgraniczenie byłoby możliwe tylko w sytuacji gdyby zachodziły przesłanki wznowienia postępowania z art. 145 § 1 K.p.a. i miałyby wpływ na wynik rozstrzygnięcia albo gdyby na podstawie przesłanek z art. 156 § 1 K.p.a. stwierdzono nieważność decyzji kończącej postępowanie rozgraniczeniowe. Natomiast w piśmie z dnia 7 kwietnia 2008 r. precyzującym wniosek skarżący wyraźnie podkreślił, że wnosi o ponowne przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego z powodu faktu nieprawidłowego ustalenia przebiegu granic.
Organ drugiej instancji wyjaśnił, że w świetle art. 33 ust. 3 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne "nieprawidłowe ustalenie granic" nie może być przedmiotem ponownego administracyjnego trybu postępowania, bowiem z chwilą gdy do obrotu prawnego weszła decyzja o rozgraniczeniu nieruchomości, dalsze kwestie sporne dotyczące przebiegu granic rozstrzyga sąd powszechny. Zgodnie z powyższym ponowna decyzja w sprawie rozgraniczenia dotknięta byłaby sankcją nieważności wymienioną w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., który stanowi, iż organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu H. B. wniósł o unieważnienie decyzji rozgraniczeniowej z dnia [...] czerwca 1998 r., uchylenie decyzji wydanych w pierwszej i drugiej instancji, a także o wydanie przez Sąd zgody na przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości stanowiącej własność skarżącego oraz nieruchomości sąsiednich i o powołanie na tę okoliczność geodety T. M..
W uzasadnieniu skargi H. B. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodał, iż po zawarciu z J. i A. W. umowy sprzedaży nieruchomości (30 września 1997 r.) przeprowadzone zostało z ich udziałem postępowanie rozgraniczeniowe z nieruchomościami sąsiednimi – zdaniem skarżącego niewłaściwie, tj. na jego niekorzyść.
Zdaniem skarżącego popełnione zostało na jego osobie przestępstwo polegające na sfałszowaniu umowy kupna-sprzedaży z dnia 31 września 1997 r. na podstawie "podstępnego wejścia przez A. i J. W." w posiadanie dokumentów skarżącego. Mając półtora roku na opuszczenie jego zabudowań nie dopłacili skarżącemu kwoty wynikającej z aktu notarialnego ani nie posiadali tzw. "nieoficjalnego aktu wydania nieruchomości". W konsekwencji w dniu 18 marca 1999 r. skarżący nieruchomość odebrał z powrotem. W ocenie H. B. A. i J. W. przeprowadzili postępowanie rozgraniczeniowe bez jego udziału, w ten sposób, że powiększone zostały nieruchomości sąsiednie kosztem nieruchomości skarżącego.
W skardze H. B. podniósł, że odmowa wszczęcia postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości pozbawiła go możliwości przedstawienia swoich racji co do przebiegu granic.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 5 maja 2009 r. skarżący dodatkowo podniósł, po zbyciu prawa własności władał nieruchomością jeszcze przez półtora roku i był jej rzeczywistym użytkownikiem, a więc powinien być powiadomiony o prowadzonym postępowaniu rozgraniczeniowym, w którym go pominięto.
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że w niniejszej sprawie skarżący wnosił o ponowne rozgraniczenie nieruchomości będącej jego własnością z nieruchomościami sąsiednimi gdyż nie zgadza się z przebiegiem granic ustalonych w postępowaniu rozgraniczeniowym zakończonym decyzją ostateczną Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] czerwca 1998 r.
W ocenie Sądu, organy administracji prawidłowo przyjęły, iż postępowanie rozgraniczeniowe jest jednoinstancyjne (art. 33 ust. 3 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne), co przenosi się także na tryby nadzwyczajne i oznacza, że nie można wznowić takiego postępowania ani wnieść o stwierdzenie nieważności decyzji rozgraniczeniowej tylko z tego powodu, że strona kwestionuje ustalenie przebiegu granic i żąda ponownego rozgraniczenia nieruchomości. Ponowne rozgraniczenie byłoby możliwe tylko w sytuacji gdyby zachodziły przesłanki wznowienia postępowania z art. 145 § 1 K.p.a. i miałyby wpływ na wynik rozstrzygnięcia albo gdyby na podstawie przesłanek z art. 156 § 1 K.p.a. stwierdzono nieważność decyzji kończącej postępowanie rozgraniczeniowe.
H. B. w piśmie Wójta Gminy K. B. z dnia [...] sierpnia 2009 r., zgodnie z wytycznymi organu II instancji, został wezwany do sprecyzowania swojego wniosku poprzez jednoznaczne określenie przedmiotu żądania, wskazanie czy wnosi o wznowienie w trybie art. 39 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne znaków granicznych (wznowienie przesuniętych, uszkodzonych lub zniszczonych znaków granicznych), czy o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., (brak udziału strony w postępowaniu bez jej winy), czy o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 24 czerwca 1998 r. na podstawie przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 albo 3 K.p.a. (odpowiednio wydanie decyzji bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa i rozstrzyganie w sprawie już rozstrzygniętej decyzją ostateczną), czy też o ponowne przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego z powodu samego faktu nieprawidłowego ustalenia granic w poprzednio prowadzonym postępowaniu.
Na gruncie niniejszej sprawy Sąd wskazał, że organ administracji publicznej szczegółowo wyjaśnił przesłanki zastosowania wskazanych powyżej trybów postępowania administracyjnego, przytaczając właściwe przepisy prawa. Skarżący nie wniósł jednak ani o wznowienie postępowania, ani też o stwierdzenie nieważności decyzji rozgraniczeniowej, a jedynie o ponowne przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego z powodu samego faktu nieprawidłowego (jego zdaniem) ustalenia przebiegu granic pomiędzy nieruchomością stanowiącą jego własność a nieruchomościami sąsiednimi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił stanowisko organów obu instancji, że nie można było – w oparciu o żądanie strony skarżącej zawarte we wniosku z dnia 7 kwietnia 2008 r. – wszcząć nowego postępowania rozgraniczeniowego ponieważ decyzja kończąca to postępowanie byłaby dotknięta przesłanką nieważności (art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a.) – jako sprawa już poprzednio rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną.
Sąd pierwszej instancji dodał, że w art. 16 § 1 K.p.a. wyrażona została zasada trwałości decyzji administracyjnych, polegająca na ochronie powagi rzeczy osądzonej (res iudicata). Przepis ten stanowi, iż decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji (a do takich należy niewątpliwie decyzja rozgraniczeniowa wydana na podstawie art. 33 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne), są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w ustawach szczególnych. Jeżeli kolejno po sobie wydane zostały dwie decyzje administracyjne rozstrzygające określoną sprawę co do istoty, a pierwsza z nich ma charakter ostateczny, druga dotknięta byłaby sankcją nieważności. Tożsamość sprawy, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. wyraża się w aspekcie podmiotowym i przedmiotowym, przy czym tożsamość podmiotowa będzie miała miejsce wtedy, gdy w sprawie występują te same strony, natomiast tożsamość w rozumieniu przedmiotowym oznacza tożsamość podstawy prawnej, stanu faktycznego oraz praw i obowiązków stron, które z nich wynikają. Tożsamość podmiotowa sprawy zostaje zachowana bez względu na ewentualne zmiany (następstwo prawne) stron postępowania. Powaga rzeczy osądzonej nie zostałaby naruszona jedynie w przypadku wydania decyzji co do istoty sprawy w postępowaniu wznowieniowym lub w innym trybie nadzwyczajnym – takie bowiem rozstrzygnięcie usuwałoby z obrotu prawnego uprzednią decyzję.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie mają też znaczenia okoliczności podnoszone przez skarżącego dotyczące faktycznego użytkowania przez niego nieruchomości.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył skarżący, reprezentowany przez adwokata, zarzucając:
1) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 134 P.p.s.a., przez niezastosowanie zasady oficjalności i niewzięcie pod uwagę wszelkich istotnych naruszeń prawa przez organ drugiej instancji, a związanych z materią zaskarżonego postępowania, tj.
– nieuwzględnienie, że organ drugiej instancji dokonał oceny – odnośnie meritum przedmiotowej sprawy – która nie jest oparta na podstawie całokształtu materiału dowodowego;
– nieuwzględnienie, że organ drugiej instancji nie podjął z urzędu wszelkich kroków celem wyjaśnienia stanu faktycznego;
oraz nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze.
Wskazując na te zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi H. B. stwierdził, iż Sąd pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego w dostatecznym zakresie i z wymaganą wnikliwością. Przede wszystkim nie uwzględnił dowodów z dokumentów zgromadzonych w toku postępowania, a nadto nie wyjaśnił sprzeczności w ustaleniach faktycznych, które stanowiły podstawę wydania decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Te błędy w ustaleniach faktycznych stanowiły przyczynę nieprawidłowego zastosowania przepisów stanowiących podstawę prawną zaskarżonej decyzji, co w konsekwencji skutkowało błędną co do zasady odmową wszczęcia postępowania.
W ocenie skarżącego zgromadzone w sprawie dowody w żaden sposób nie legitymizują twierdzeń Sądu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny oparł swoje orzeczenie jedynie na nie szczegółowych i rodzących szereg wątpliwości, co do rzeczywistego stanu rzeczy, ustaleniach Wójta Gminy K. B., dokonując ponownie ich błędnej interpretacji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec stwierdzenia, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z wymienionych w § 2 art. 183 P.p.s.a. okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, Sąd I instancji dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym przez zarzuty na jakich oparta została skarga kasacyjna.
Podstawowy zarzut skargi kasacyjnej dotyczył naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu art. 134 P.p.s.a. przez nieuwzględnienie przy wydaniu zaskarżonego wyroku naruszeń prawa dokonanych przez organ II instancji, a skutkujących niewyjaśnieniem wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.
Skarga kasacyjna nie powołuje przy tym jakie przepisy postępowania zostały w ten sposób naruszone. Stawiając zarzut oparcia wyroku na błędnych ustaleniach faktycznych nie wskazuje na czym one polegają. W sprawie bezsporne jest, że skarżący żądał rozgraniczenia nieruchomości będącej jego własnością z nieruchomościami sąsiednimi, oraz że rozgraniczenie to zostało dokonane ostateczną decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] czerwca 1998 r. Wymieniona decyzja do chwili obecnej nie została zmieniona czy uchylona co powoduje, że ponowne rozstrzyganie kwestii rozstrzygniętej ostateczną decyzją administracyjną jest niedopuszczalne (res iudicata). Ta właśnie okoliczność spowodowała, iż Wójt Gminy K. B. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie ponownego rozgraniczenia nieruchomości. Ustalenie, iż w sprawie zachodzi res iudicata zdeterminowało też rozstrzygniecie organu II instancji oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Skarga kasacyjna kwestionując wyrok z uwagi na oparcie go na błędnych ustaleniach faktycznych w ogóle nie odnosi się do tej kwestii, podczas gdy ponowne rozstrzygnięcie przez organ sprawy załatwionej wcześniej decyzją ostateczną, która nie została we właściwym trybie uchylona jest niedopuszczalne, gdyż taka decyzja dotknięta byłaby wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. (res iudicata). Brak w uzasadnieniu skargi kasacyjnej jakichkolwiek argumentów wskazujących na błędne ustalenie res iudicata uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu poznanie stanowiska skarżącego i jego ocenę. Tym samym skarga kasacyjna nie może odnieść zamierzonego skutku.
Zgodnie z art. 16 § 1 K.p.a. decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji są ostateczne, a ich uchylenie, zmiana, stwierdzenie nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Kodeksie lub ustawach szczególnych.
Artykuł 16 § 1 K.p.a. statuuje zasadę trwałości decyzji ostatecznych. Jej istotą jest to, że decyzja ostateczna jest ważna dopóki nie zostanie zmieniona, uchylona lub nie zostanie stwierdzona jej nieważność przez właściwy organ z zachowaniem przepisanego trybu postępowania.
W niniejszej sprawie poza wszelkimi wątpliwościami pozostaje fakt, iż decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] czerwca 1998 r. orzekająca o rozgraniczeniu nieruchomości położonych w miejscowości S. oznaczonych numerami [...], [...], [...], [...], [...] i [...] dalej obowiązuje. Uwzględniając stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego zawarte w decyzji z dnia [...] lipca 2008 r., Wójt Gminy K. B. w sposób jednoznaczny ustalił, iż intencją skarżącego w związku ze złożonym przez niego wnioskiem z dnia 7 kwietnia 2008 r. nie było wszczęcie postępowania w celu wzruszenia decyzji ostatecznej z dnia [...] czerwca 1998 r., lecz ponowne rozgraniczenie tych samych nieruchomości. Tak określone żądanie skarżącego w stanie faktycznym sprawy uzasadniało odmowę wszczęcia postępowania w sprawie, która wcześniej została rozstrzygnięta ostateczną decyzją i decyzja ta nie została usunięta z obrotu prawnego.
W myśl art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (res iudicata). Powyższy przepis stanowi gwarancję powagi rzeczy osądzonej, zgodnie z którą w tej samej sprawie nie mogą występować w obrocie prawnym równocześnie dwie decyzje.
Z uwagi na to, że skarżący wnioskiem z dnia 7 kwietnia 2008 r. domagał się załatwienia sprawy tożsamej przedmiotowo i podmiotowo ze sprawą rozstrzygniętą ostateczną decyzją administracyjną Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] czerwca 1998 r., która to decyzja dalej obowiązuje, wobec res iudicata niemożliwe było uwzględnienie przez organ administracji wniosku skarżącego, co zaskarżonym wyrokiem w ustalił sposób prawidłowy i poparł trafną argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 208 i 209 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa – art. 250 P.p.s.a. przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258–261 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło