V SA/Wa 133/08

WyrokWSA w Warszawie2009-01-26

Skład orzekający: Barbara Mleczko-Jabłońska, Danuta Dopierała, Piotr Kraczowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo zastosował sankcje polegające na pomniejszeniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych z powodu zawyżenia deklarowanej powierzchni i nieprzestrzegania zasad dobrej kultury rolnej, a także czy kontrola przeprowadzona przez inspektorów była prawidłowa mimo nieobecności strony?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo zastosowały sankcje polegające na pomniejszeniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Kontrola przeprowadzona przez wyspecjalizowanych inspektorów, mimo nieobecności strony, była zgodna z prawem, a jej wyniki, utrwalone w protokole i fotografiach, stanowiły wystarczający dowód do ustalenia stanu faktycznego. Strona nie wykazała inicjatywy dowodowej, która mogłaby podważyć ustalenia kontrolne.
Stan faktyczny
Skarżący J. R. wniósł o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006. W wyniku kontroli stwierdzono zawyżenie deklarowanej powierzchni oraz nieprzestrzeganie zasad dobrej kultury rolnej na niektórych działkach. W związku z tym organy ARiMR przyznały płatności w pomniejszonej wysokości, stosując sankcje przewidziane w przepisach unijnych. Skarżący kwestionował ustalenia kontrolne, zarzucając nierzetelność kontroli i jej przeprowadzenie pod jego nieobecność. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia WSA - Danuta Dopierała (spr.), Asesor WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant - Urszula Chojnacka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Dyrektora ... Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia ... października 2007 r. nr ... w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich oddala skargę Przedmiotem skargi z 3 grudnia 2007 r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. przez J. R. jest decyzja Dyrektora ... Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z ... października 2007 r. nr ... utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ... z ... lutego 2007 r. nr ... wydaną w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym: W dniu 16 maja 2006 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek J. R. (nadany w dniu 11 maja 2006 r.) o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006. Wniosek obejmował .. działek oznaczonych .... o łącznej powierzchni ... ha, położonych w gminach .., ... i ... W oświadczeniu o sposobie wykorzystywania działek rolnych (pkt VIII wniosku) jako roślinę uprawną na działkach ... wskazano mieszanki traw, natomiast na działce "..." – łąkę. W dniu ... sierpnia 2006 r. w gospodarstwie wnioskodawcy została przeprowadzona kontrola na miejscu, w wyniku której stwierdzono nieprawidłowości odnośnie ... działek w zakresie deklarowanej powierzchni, dopełnienia obowiązku prowadzenia działalności rolniczej oraz utrzymywania działek w dobrej kulturze rolnej. Uwzględniając wyniki ww. kontroli oraz kontroli administracyjnej przeprowadzonej w dniu ... lutego 2007 r., decyzją z ... lutego 2007 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał wnioskodawcy płatność bezpośrednią do gruntów rolnych na rok 2006 w pomniejszonej wysokości, tj. w łącznej kwocie ... zł po potrąceniu kwoty ... zł jako sankcji za nieprawidłowości w deklaracji działek rolnych. Z sentencji tej decyzji wynika, iż na ww. kwotę płatności składa się tylko Jednolita Płatność Obszarowa (JPO) w wysokości ... zł, albowiem z tytułu Uzupełniającej Płatności Obszarowej (UPO) na skutek zastosowania sankcji organ odmówił stronie przyznania płatności. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż zastosowanie ww. sankcji było konsekwencją przedeklarowania powierzchni na działkach rolnych oznaczonych symbolami "... (powierzchnia stwierdzona w wyniku kontroli – ... ha) oraz na działce "Ł" (powierzchnia stwierdzona – ... ha). Nadto wskazał, iż na działkach rolnych o symbolach ... nie była prowadzona działalność rolnicza. Kontrola ujawniła również, że działka ... (na której stwierdzono ugór) nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej, tj. nie spełniono wymogu przynajmniej jednego koszenia do ... lipca 2006 r., natomiast działka ... nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej na dzień ... czerwca 2003 r. W odwołaniu od powyższej decyzji J. R. wniósł o jej weryfikację podnosząc, iż kontrolę działek rolnych przeprowadzono bez jego obecności, a stwierdzone nieprawidłowości nie odpowiadają stanowi faktycznemu. Zaznaczył nadto, iż jest ..., od ... lat systematycznie poprawia jakość łąk wykorzystywanych do produkcji siana. Większość działek została obsiana mieszanką traw łąkowych i jest co najmniej dwukrotnie w ciągu roku koszona. W piśmie procesowym z 14 maja 2007 r., ustosunkowując się do wyników kontroli z ... sierpnia 2006 r., wnioskodawca podniósł ponownie, iż nie został zawiadomiony o jej terminie. Zauważył, iż nieprawidłowości dotyczące zakwestionowanych działek mogą wynikać z błędnego określenia działek w terenie. Dotyczy to w szczególności działki "...", której powierzchnię określono na podstawie błędnej analizy zdjęć lotniczych. Wskazał nadto, iż działki od ... lat są uprawiane, większość z nich została rekultywowana, zaorana, nawieziona i obsiana mieszanką szlachetnych traw łąkowych kupowanych w centrali nasiennej. Działki te są koszone przynajmniej dwa razy w roku z wyjątkiem działki "...", na której nie wykonano koszenia. Decyzją z ... października 2007 r. Dyrektor ... Oddziału Regionalnego ARiMR w W. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu orzeczenia organ odwoławczy wskazał, iż w wyniku kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie rolnym beneficjenta w oparciu o art. 27 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30.04.2004 r., str. 18 ze zm.) ustalono, że łączna powierzchnia nieruchomości rolnych zgłoszonych we wniosku została zawyżona, bowiem powierzchnia stwierdzona w wyniku kontroli wynosi odpowiednio ... ha dla JPO i ... ha dla UPO. Zaznaczył przy tym, iż zgodnie z art. 25 wskazanego rozporządzenia nie ma konieczności powiadamiania producentów rolnych o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu – kontrole na miejscu przeprowadzane są bez uprzedzenia. Prowadzenie działalności rolniczej na działkach rolnych sprawdzane jest na dzień przeprowadzania kontroli na miejscu. W dalszej części uzasadnienia decyzji organ odwoławczy wskazał na przepisy obligujące organ do zastosowania w sprawie sankcji, w wyniku których przysługujące stronie płatności zostały pomniejszone i wyjaśnił, iż odnośnie JPO sankcja została zastosowana na podstawie art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. WE Nr L 345 z 20.11.2004 r., str. 1 ze zm.). Zaznaczył także, iż dodatkowa sankcja ze względu na niestosowanie się do zasad dobrej kultury rolnej wynikała z art. 7 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) Nr 2019/93, (WE) Nr 1452/2001, (WE) Nr 1453/2001, (WE) Nr 1454/2001, (WE) Nr 1868/94, (WE) Nr 1251/1999, (WE) Nr 1254/1999 (WE), Nr 1673/2000, (EWG) Nr 2358/71 i (WE) Nr 2529/2001 (Dz.Urz. UE Nr L 270 z 21 października 2003 r., str. 1 ze zm.) w zw. z art. 66 powołanego wyżej rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. Mając na względzie ww. regulacje organ podał w jaki sposób wyliczono przyznaną płatność JPO i zastosowane sankcje. Wskazał przy tym, iż różnica miedzy powierzchnią zgłoszoną a powierzchnią stwierdzoną w wyniku kontroli wynosi .... ha, co stanowi 17,66% zatwierdzonej powierzchni, zatem od powierzchni stwierdzonej, tj. ... ha, odjęto dwukrotność ujawnionej różnicy (... ha), w wyniku czego wyliczono powierzchnię, co do której wniosek został pozytywnie rozpatrzony – ... ha. Stawka jednolitej płatności obszarowej do jednego hektara uprawy w 2006 r., wynosząca ... zł, pomnożona przez zatwierdzoną powierzchnię – ... ha – dała kwotę przyznanej płatności do gruntów rolnych w wysokości ... zł. Kwotę tę pomniejszono o ... zł ze względu na niestosowanie się do podstawowych wymogów w zakresie zasad dobrej kultury rolnej. Jednocześnie organ wskazał, iż w stosunku do UPO sankcję zastosowano w oparciu o art. 51 ust. 1 ww. rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. Podał, iż powierzchnia zgłoszona przez wnioskodawcę wynosiła ... ha, natomiast powierzchnia stwierdzona w wyniku kontroli na miejscu – ... ha, co czyni różnicę w wysokości ... ha i stanowi 43,75% zatwierdzonej powierzchni. Wysokość stwierdzonej różnicy powoduje, że żadna pomoc nie może być przyznana. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. J. R. wniósł o: 1. uchylenie zaskarżonej decyzji (omyłkowo wskazując nr decyzji ...) oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura ARiMR o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości, 2. przyznanie płatności bezpośrednich wraz z odsetkami w pełnej wysokości, 3. zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych. Skarżący zakwestionował stanowisko organów orzekających w zakresie uznania prawidłowości ustaleń wynikających z kontroli przeprowadzonej na wnioskowanych działkach w dniu ... sierpnia 2006 r. Zaznaczył, że kopię protokołu, z którego wynikały nieprawidłowości dotyczące ... działek, otrzymał w wersji roboczej w pierwszych dniach września. Podniósł, iż nie uwzględniono jego zastrzeżeń do ustaleń pokontrolnych zawartych w piśmie z ... maja 2007 r., w szczególności nie przeprowadzono ponownej kontroli przy obecności skarżącego, w celu ustalenia właściwych granic działek oraz stwierdzenia stanu ich zagospodarowania i kultury rolnej. Nie uwzględniono także podstawowego zarzutu skarżącego odnośnie nierzetelności i błędów wynikających z przeprowadzonej kontroli. Z tego względu skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania osób, które przeprowadziły kontrolę - na okoliczność jej dokonywania oraz osoby, która sporządziła protokół z czynności kontrolnych. Wskazał również, iż od czasu kiedy stał się właścicielem gospodarstwa rolnego w P. (... r.), wszystkie nadające się do uprawy działki zostały rekultywowane i są przynajmniej dwukrotnie w ciągu roku koszone. Podniósł, że jest hodowcą koni i każda działka jest przez niego wykorzystywana dla potrzeb własnych. Sąsiedzi, z pomocy których skarżący korzystał przy uprawie gruntów, pomagali mu również przy ustalaniu właściwych granic działek w terenie, gdyż nie został przeprowadzony ich podział geodezyjny. Podkreślił, iż sąsiedzi posiadają wiedzę o lokalizacji wszystkich działek skarżącego oraz o tym, w jaki sposób w ostatnich latach były one użytkowane rolniczo. Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka – J. C. - na powyższe okoliczności. W odpowiedzi na skargę Dyrektor ... Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. zważył, o następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest kontrola legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenia, czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też przepisów postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sąd nie jest natomiast władny by samodzielnie rozstrzygnąć indywidualną sprawę w zastępstwie organu administracyjnego (w tym przypadku przyznać bądź odmówić przyznania płatności bezpośrednich zgodnie z wnioskiem zawartym w skardze). O uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzyga bowiem właściwy organ administracji. Badając niniejszą sprawę w ramach ww. przepisów i w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które winny skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Postępowanie administracyjne będące przedmiotem kontroli Sądu, zostało wszczęte wnioskiem skarżącego z 16 maja 2006 r. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006. W dniu złożenia wniosku obowiązywały przepisy ustawy z 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6 poz. 40 ze zm.) mające zastosowanie w sprawie na podstawie art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm.), zgodnie z którym do postępowań w sprawach przyznania płatności lub płatności cukrowej, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych, osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej dalej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, zwane dalej "gruntami rolnymi". Zgodnie natomiast z ust. 2 ww. przepisu, warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego. Zatem, warunkiem ubiegania się o dopłaty jest m.in. wykazanie, że na deklarowanych obszarach jest prowadzona odpowiednia gospodarka. Nie wszystkie bowiem posiadane przez wnioskodawcę grunty mogą korzystać z przywileju dopłat, a tylko te, na których jest prowadzona działalność rolnicza zgodnie z warunkami określonymi w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Dz. U. Nr 65, poz. 600 ze zm.). Do warunków tych należy m.in. w przypadku łąk - koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca, w przypadku pastwisk - wypasanie zwierząt w okresie wegetacyjnym traw lub koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca, a w przypadku gruntów ornych - uprawa roślin lub ugorowanie przy czym uznaje się, że grunt rolny był ugorowany, jeżeli podlegał co najmniej raz w roku w terminie do dnia 15 lipca koszeniu lub innym zabiegom uprawowym zapobiegającym występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów (§ 1 ust. 1 i § 2 ust. 1). Grunty rolne, o których mowa w § 1, nie powinny być porośnięte drzewami i krzewami z wyjątkiem przypadków określonych w § 4 pkt 1 i 2 rozporządzenia. Jednocześnie wskazać należy, iż w niniejszej sprawie bezpośrednie zastosowanie miały także akty normatywne wydane przez organy Unii Europejskiej, tj. rozporządzenie Komisji (WE) nr 1973/2004 z 29 października 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Komisji (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. WE Nr L 345 z 20 listopada 2004, str.1 ze zm.) oraz rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 141 z 30 kwietnia 2004). Określają one zasady przyznawania dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych, a także przewidują stosowanie sankcji krajowych przeciwko producentom przez organy państwowe (m.in. pkt 55-57 preambuły i art. 75 rozporządzenia nr 796/2004). Skarżący – J. R., składając wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006, spełnił ww. podstawowe warunki do ubiegania się o dopłatę. Wnioskiem objął bowiem ... działek znaczonych symbolami od ... o łącznej powierzchni ... ha (a więc nie mniej niż 1 ha, przy czym dla każdej z działek zadeklarował powierzchnię nie mniejszą niż 0,1 ha). W oświadczeniu o sposobie wykorzystywania działek jako roślinę uprawną wskazał mieszanki traw oraz - dla działki o symbolu "..." - łąkę. W wyniku podjętych przez Kierownika Biura ARiMR czynności sprawdzających, tj. weryfikujących złożony wniosek, stwierdzono że powierzchnia zadeklarowana we wniosku przez skarżącego została zawyżona, a procentowa wysokość tego zawyżenia wynosi odpowiednio 17,66% powierzchni stwierdzonej dla JPO oraz 43,75% dla UPO. Jednocześnie stwierdzono, że część działek nie jest utrzymywana w dobrej kulturze rolnej. W tym miejscu Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 138 ust. 1 ww. rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z 29 października 2004 r., stanowiącym podstawę przyznania JPO, (...) jeżeli w wyniku kontroli administracyjnej bądź kontroli na miejscu wykryte zostanie, iż ustalona różnica między zadeklarowanym a stwierdzonym obszarem w rozumieniu art. 2 punkt 22 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 przekracza 3%, lecz nie więcej niż 30% stwierdzonego obszaru, to kwota, jaka ma być przyznana w ramach programu płatności za jeden obszar, jest pomniejszana w przedmiotowym roku o dwukrotną wykrytą różnicę. Dodatkowo, w przypadku niezastosowania się rolnika do podstawowych wymogów w zakresie zarządzania lub zasad dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska, w oparciu o art. 5 – 7 Rozporządzenia Rady (WE) z Nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) Nr 2019/93, (WE) Nr 1452/2001, (WE) Nr 1453/2001, (WE) Nr 1454/2001, (WE) Nr 1868/94, (WE) Nr 1251/1999, (WE) Nr 1254/1999 (WE), Nr 1673/2000, (EWG) Nr 2358/71 i (WE) Nr 2529/2001 (Dz.Urz. UE Nr L 270 z 21 października 2003 r., str. 1 ze zm.) w zw. z art. 66 ust. 1 ww. rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. stosuje się obniżkę w wysokości 3% całkowitej kwoty dopłat bezpośrednich jaka ma być przyznana w danym roku kalendarzowym. Zgodnie natomiast z art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. stanowiącym podstawę przyznania UPO, jeśli dla danej grupy upraw obszar zadeklarowany (...) przekracza obszar ustalony zgodnie z art. 50 ust. 3-5 tego rozporządzenia, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru ustalonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3% lub 2 hektary, ale nie więcej niż 20% ustalonego obszaru. Jeśli różnica ta przekracza 20% zatwierdzonego obszaru, dla danej grupy upraw nie zostanie przyznana żadna pomoc obszarowa (ust. 2). Kierownik Biura ARiMR stwierdzając, że powierzchnia zadeklarowana we wniosku została zawyżona o 17,66%, w oparciu o cytowany art. 138 ust. 1 ww. rozporządzenia przyznał wnioskodawcy płatności bezpośrednie (JPO) w kwocie ... zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę ... zł na skutek zastosowania ww. sankcji. W odniesieniu do UPO organ stwierdził zawyżenie powierzchni o 43,75% i wobec zastosowania sankcji wynikającej z ww. przepisów, odmówił przyznania płatności. Zdaniem Sądu rozstrzygnięcie organu I instancji z ... lutego 2007 r. jest prawidłowe i uzasadnione stanem faktycznym sprawy, ustalonym w oparciu o oświadczenia wnioskodawcy oraz wyniki kontroli na miejscu przeprowadzonej przez inspektorów terenowych. Wprawdzie Kierownik Biura ARiMR w uzasadnieniu decyzji błędnie powołał art. 138 ust. 1 ww. rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z 29 października 2004 r. jako podstawę obliczenia UPO, jednak uchybienie to zostało skorygowane przez organ odwoławczy, który - wobec prawidłowego rozstrzygnięcia organu I instancji w zakresie przysługujących płatności - zasadnie utrzymał je w mocy decyzją z ... października 2007 r. Podkreślić należy, że skarżący nie kwestionuje zastosowanych w sprawie przepisów prawa materialnego, nie zgadza się natomiast z poczynionymi przez organ ustaleniami faktycznymi. Kwestionuje wyniki kontroli na miejscu oraz fakt jej przeprowadzenia pod nieobecność wnioskodawcy. Powołuje się też na swoje wyjaśnienia z 24 września 2006 r. i 14 maja 2007 r. mające potwierdzać nieprawidłowości dokonanej kontroli. W tym miejscu Sąd zauważa, iż na okoliczność ustalenia czy producenci spełniają warunki do przyznania wnioskowanej płatności ustawodawca przewidział kontrole, stanowiąc jednocześnie, że z czynności kontrolnych osoba je przeprowadzająca sporządza protokół. Świadczy o tym przepis art. 6 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych. Zgodnie z ust. 2 wskazanego artykułu, Prezes Agencji może powierzyć przeprowadzanie kontroli, o których mowa w ust. 1, innym jednostkom organizacyjnym dysponującym odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi określonymi na podstawie ust. 10 pkt 2. Warunki te, określone zostały w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2006 r. w sprawie warunków, jakie powinny spełniać jednostki organizacyjne, którym może być powierzone przeprowadzenie kontroli (Dz. U. Nr 31, poz. 271 ze zm.), wydanym na podstawie ww. art. 6 ust. 10 pkt 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych. Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 i 2 ww. rozporządzenia, jednostka organizacyjna, której może być powierzone przeprowadzanie kontroli powinna zatrudniać pracowników w liczbie zapewniającej sprawne wykonywanie powierzonych kontroli, którzy: a) ukończyli studia na kierunku rolnictwo i ogrodnictwo lub geodezja i kartografia albo posiadają wykształcenie średnie rolnicze lub średnie geodezyjne, b) posiadają uprawnienia zawodowe w zakresie geodezyjnych pomiarów sytuacyjno - wysokościowych, realizacyjnych i inwentaryzacyjnych, rozgraniczania i podziału nieruchomości (gruntów) oraz sporządzania dokumentacji do celów prawnych, geodezyjnego urządzania terenów rolnych i leśnych lub fotogrametrii i teledetekcji - w przypadku osób sprawujących bezpośredni nadzór nad pracami w zakresie ustalania powierzchni działek rolnych, c) nie byli karani za przestępstwa popełnione z winy umyślnej; oraz zapewniać sprzęt pomiarowy i informatyczny w liczbie zapewniającej sprawne wykonywanie pomiarów geodezyjnych, sprzęt informatyczny i oprogramowanie zapewniające przetwarzanie danych, zgodnie z systemem informatycznym posiadanym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, środki transportu zapewniające sprawne wykonywanie powierzonych kontroli oraz przeszkolenie pracowników w zakresie przeprowadzania kontroli. Z powyższych przepisów wynika, że kontrola na miejscu w niniejszej sprawie była nie tylko prawnie możliwa, ale także, że musiała być przeprowadzona przez osoby do tego fachowo przygotowane – tj. posiadające nie tylko odpowiedni sprzęt, ale również niezbędną wiedzę. Sporządzony z tej kontroli protokół musiał być natomiast zatwierdzony przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia zawodowe. W tym miejscu wskazać należy, iż w wyroku z 4 kwietnia 2008 r. sygn. akt II GSK 492/07, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił znaczenie dowodowe protokołu kontroli w sprawach dotyczących wniosku producenta o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Wskazał, iż o wadze dowodu z protokołu kontroli świadczy fakt, że kontrole przeprowadzane mogą być tylko przez określone podmioty. Dowodom tym, właśnie z racji przeprowadzania kontroli przez podmioty wyspecjalizowane (dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi) i bezstronne, co do zasady przypisać należy przymiot wiarygodności. W kontekście powyższego oraz mając na względzie protokół z czynności kontrolnych znajdujący się w aktach niniejszej sprawy, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi odnośnie nierzetelności osób przeprowadzających kontrolę oraz błędów poczynionych w toku czynności kontrolnych. Jak wynika z protokołu z czynności kontrolnych, kontrola na miejscu przeprowadzona została w dniu ... sierpnia 2006 r. przez dwóch pracowników firmy P. Sp. z o.o. w K., a poczynione w ten sposób ustalenia zostały zatwierdzone przez osobę sprawującą bezpośredni nadzór nad tymi pracami. Kopia protokołu została przekazana wnioskodawcy w dniu 9 października 2006 r., co wynika ze znajdującego się w aktach sprawy pocztowego dowodu nadania przesyłki o nr ... Wcześniejsze przekazanie stronie kopii protokołu nie zmienia faktu, że miała ona możliwość zapoznania się z wynikami kontroli i wypowiedzenia się co do poczynionych ustaleń. Kontrolą na miejscu objęto wszystkie działki zadeklarowane we wniosku. Nieprawidłowości stwierdzono wobec działek: "..." – brak deklarowanej uprawy, działka rolna nie jest utrzymywana w dobrej kulturze rolnej, "..." – brak prowadzenia działalności rolniczej (powierzchnia stwierdzona – 0,00 ha), "..." – brak możliwości lokalizacji działki (powierzchnia stwierdzona – 0,00 ha), .." – zadeklarowana powierzchnia działki (... ha) jest większa od powierzchni stwierdzonej (... ha), "..." – działka nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej na dzień ... czerwca 2003 r. (powierzchnia stwierdzona – ... ha). Wyniki kontroli na miejscu, utrwalone w protokole i wraz z załącznikami włączone do akt sprawy, zostały szczegółowo przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ wskazał różnice między powierzchnią działek zadeklarowaną we wniosku i stwierdzoną w toku kontroli, odniósł się do wskazanych w protokole uwag dotyczących nieprzestrzegania przez producenta rolnego zasad dobrej kultury rolnej, wyjaśnił również sposób naliczenia płatności w związku z koniecznością zastosowania sankcji w odniesieniu do JPO i UPO. W kontekście zarzutów skargi należy też zauważyć, że organ odwoławczy prawidłowo uznał za nieuzasadnione zarzuty strony dotyczące przeprowadzenia kontroli pod jej nieobecność i braku możliwości odniesienia się do ustaleń kontrolerów szacujących powierzchnię użytków rolnych. Przepisy prawa nie przewidują bowiem uprzedniego powiadamiania o kontroli. Jak wynika z art. 25 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. kontrole na miejscu przeprowadzane są bez uprzedzenia. Jeżeli jednak nie zagrażałoby to celowi kontroli, można zawiadomić o niej z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do koniecznego minimum. Okres wyprzedzenia nie może przekraczać 48 godzin z wyjątkiem uzasadnionych przypadków. Powyższa regulacja wskazuje zatem, iż brak powiadomienia wnioskodawcy i jego nieobecność podczas kontroli nie stanowi uchybienia wpływającego na wynik kontroli. W rozpatrywanej sprawie strona została zapoznana z wynikami kontroli w toku postępowania administracyjnego i miała możliwość odniesienia się do ustaleń kontrolerów szacujących powierzchnię działek objętych wnioskiem, co uczyniła m.in. w piśmie z 14 maja 2007 r. Zaznaczyć przy tym należy, że wbrew twierdzeniom skargi w piśmie tym skarżący nie wnosił o ponowne przeprowadzenie kontroli w jego obecności, lecz zwrócił się jedynie do organu, aby - w przypadku zarządzenia ponownej kontroli - został o niej zawiadomiony tak, by mógł na bieżąco ustosunkować się do ustaleń kontrolnych. Ustalenia wynikające z protokołu kontroli – nawet, jeżeli protokół ten spełnia wszystkie wymogi formalne i sporządzony został przez osoby posiadające stosowne kwalifikacje – mogą zostać podważone. Jak wskazał NSA w ww. wyroku z 4 kwietnia 2008 r. fakt, że z czynności kontrolnych sporządzany jest protokół i że jest on dowodem na okoliczność spełnienia warunków przyznania płatności nie wyłącza - na zasadach ogólnych - dopuszczenia innych dowodów, które mogą przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Wymaga to jednak inicjatywy dowodowej ze strony kontrolowanego producenta, której - zdaniem Sądu - nie wykazano w niniejszej sprawie. Skarżący bowiem, kwestionując ustalenia kontrolne, stanowiska swego nie poparł żadnymi dowodami, w szczególności nie załączył żadnych dokumentów dotyczących pomiaru powierzchni gruntów uprawnionych do przyznania płatności czy utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej. Poprzestał jedynie na twierdzeniach, że - jako hodowca koni - od pięciu lat systematycznie poprawia jakość łąk wykorzystywanych do produkcji siana. Wskazał, że ustalenia kontroli dotyczące braku prowadzenia działalności rolniczej są nieprawdziwe i wynikają z błędnego określenia działek w terenie. Podniósł, że działki wchodzące w skład gospodarstwa są uprawiane; większość z nich została rekultywowana, zaorana, nawieziona i obsiana mieszanką szlachetnych traw łąkowych kupowanych w centrali nasiennej. Działki są koszone przynajmniej dwa razy w roku, z wyjątkiem działki "...", na której nie wykonano koszenia. Zdaniem Sądu twierdzeń skarżącego nie można uznać za wystarczające do podważenia wyników kontroli przeprowadzonej przez osoby do tego przeszkolone i uprawnione, mające odpowiednie przygotowanie rolnicze i geodezyjne, dysponujące odpowiednim sprzętem - zgodnie z przepisami ww. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 26 lutego 2004 r. Dodatkowo wskazać należy, że wyniki kontroli utrwalone zostały nie tylko formie pisemnej w protokole, lecz również na fotografiach umieszczonych na płycie CD stanowiącej załącznik do protokołu. Stan zagospodarowania spornych działek uwidoczniony na fotografiach również nie pokrywa się z twierdzeniami skarżącego. Powyższe wskazuje, iż organy orzekające w sprawie dokonały prawidłowych ustaleń w oparciu o zebrany materiał dowodowy. Odnosząc się do pozostałych twierdzeń skargi Sąd uznał, iż pozostają one bez wpływu na dokonaną ocenę. Skarżący bowiem ponownie powołał argumenty podnoszone w toku postępowania odwoławczego wskazując dodatkowo, iż wobec braku podziału geodezyjnego granice działek były ustalane przy pomocy sąsiadów w terenie. Nadto skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z zeznań kontrolerów: A. B. i M. R. - pracowników firmy P. Spółka z o.o. w K. na okoliczność przeprowadzania kontroli oraz sąsiada J. C. na okoliczność lokalizacji i sposobu użytkowania działek objętych wnioskiem. Wnioski te zostały oddalone postanowieniem Sądu z dnia 26 stycznia 2009 r. (v. protokół rozprawy przed WSA – k. 80 akt sądowych). Zaznaczyć należy, iż przed sądem administracyjnym możliwe jest jedynie uzupełniające postępowanie dowodowe, ograniczone do możliwości przeprowadzenia dowodu z dokumentu (art. 106 § 3 p.p.s.a.). Przeprowadzenie tego postępowania z innych środków dowodowych (w tym z zeznań świadków) jest niedopuszczalne. Konkludując, Sąd stwierdza, iż skarżona decyzja jest zasadna w zaistniałym w sprawie stanie faktycznym i obowiązującym stanie prawnym. Postępowanie administracyjne, zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji, zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami k.p.a. z różnicami wynikającymi ze specyfiki przedmiotu niniejszej sprawy. Stronie zapewniono czynny udział w postępowaniu, z którego korzystała składając pisemne wyjaśnienia. Aby udowodnić swoje racje strona winna była na etapie postępowania administracyjnego przedkładać dowody, składać wnioski dowodowe, czy weryfikowalne wyjaśnienia w celu skutecznego zakwestionowania wyników kontroli. Tego jednak strona nie uczyniła. Z tego względu - zdaniem składu orzekającego - organy administracyjne prawidłowo zastosowały sankcje polegające na przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości. Końcowo Sąd zauważa, iż w sprawie niniejszej Dyrektor OR ARMiR dopuścił się naruszenia art. 35 k.p.a. określającego terminy załatwiania spraw, poprzez wydanie zaskarżonej decyzji w dniu ... października 2007 r. wobec złożenia odwołania od decyzji I instancji w dniu 2 marca 2007 r. (data nadania pocztowego). Uchybienie to, jakkolwiek ważkie z punktu widzenia przestrzegania zasady szybkości i prostoty postępowania - nie mogło mieć istotnego wpływu na podjęte rozstrzygnięcie, a tylko takie, w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., stanowi podstawę uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Zaznaczyć przy tym należy, iż o opóźnieniu w rozpatrywaniu sprawy strona została poinformowana pismami z 12 kwietnia 2007 r., 12 lipca 2007 r. oraz 12 września 2007 r. W tej sytuacji, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło