I SA/Łd 1077/08

Dnia 27 stycznia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Świderska Sędziowie: Sędzia NSA Arkadiusz Cudak (spr.) Sędzia NSA Teresa Porczyńska Protokolant: Asystent sędziego Joanna Skrzypczak-Zajger po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2009 roku przy udziale sprawy ze skargi B. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2008 rok 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta T. z dnia [...] nr [...] ; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz B. A. kwotę 757 (siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] roku, nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia [...] roku o umorzeniu postępowania wobec B. A. w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2008 rok. Organ ustalił następujący stan faktyczny w sprawie. B. A. w deklaracji w podatku od nieruchomości wykazała, że jest właścicielem budowli położonej w T. na bazarze A stanowisko J-58. Prezydent T. decyzją z dnia [...] roku uznając, że B. A. nie jest podatnikiem podatku do nieruchomości, umorzył postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu organ podał, że zadeklarowaną budowlę stanowi pawilon kontenerowy pod wiatą. B. A. nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości, ponieważ nie figuruje w ewidencji gruntów i budynków, ani też nie jest właścicielem budowli niezwiązanej trwale z gruntem w postaci przenośnego pawilonu handlowego. Jest najemcą części nieruchomości gruntowej należącej do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością A w T. Jest posiadaczem zależnym gruntu. B. A. jest jedynie użytkownikiem pawilonu. Od tej decyzji B. A. wniosła w dniu 16 kwietnia 2008 roku odwołanie. Zarzuciła naruszenie art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 roku, Nr 8, poz. 60 ze zm.) – zwanej dalej o. p., art. 165 a o. p., art. 191 o. p., art. 187 § 1 i art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 roku, Nr 121, poz. 844) – zwanej dalej ustawą o p. o. l. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Decyzją z dnia [...] roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ podał, że spółka z o. o. A, a nie B. A., jest właścicielem pawilonu – kontenera. Świadczą o tym decyzje o udzieleniu pozwolenia na budowę oraz decyzja o pozwoleniu na użytkowanie. Fakt, że to spółka wybudowała pawilon przesądza o tym, że stanowi jej własność. Okoliczność, że strona poniosła nakłady na kontener nie oznacza, iż jest jego właścicielem. B. A. nie będąc właścicielem pawilonu, nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości. Na powyższą decyzję B. A. w dniu 9 lipca 2008 roku wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Decyzję zaskarżyła w całości i zarzuciła naruszenie prawa materialnego w postaci art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o p. o. l. poprzez przyjęcie, że skarżąca nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości, art. 140 k. c. w związku z art. 46, art. 48 i art. 336 k. c. przez przyjęcie, że o własności rzeczy decydują powołane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji decyzje administracyjne o zatwierdzeniu projektu budowlanego, pozwoleniu na budowę, pozwoleniu na użytkowanie, art. 16 ustawy o p. o. l. poprzez błędne przyjęcie wadliwej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, że podatnikiem podatku od nieruchomości nie jest właściciel pawilonu przenośnego, albo jego samoistny posiadacz i prowadzący w nich działalność handlową, lecz wyłącznie właściciel gruntu. Skarżąca zarzuciła również naruszenie przepisów prawa procesowego, w postaci art. 208 § 1 o. p. w związku z art. 165 a o. p., poprzez zaakceptowanie za organem I instancji możliwości umorzenia postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości, a ewentualny brak legitymacji strony winien skutkować odmową wszczęcia postępowania na podstawie art. 165 a o. p., naruszenie art. 191 o. p. w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o p. o. l. poprzez sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym z przekroczeniem zasady swobodnej oceny materiału dowodowego ustalenie, że skarżąca nie jest właścicielem kontenerowego przenośnego pawilonu handlowego, jedynie właścicielem nakładów na rzecz. Nadto zarzuciła naruszenie art. 210 § 4 o. p. w związku z art. 233 § 1 pkt 1 o. p. poprzez niewyjaśnienie powodów odmowy mocy dowodowej fakturom VAT dokumentującym zakupy skarżącej na wybudowanie pawilonu, przyznanie pierwszeństwa w wartości dowodowej decyzjom administracyjnym. Strona podniosła, że niezastosowanie art. 233 § 1 pkt 2 o. p. było nieuzasadnione, ponieważ odwołanie zasługiwało na uwzględnienie. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną wcześniej w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, chociaż z innych powodów niż wskazane w skardze (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p. p. s. a.). Rozstrzygając niniejszą sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło bowiem przepisy postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt1 lit. c p. p. s. a;) Truizmem jest twierdzenie, że jedynie prawidłowo ustalony stan faktyczny pozwala na właściwą subsumcję przepisu prawa materialnego. W tej sprawie organ odwoławczy, ani też Burmistrz Miasta T., mimo posiadania szerokiego materiału dowodowego nie ustaliły, czy w sprawie istnieje w ogóle przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 roku, Nr 121, poz. 844) – zwanej dalej ustawą o p. o. l., opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Nie budzi przecież wątpliwości, ani też nie jest przedmiotem sporu okoliczność, że "przenośny pawilon handlowy" nie jest ani gruntem, ani budynkiem. Nie wywołuje rozbieżności również fakt, że jest on wykorzystywany przez skarżącą do prowadzenia działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 1a pkt 2 ustawy o p. o. l. budowlą jest obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, a także urządzenie budowlane w rozumieniu przepisów prawa budowlanego związane z obiektem budowlanym, które zapewnia możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Zatem, aby ocenić, czy przedmiotowy przenośny pawilon handlowy stanowi przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości należy ustalić, czy jest on budowlą w rozumieniu przepisu art. 3 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 roku, Nr 156, poz.1118 ze zm.) – zwanej dalej prawem budowlanym. Przez pojęcie budowli, w myśl tej ustawy należy rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: lotniska, drogi, linie kolejowe, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni wiatrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową (art. 3 pkt 3 prawa budowlanego). Wyliczenie zawarte w analizowanym w tym miejscu przepisie prawa budowlanego ma charakter przykładowy, niemniej wspólną cechą wszystkich obiektów budowlanych tam wymienionych jest trwałe związanie z gruntem. Oprócz definicji budowli prawo budowlane zawiera także definicję tymczasowego obiektu budowlanego. Zgodnie z art. 3 pkt 5 tej ustawy tymczasowym obiektem budowlanym jest obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przekrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe. Z punktu widzenia zasad wykładni prawa podatkowego nie można utożsamiać obiektu budowlanego z tymczasowym obiektem budowlanym. Skoro bowiem budowlą w rozumieniu przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych jest obiekt budowlany w rozumieniu prawa budowlanego (z wyjątkiem budynków i obiektów małej architektury), to nie jest nim niewątpliwie tymczasowy obiekt budowlany, ponieważ te pojęcia w świetle prawa budowlanego oznaczają coś zupełnie innego. Przyjęcie, że ustawodawca zamierzał opodatkować podatkiem od nieruchomości obiekty, które w ogóle nieruchomościami nie są (np. namioty), poddawałoby w wątpliwość racjonalność ustawodawcy, a ponadto powodowałoby rozszerzenie przedmiotu opodatkowania poza granice zakreślone ustawą. Uwzględniając te uwagi Samorządowe Kolegium Odwoławcze przy ponownym rozpoznaniu sprawy powinno ustalić, czy przenośny pawilon handlowy, którego dokumentacja budowlana znajduje się w aktach sprawy jest "obiektem budowlanym" w rozumieniu ustawy prawo budowlane, czy też stanowi on "tymczasowy obiekt budowlany". Przyjęcie, że przedmiotowy pawilon stanowi "tymczasowy obiekt budowlany" będzie oznaczało, że w niniejszej sprawie nie istnieje przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Jest to więc zasadniczy czynnik warunkujący zaistnienie zobowiązania podatkowego i powinien zostać rozważony w pierwszej kolejności. Brak tego elementu stosunku prawno-podatkowego będzie powodował, że żadnego znaczenia dla wyniku sprawy nie będzie miało to, czy skarżąca jest właścicielem, posiadaczem samoistnym, czy zależnym pawilonu. Przechodząc do zarzutów zawartych w skardze opisanych jako naruszenie prawa materialnego w punktach 1, 2, 3 i 4 skargi należy stwierdzić, że te zarzuty są przedwczesne. Skoro w niniejszej sprawie nie ustalony został prawidłowo stan faktyczny, który jest przecież podstawą zastosowania prawa materialnego, to dyskurs na temat tego, czy organy podatkowe dokonały prawidłowej jego subsumcji pod normę prawa materialnego nie ma sensu. Zarzut naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 208 § 1 w związku z art. 165a o. p. jest natomiast zarzutem chybionym. Ogólnie można stwierdzić, że z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy organ podatkowy stwierdzi w sposób oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do rozpoznania sprawy. Taka bezprzedmiotowość może powstać zarówno przed wszczęciem postępowania, jak i po jego wszczęciu postępowania podatkowego. Przyczyny bezprzedmiotowości postępowania mogą mieć zarówno charakter podmiotowy jak i przedmiotowy. Z bezprzedmiotowością podmiotową postępowania będziemy mieli do czynienia wówczas, gdy nastąpi w toku postępowania zgon osoby fizycznej, likwidacja osoby prawnej, a także innego podmiotu, który był strona postępowania. Takie zdarzenia w tej sprawie nie miały miejsca, a skarżąca jest stroną postępowania (definicja art. 133 § 1 o. p.). Przyczyną przedmiotową bezprzedmiotowości postępowania jest natomiast brak sprawy podatkowej, która mogłaby stanowić ów przedmiot. W momencie, gdy skarżąca złożyła w dniu 7 lutego 2008 roku informację w sprawie podatku od nieruchomości wskazująca jako przedmiot budowlę organy Burmistrz Miasta T. miał prawo wszcząć postępowanie podatkowe, którego celem jest ustalenie wszystkich elementów stosunku prawno-podatkowego. Abstrahując od merytorycznych przyczyn rozstrzygnięcia, w razie uznania bezprzedmiotowości tego postępowania miał prawo je również umorzyć w oparciu o przepis art. 208 § 1 o. p. Mając na uwadze powyższe rozważania, na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. c p. p. s. a. należało uchylić zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p. p. s. a. M.Ko.