II OSK 560/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Hauser po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 stycznia 2009 r., sygn. akt II SAB/Po 51/08 odrzucające skargę w sprawie ze skargi E. W. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu w przedmiocie rozpatrzenia żądania stwierdzenia nieważności postanowienia postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 27 styczna 2009 r., sygn. akt II SAB/Po 51/08, odrzucił skargę w sprawie ze skargi E. W. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu (dalej jako: SKO) w przedmiocie rozpatrzenia żądania stwierdzenia nieważności postanowienia. W uzasadnieniu podano, że skarżąca wniosła dwie skargi zarzucające bezczynność organów w tej samej sprawie to jest żądania przez skarżącą stwierdzenia nieważności tego samego postanowienia organu z dnia [...] lutego 2008 r. Skutkiem procesowym wniesienia pierwszej skargi jest uruchomienie postępowania sądowoadministracyjnego, czego konsekwencją jest powstanie ujemnej przesłanki dopuszczalności kolejnej skargi w tej samej sprawie. Wobec powyższego druga skarga podlega odrzuceniu stosownie do art. 58 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej jako: ppsa) W skardze kasacyjnej na to postanowienie pełnomocnik skarżącej, podając jako podstawę art. 174 pkt 2 ppsa w związku z art. 58 § 1 pkt 4 ppsa, zaskarżył ww. postanowienie w całości i zarzucił Sądowi I instancji wadliwą ocenę, że "skarżąca wniosła dwie skargi zarzucające bezczynność organów w tej samej sprawie to jest żądania przez skarżącą stwierdzenia nieważności tego samego postanowienia organu z dnia [...] lutego 2008 r.". W uzasadnieniu wskazano, że stwierdzenie Sądu I instancji, iż skarżąca wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu dwie skargi na bezczynność w przedmiocie żądania stwierdzenia nieważności postanowienia [...] z dnia [...] lutego 2008 r. jest nieprawdziwe, bowiem druga skarga dotyczyła innego postanowienia. Powołując się na tak przytoczoną podstawę kasacyjną strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę kasacyjną należy uwzględnić. Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w art. 58 § 1 pkt 4 przyjmuje jako jedną z przesłanek odrzucenia skargi tzw. powagę rzeczy osądzonej, a więc sytuację, gdy skarga dotyczy sprawy pomiędzy tymi samymi stronami, która jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. Jak podaje A. Kabat "uwzględniając [...] wnioski wypływające z gramatycznej wykładni art. 58 § 1 pkt 4, należy przyjąć, że w zakresie objętym regulacją tego przepisu stan powagi rzeczy osądzonej w postępowaniu sądowoadministracyjnym istnieje w warunkach tożsamości przedmiotu postępowania oraz tożsamości jego stron." (A. Kabat, Komentarz do art. 58 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006 r.) Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej należy wskazać, że z kserokopii akt administracyjnych dołączonych do akt niniejszej sprawy, jak również z uzasadnienia postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 lutego 2009 r., sygn. akt II SAB/Po 50/08 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl) wynika, iż w toku postępowania administracyjnego strona skarżąca wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu nie, jak twierdził Sąd I instancji, dwie skargi na bezczynność w przedmiocie żądania stwierdzenia nieważności postanowienia [...] z dnia [...] lutego 2008 r., ale jedną skargę na bezczynność w przedmiocie żądania stwierdzenia nieważności postanowienia [...] z dnia [...] lutego 2008 r. i drugą skargę na bezczynność w przedmiocie żądania stwierdzenia nieważności postanowienia [...] z dnia [...] lutego 2008 r. Tym samym, wbrew twierdzeniom Sądu I instancji, strona skarżąca nie wniosła dwóch skarg zarzucających bezczynność organów w tej samej sprawie to jest żądania przez skarżącą stwierdzenia nieważności tego samego postanowienia, lecz dwóch różnych postanowień. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu wszczęło postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Krotoszyna z dnia [...] listopada 2002 r., Nr [...]. Żądanie E. W. stwierdzenia nieważności tego postanowienia i bezczynność organu w tej sprawie były przedmiotem postępowania w sprawie o sygn. akt II SAB/Po 50/08. W niniejszej sprawie (sygn. akt II SAB/Po 51/08) E. W. wniosła do Sądu - po uprzednim wezwaniu organu administracyjnego do usunięcia naruszenia prawa - skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu w przedmiocie załatwienia jej wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...], którym SKO wszczęło postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Krotoszyna z dnia [...] sierpnia 2004 r., nr [...]. Tak więc w rozpatrywanej sprawie nie ma mowy o powstanie ujemnej przesłanki dopuszczalności skargi w tej samej sprawie, bowiem nie występuje tożsamość, o jakiej mowa w art. 58 § 1 pkt 4 ppsa, pomiędzy rozpatrywaną sprawą a sprawą zarejestrowaną pod sygnaturą II SAB/Po 50/08. W świetle powyższych ustaleń, wobec usprawiedliwionego zarzutu przedstawionego we wniesionej skardze kasacyjnej, zaistniała konieczność uchylenia na podstawie art. 185 § 1 ppsa zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego Sąd nie orzekał, ponieważ w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada wynikająca z art. 199 ppsa, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Oznacza to, że co do zasady stronie, która poniosła koszty postępowania nie przysługuje zwrot kosztów. Wyjątki od tej zasady określa art. 200 - 204 ppsa. Dlatego też w art. 209 ppsa przyjęto unormowanie, iż wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 ppsa) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 ppsa. Tak więc w innych przypadkach Sąd nie rozstrzyga o zwrocie kosztów postępowania. Należy zaznaczyć, iż o kosztach postępowania kasacyjnego sąd orzeka jedynie wówczas, gdy rozpoznaje skargę kasacyjną od wyroku, ponieważ przepisy art. 203 i art. 204 ppsa wiążą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego z wyrokiem sądu pierwszej instancji oddalającym lub uwzględniającym skargę, co nie ma miejsca w przypadku rozpoznawania skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę. W razie uwzględnienia skargi kasacyjnej na postanowienie o odrzuceniu skargi, poniesione przez skarżącego koszty postępowania kasacyjnego związane ze skargą kasacyjną na postanowienie o odrzuceniu skargi, podlegają zaliczeniu do poniesionych przez skarżącego kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw i mogą być zasądzone na rzecz skarżącego od organu w razie uwzględnienia skargi, na podstawie art. 200 ppsa. Natomiast o zwrocie kosztów sądowych, które zostały uiszczone a nie są kosztami należnymi, orzeka z urzędu, na podstawie art. 225 ppsa, sąd I instancji.