I OSK 705/09
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2009-12-09
Skład orzekający: Jerzy Bujko, Irena Kamińska, Jarosław Stopczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy funkcjonariusz Straży Granicznej, który posiada lokal mieszkalny na podstawie umowy najmu z osobą prywatną, po tym jak budynek został zwrócony prawowitym właścicielom, nadal jest uprawniony do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, jeśli pierwotnie lokal ten był przydzielony jako kwatera tymczasowa?Ratio decidendi
Funkcjonariusz Straży Granicznej, który posiada lokal mieszkalny na podstawie umowy najmu z osobą prywatną, po tym jak budynek został zwrócony prawowitym właścicielom, może być nadal uprawniony do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Dzieje się tak, gdy pierwotnie przydzielona kwatera tymczasowa przestała spełniać wymogi określone w przepisach (np. nie znajduje się na terenie zamkniętym ani nie jest budynkiem przeznaczonym na cele służbowe), co czyni ją bezprzedmiotową w rozumieniu przepisów. Posiadanie lokalu na podstawie umowy najmu z osobą fizyczną, po zwrocie nieruchomości poprzednim właścicielom, może oznaczać brak realnej możliwości zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych na warunkach określonych dla kwater tymczasowych, co nie wyłącza prawa do równoważnika.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego funkcjonariuszce Straży Granicznej, Izabeli C. Organ administracji uznał, że funkcjonariuszka nie jest uprawniona do równoważnika, ponieważ w 1993 r. przydzielono jej tymczasową kwaterę, która nadal zajmuje. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów, wskazując m.in. na bezprzedmiotowość decyzji o przydziale kwatery po zmianie właściciela budynku i zmianie przepisów. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając decyzję organu za zgodną z prawem. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną skarżącej.Rozstrzygnięcie
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej i poprzedzającą ją decyzję Komendanta Nadwiślańskiego Oddziału Straży Granicznej, a także zasądził od Komendanta Głównego Straży Granicznej na rzecz Izabeli Czyżewskiej zwrot kosztów zastępstwa procesowego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Bujko, Sędzia NSA Irena Kamińska (spr)., Sędzia WSA del. do NSA Jarosław Stopczyński, Protokolant Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 stycznia 2009r. sygn. akt II SA/Wa 877/08 w sprawie ze skargi I. C. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia (...) marca 2008r. nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia (...) marca 2008r. nr (...) oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Nadwiślańskiego Oddziału Straży Granicznej z dnia (...) grudnia 2007r. nr (...); 2. zasądza od Komendanta Głównego Straży Granicznej na rzecz Izabeli Czyżewskiej kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego
Wyrokiem z dnia 28 stycznia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę I. C. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia (...) marca 2008 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż I. C. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję nr (...) Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia (...) marca 2008 r., utrzymującą w mocy decyzję nr (...) Komendanta Nadwiślańskiego Oddziału Straży Granicznej z dnia (...) grudnia 2007 r. o odmowie przyznania ww. równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego.
W ocenie organów przedmiotowy równoważnik nie mógł zostać przyznany ww., gdyż w świetle art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2005 r. Nr 234, poz. 1997 z późn. zm.), nie była ona funkcjonariuszem uprawnionym do jego przyznania, ponieważ w dniu 6 maja 1993 r. została jej przyznana tymczasowa kwatera, znajdująca się w miejscu pełnienia służby i z tym dniem utraciła prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego.
Skarżąca, zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie następujących przepisów:
1. Art. 162 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), jak również art. 94 ust. 2 w zw. z art. 92 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej z uwagi na niestwierdzenie wygaśnięcia decyzji o przyznaniu kwatery tymczasowej pomimo, iż stała się ona bezprzedmiotowa po uprawomocnieniu się decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast nr (...) z dnia (...) grudnia 1998 r. i zmianie z dniem 15 czerwca 2001 r. przepisów art. 94 ustawą z dnia 11 kwietnia 2001 r. o zmianie ustawy o Straży Granicznej (Dz. U. Nr 45, poz. 498) i w związku z treścią art. 94 ust. 2 o Straży Granicznej.
2. Art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych warunków jego zwrotu, a także sposobu postępowania w przypadku wystąpienia zbiegu uprawnień do jego otrzymania (Dz. U. nr 118, poz. 1014 z późn. zm.), z uwagi na odmowę przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego.
3. Art. 51 Konstytucji Rzeczypospolitej z dnia 2 kwietnia 1997 r. z uwagi na nieusunięcie i niesprostowanie informacji nieprawdziwych, niepełnych i zebranych w sposób sprzeczny z ustawą z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej, znajdujących się w zebranych materiałach i dowodach w związku z prowadzonym postępowaniem administracyjnym w sprawie ustalenia uprawnień do równoważnika za brak lokalu mieszkalnego oraz jego wysokości.
Skarżąca, podnosząc powyższe zarzuty, wniosła o:
1. Uchylenie zaskarżonych decyzji w całości.
2. Stwierdzenie konieczności orzeczenia o wygaśnięciu decyzji o przyznaniu kwatery tymczasowej z uwagi, iż stała się ona bezprzedmiotowa po uprawomocnieniu się decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast nr (...) z dnia (...) grudnia 1998 r. i zmianie z dniem 15 czerwca 2001 r. przepisów art. 94 ustawą z dnia 11 kwietnia 2001 r. o zmianie ustawy o Straży Granicznej oraz w związku z treścią art. 94 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej oraz przyznania zaległego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego i wypłacenie zaległych należności wraz z ustawowymi odsetkami do dnia 11 lutego 2008 r.
3. Nakazanie usunięcia i sprostowania informacji nieprawdziwych, niepełnych i zebranych w sposób sprzeczny z ustawą z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej, znajdujących się w zebranych materiałach i dowodach w związku z prowadzonym postępowaniem administracyjnym w sprawie ustalenia uprawnień do równoważnika za brak lokalu mieszkalnego oraz jego wysokości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz w sposób wyczerpujący odniósł się do zarzutów podniesionych w skardze stwierdzając, że są one niezasadne.
Wydając zaskarżony wyrok Sąd pierwszej instancji uznał, iż skarga nie mogła zostać uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem obowiązującym w dniu jej wydania.
Sąd pierwszej instancji wskazał, iż zgodnie z art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2005 r. Nr 234, poz. 1997 z późn. zm.), funkcjonariuszowi przysługuje równoważnik pieniężny, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego przyznaje się funkcjonariuszowi w służbie stałej, jeżeli w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej on sam lub członek jego rodziny nie posiada lokalu mieszkalnego przydzielonego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale lokalu, stosownie do § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych warunków jego zwrotu, a także sposobu postępowania w przypadku wystąpienia zbiegu uprawnień do jego otrzymania (Dz. U. Nr 118, poz. 1014 z późn. zm.).
Decyzją administracyjną z dnia (...) maja 1993 r. Komendant Główny Straży Granicznej przydzielił skarżącej tymczasową kwaterę w W. przy ul. (...).
Sąd pierwszej instancji wskazał, iż z akt administracyjnych sprawy wynika, że po przekazaniu w dniu 26 lutego 2004 r. przedmiotowej nieruchomości właścicielom, skarżąca nadal zajmuje przydzieloną jej kwaterę tymczasową, a umowa najmu nie została przez skarżącą wypowiedziana. Stosownie do art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej, na lokale mieszkalne dla funkcjonariuszy przeznacza się lokale będące w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów, uzyskane w wyniku ich działalności inwestycyjnej albo od terenowych organów rządowej administracji ogólnej, stanowiące własność gmin lub zakładów pracy, a także zwalniane przez osoby, które decyzje o przydziale uzyskały z jednostek podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych. Przy ocenie, czy wymogi, o których mowa w art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej, zostały spełnione czy nie, decydujące znaczenie ma data wydania decyzji o przydziale tymczasowej kwatery, czyli dzień 6 maja 1993 r. Przydzielona skarżącej przedmiotowa tymczasowa kwatera w tym dniu kryteria te spełniała.
Sąd pierwszej instancji podniósł, iż ani art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej, ani też § 1 ust. 1 wydanego na podstawie art. 96 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych warunków jego zwrotu, a także sposobu postępowania w przypadku wystąpienia zbiegu uprawnień do jego otrzymania, nie uzależniają przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego od art. 94 ust. 1, czyli przepisu wskazującego organowi Straży Granicznej, z jakiego zasobu może przeznaczać lokale na lokale mieszkalne dla funkcjonariuszy Straży Granicznej, a następnie, przy spełnieniu określonych przepisami warunków, przydzielać je. Jeśli funkcjonariusz Straży Granicznej lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, funkcjonariuszowi przysługuje równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego. A contrario, równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego nie przysługuje, jeśli funkcjonariusz lub członkowie jego rodziny posiadają lokal mieszkalny w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Ustawa używa określenia "nie posiada lokalu mieszkalnego", natomiast rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych warunków jego zwrotu, a także sposobu postępowania w przypadku wystąpienia zbiegu uprawnień do jego otrzymania, precyzuje: "nie posiada lokalu mieszkalnego przydzielonego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale lokalu" - a skarżąca taki lokal, przydzielony na podstawie decyzji z 1993 r., posiada.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła I. C. wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
1. Naruszenie prawa materialnego, przez błędną jego wykładnię:
a) art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej ( Dz.U. z 2005r., Nr 234, poz. 1997 z późn. zm.)-polegające na stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji o przyznaniu kwatery tymczasowej, pomimo, iż stała się ona bezprzedmiotowa po uprawomocnieniu się decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast nr (...) z dnia (...) grudnia 1998r. i zmianie z dniem 15 czerwca 2001r. przepisów art. 94 ustawą z dnia 11 kwietnia 2001r. o zmianie ustawy o Straży Granicznej (Dz.U. Nr 45, poz. 498) i w związku z treścią art. 94 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej
b) rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych warunków jego zwrotu, a także sposobu postępowania w przypadku wystąpienia zbieg uprawnień do jego otrzymania ( Dz.U. nr 118, poz. 1014 z późn. zm.) z uwagi na nieuzasadnioną odmowę przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego
2. Naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1. art. 162 § 2 pkt. 1 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji w sytuacji, gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż jest ona bezprzedmiotowa, zaś takie stwierdzenie leży w interesie skarżącej
2. Art. 145 § 1 w zw. z art. 106 § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym w ten sposób, że w sytuacji naruszenia przepisów postępowania Sąd nie uwzględnił skargi przy jednoczesnym braku wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie, w szczególności w odniesieniu do nierzetelnego postępowania dowodowego w przedmiocie przesłanek wskazujących na bezprzedmiotowość zaskarżonej decyzji
3. Art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym poprzez brak obiektywnych wyczerpujących ustaleń, w sytuacji istnienia dokumentów stanowiących jednoznacznie, iż sytuacja faktyczna zmieniła się do tego stopnia, iż decyzja stała się bezprzedmiotowa, co świadczy o tym, iż zastosowane przez sąd kryteria oceny dopuszczonych dowodów były oczywiście błędne
3. Naruszenie przepisów Konstytucji RP, a mianowicie: art. 7 Konstytucji stanowiącego, iż organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.
W motywach skargi kasacyjnej skarżąca wskazała, iż organy administracji posiadały wiedzę, uzyskaną między innymi od skarżącej, iż istniejąca sytuacja nie odpowiada obowiązującemu stanowi prawnemu w odniesieniu do funkcjonariuszy Straży Granicznej w służbie stałej. Kwestia najemców lokali mieszkalnych przy ul. (...), w tym skarżącej i jej rodziny pozostawała nie rozwiązana. W świetle bowiem art. 94 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej na kwatery tymczasowe przeznacza się lokale mieszkalne albo pomieszczenia mieszkalne w należytym stanie technicznym i sanitarnym, które znajdują się w budynkach na terenie zamkniętym lub w budynkach przeznaczonych na cele służbowe. Tymczasem budynek, w którym mieszkała skarżąca został przekazany, na mocy wskazanej powyżej decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast prawowitym spadkobiercom przedwojennego właściciela i nie znajduje się ani na terenie zamkniętym, ani nie jest budynkiem przeznaczonym na cele mieszkalne. Oznacza to, iż nie może on być kwaterą tymczasową.
Nadto skarżąca podniosła kwestię nierzetelności i tendencyjności w zakresie zbierania materiału dowodowego dotyczącego jej sytuacji mieszkaniowej, wskazując, iż notatka służbowa z dnia 23 sierpnia 1999r. dyrektora Biura Techniki i Zaopatrzenia Komendy Głównej Straży Granicznej do Zastępcy Komendanta Głównego Straży Granicznej zawierała nieprawdziwe dane odnośnie posiadania przez jej męża własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego w G. przy ul. (...). W powyższej dokumentacji, jak podaje skarżąca pominięto również kwestię, iż budynek został zwrócony prawowitym właścicielom.
Skarżąca wskazała również na niepełne informacje zawarte w piśmie Komendanta Głównego Straży Granicznej do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr. (...) z dnia (...) kwietnia 2001r., iż posiada ona umowę najmu lokalu mieszkalnego znajdującego się w zarządzie Gminy W. z pominięciem informacji, iż przydzielenie tego lokalu nastąpiło w drodze decyzji administracyjnej Komendanta Głównego Straży Granicznej jako kwatery tymczasowej. Również to pismo nie zawierało żadnej informacji w przedmiocie zwrotu budynku prawowitym właścicielom. Zmiana formy własności budynku, w którym zamieszkiwała skarżąca spowodowała, iż decyzja o przydziale kwatery tymczasowej stała się bezprzedmiotowa i dodatkowo naraziła ją na ponoszenie znacznie wyższych kosztów związanych z wynajmowaniem lokalu od osoby prywatnej, aż do czasu otrzymania tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego przez jej męża w dniu 11 lutego 2008r.
Skarżąca podniosła, iż organ prowadzący postępowanie nie zbadał, a następnie Sąd pierwszej instancji nie zweryfikował i nie rozważył, czy w świetle zgromadzonych dowodów decyzja nosi znamiona bezprzedmiotowej i czy stwierdzenie jej wygaśnięcia leży w interesie strony. Podkreśliła, iż decyzja administracyjna nie jest bowiem celem samym w sobie, lecz jednym z narzędzi realizowania zadań (organizacji stosunków społecznych), nałożonych przez prawo na organy administracyjne. Rozstrzygnięcie w tym przedmiocie leży w interesie strony, która powinna mieć pewność, czy posiada lokal mieszkalny jako kwaterę tymczasową z przydziału Komendanta Głównego Straży Granicznej czy też na podstawie umowy najmu z osobą prywatną, której budynek nie spełnia dodatkowo wymogów stawianych kwaterom tymczasowym przeznaczonym dla funkcjonariuszy Straży Granicznej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej zwane jako P.p.s.a.), zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Stosownie do art. 174 pkt. 1 i 2 P.p.s.a., skarga kasacyjna może być oparta na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Złożona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta zarówno na zarzutach naruszenia prawa materialnego jak i przepisów postępowania, jednakże mając na uwadze, że rozstrzygnięcie niniejszej sprawy zależało od oceny zarzutów prawa materialnego, odnoszących się do zasad, jakie legły u podstaw kwestionowanego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny postanowił w pierwszej kolejności postanowił odnieść się do nich.
Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2005 r. Nr 234, poz. 1997 ze zm.) w zw. z rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 (Dz. U. 118 poz. 1014) należało uznać za uzasadniony.
W myśl powołanego przepisu funkcjonariuszowi przysługuje równoważnik pieniężny, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. W wykonaniu delegacji ustawowej, wynikającej z ust. 2 art. 96 , Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał rozporządzenie z 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych warunków jego zwrotu, a także sposobu postępowania w przypadku wystąpienia zbiegu uprawnień do jego otrzymania (Dz. U. z 2002 r., Nr 118 poz. 1014). Z § 1 tego rozporządzenia wynika, że Równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego przyznaje się funkcjonariuszowi Straży Granicznej w służbie stałej, jeżeli w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej on sam lub członek jego rodziny nie posiada:
1. lokalu mieszkalnego przydzielonego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale lokalu,
2. spółdzielczego lokalu mieszkalnego,
3. lokalu mieszkalnego wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu gminy lub innych jednostek samorządu terytorialnego oraz stanowiącego własność Skarbu Państwa lub państwowych osób prawnych,
4. domu jednorodzinnego, domu mieszkalno-pensjonatowego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość,
5. lokalu mieszkalnego wchodzącego w skład zasobów towarzystwa budownictwa społecznego,
6. tymczasowej kwatery.
Przytoczone przepisy stanowiły podstawę prawną przy ocenie wniosku skarżącej o przyznanie jej równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Zarówno Sąd pierwszej instancji, jak i organy administracyjne przyjęły, iż przedmiotowy równoważnik nie mógł zostać jej przyznany, gdyż w świetle powołanego art. 96 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej nie była ona funkcjonariuszem uprawnionym do jego przyznania, ponieważ w dniu 6 maja 1993 r. została jej przyznana tymczasowa kwatera, znajdująca się w miejscu pełnienia służby i z tym dniem utraciła ona prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Na powyższe w opinii Sądu pierwszej instancji nie ma również wpływu zmiana właściciela lokalu, gdyż lokal ten nadal pozostaje w posiadaniu funkcjonariusza, a zmiana własności nieruchomości nie miała wpływu na możliwość zamieszkiwania skarżącej w przydzielonej jej kwaterze. Powyższego stanowiska nie można jednak podzielić.
Zgodnie bowiem z art. 94 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej na kwatery tymczasowe przeznacza się lokale mieszkalne albo pomieszczenia mieszkalne w należytym stanie technicznym i sanitarnym, które znajdują się w budynkach na terenie zamkniętym lub w budynkach przeznaczonych na cele służbowe. Nieruchomość, w której znajduje się przydzielona skarżącej kwatera tymczasowa została natomiast przekazana prywatnym właścicielom na mocy decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju miast z dnia (...) grudnia 1998 r. nr (...). Powoduje to, że przestała spełniać przesłanki określone w art. 94 ust. 2 cytowanej ustawy, gdyż nie znajduje się na terenie zamkniętym, a tym bardziej nie jest budynkiem przeznaczonym na cele służbowe.
Posiadanie przez funkcjonariusza lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej, w wyniku którego uznać należy, że nie przysługuje już temu funkcjonariuszowi równoważnik pieniężny, o którym mowa w art. 96 ust. 1 ustawy rozumiane być powinno jako realna możliwość zaspokojenia przez funkcjonariusza jego potrzeb mieszkaniowych w granicach przysługujących mu norm, wynikająca z tytułu prawnego do lokalu. Celem przepisów zawartych w rozdziale 12 ustawy, w tym również art. 96 ust. 1 jest zapewnienie funkcjonariuszom zaspokojenia ich potrzeb mieszkaniowych niezbędnych do prawidłowego wykonywania obowiązków. Potrzeby te zaś można uznać za zaspokojone, gdy funkcjonariusz posiada lokal mieszkalny spełniający normy zaludnienia.
W przedmiotowej sprawie nie ulega wątpliwości, iż z chwilą przekazania nieruchomości przy ul. (...) osobom prywatnym, lokal stanowiący kwaterę tymczasową skarżącej przestał być własnością Skarbu Państwa, wobec czego nie pozostawał już w zarządzie Straży Granicznej. Tym samym nie można uznać, iż zmiana własności nieruchomości nie wpływa na możliwość zamieszkania skarżącej w przydzielonej jej tymczasowej kwaterze. W niniejszej sprawie zwrot nieruchomości poprzednim właścicielom spowodował dla skarżącej zmianę warunków na jakich został wynajęty jej lokal (m. in. wzrost czynszu), ponieważ w sytuacji zawarcia przez funkcjonariusza straży granicznej umowy najmu z osobą prywatną nie znajdują zastosowania przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 4 lipca 2002 r. w sprawie warunków najmu lokali mieszkalnych znajdujących się w budynkach będących własnością Skarbu Państwa, pozostających w zarządzie Straży Granicznej, oraz sposobu obliczania wysokości czynszu najmu za te lokale.
Przytoczone rozważania determinowały obowiązek organów w zakresie przeprowadzenia niezbędnego postępowania dowodowego, gwarantującego prawidłowe wyjaśnienie sprawy, a zatem wyjaśnienie prawdziwego stanu rzeczy (art. 7 i 77 k.p.a.). Oznacza to, że na organach ciążył obowiązek przeprowadzenia z urzędu niezbędnych dowodów do ustalenia stanu faktycznego. Kierując się normą prawa materialnego, organ ocenia, jakie fakty mają istotne znaczenie dla sprawy, czy wymagają one udowodnienia i jakie dowody dla udowodnienia ich są potrzebne. Nie znajduje zatem prawnego uzasadnienia stanowisko Komendanta Głównego Straży Granicznej w pełni zaakceptowane przez Sąd pierwszej instancji, iż fakt bycia stroną umowy najmu lokalu mieszkalnego zawartej z osobą fizyczną przez funkcjonariusza Straży Granicznej nie powoduje nabycia przez niego uprawnienia do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Skarżąca nie posiada bowiem "kwatery tymczasowej" w rozumieniu §1 pkt. 6 ww. rozporządzenia z dnia 28 czerwca 2002 r. Tym samym brak było okoliczności wyłączającej zgodnie z tym przepisem możliwość wypłaty równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 185 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło