II OSK 1733/09
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-11-19
Skład orzekający: Marek Stojanowski, Andrzej Gliniecki, Bogusław Cieśla
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie wstępne sądu powszechnego, wydane na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy o własności lokali, upoważniające jednego ze współwłaścicieli do wykonania prac adaptacyjnych w celu wyodrębnienia lokali, może stanowić podstawę do uznania, że inwestor posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 11 i art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że postanowienie wstępne sądu powszechnego, wydane na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy o własności lokali, które upoważnia jednego ze współwłaścicieli do wykonania prac adaptacyjnych w celu wyodrębnienia lokali, stanowi tytuł prawny do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W związku z tym, Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie uznał, że inwestor nie spełnił wymogu z art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego, co skutkowało uchyleniem wyroku WSA i oddaleniem skargi H. C.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła pozwolenia na budowę na przebudowę części budynku stanowiącego współwłasność. Organ I instancji wydał pozwolenie, które zostało utrzymane w mocy przez organ II instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów, uznając, że inwestor nie wykazał prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, ponieważ brakowało zgody wszystkich współwłaścicieli, a postanowienie wstępne sądu nie było wystarczające. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną inwestora.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i oddalił skargę H. C. Zasądził od H. C. na rzecz A. P. kwotę 325 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędzia del. WSA Bogusław Cieśla ( spr. ) Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 maja 2009 r. sygn. akt II SA/Kr 1188/08 w sprawie ze skargi H. C. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. zasądza od H. C. na rzecz A. P. kwotę 325 (słownie: trzysta dwadzieścia pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
II OSK 1733/09
U Z A S A D N I E N I E
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 20 maja 2009 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Kr 1188/08, po rozpoznaniu skargi H. C. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] września 2008 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał na następujące okoliczności faktyczne i prawne.
Starosta Gorlicki decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. wydaną na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 36 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.) zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na przebudowę części parteru budynku przy ulicy [...] w Gorlicach wraz z wykonaniem wewnętrznej instalacji wodno-kanalizacyjnej, gazowej i elektrycznej na działce nr [...] położonej przy ulicy [...] w Gorlicach.
Organ I instancji podał, że planowana inwestycja jest zgodna z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Gorlice - plan nr 3 Śródmieście, zatwierdzonego uchwałą Nr 520/LY/2006 Rady Miasta Gorlice z 26 października 2006 r., a także z wymaganiami ochrony środowiska oraz z przepisami szczególnymi, w tym techniczno-budowlanymi.
W toku postępowania strony zgłosiły uwagi dotyczące zakresu planowanych robót oraz wskazały na zmiany własnościowe zaistniałe wobec śmierci jednej ze współwłaścicielek budynku Ł. K.. Wobec powyższego organ I instancji postanowieniem z 10 maja 2007 r. zawiesił przedmiotowe postępowanie do czasu ustalenia spadkobierców po zmarłej współwłaścicielce budynku.
W oparciu o pisemną informację Sądu Rejonowego w Gorlicach ustalono, że spadkobiercami po zmarłej Ł. K. są R. K. oraz E. Ł.. Po ustąpieniu przyczyn uzasadniających zawieszenie postępowania, organ postanowieniem z 17 czerwca 2008 r. podjął przedmiotowe postępowanie.
Dodatkowo w odpowiedzi na podnoszone przez współwłaścicieli budynku zastrzeżenia, organ I instancji poinformował ich, iż kwestię udostępnienia lokali w celu wykonania zamierzonych robót budowlanych, rozstrzygnął Sąd Rejonowy w Gorlicach postanowieniem z 30 marca 1998 r., sygn. akt I Ns 100/98, nakazując współwłaścicielom obiektu udostępnienie lokali w celu wykonania zamierzonych robót. Tym samym Sąd rozstrzygnął sprawę braku zgody współwłaścicieli budynku na przeprowadzenie planowanych robót.
Następnie organ I instancji podał, że projekt budowlany spełnia wymagania określone w art. 34 ust. 1, 2 i 3 Prawa budowlanego. Zgodnie z treścią art. 35 ust. 1 i 2 oraz art. 32 ust. 4 wskazanej ustawy inwestor dostarczył wszystkie wymagane dokumenty, wszystkie uzgodnienia, pozwolenia i opinie innych organów oraz dokument wskazujący, że dysponuje nieruchomością na cele budowlane w zakresie objętym decyzją. Organ uznał, że inwestycja nie narusza interesów osób trzecich chronionych przepisem art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła H. C. współwłaścicielka budynku, która zarzuciła organowi pierwszej instancji wydanie decyzji przed rozpatrzeniem jej zażalenia na postanowienie Starosty Gorlickiego z [...] czerwca 2008 r. o podjęciu zawieszonego postępowania administracyjnego w sprawie wydania pozwolenia na budowę spornej inwestycji.
Ponadto skarżąca podała, że aktualnie przed Sądem Rejonowym w Gorlicach pod sygn. akt I Ns 307/08 toczy się postępowanie o zmianę postanowienia wstępnego z 30 marca 1998 r. Skarżąca wskazała również, że objęty wnioskiem o wydanie pozwolenia na przebudowę budynek jest obiektem starym, ponad 100 letnim, posiadającym zniszczone elementy konstrukcyjne, a zatem prowadzenie w nim robot budowlanych bez ekspertyzy konstrukcyjnej może spowodować zagrożenie, w tym zagrożenie pożarowe, dla mieszkańców i użytkowników budynku.
Wojewoda Małopolski decyzją z [...] września 2008 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 81 ust. 1 pkt 2 i art. 82 ust. 3 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ II instancji w uzasadnieniu decyzji podał, odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu, że postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania administracyjnego stało się ostateczne 22 września 2008 r. w wyniku wydanego przez Wojewodę Małopolskiego rozstrzygnięcia. Wniesienie zażalenia nie wstrzymywało wykonania postanowienia.
Odnosząc się do kwestii zawartej w informacji skarżącej o trwającym aktualnie przed Sądem Rejonowym w Gorlicach postępowaniu o zmianę postanowienia wstępnego z 30 marca 1998 r. organ odwoławczy wskazał, że w aktach sprawy znajduje się pismo Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny w Gorlicach sygn. akt I Ns 307/08 z 3 czerwca 2008 r. adresowane do Starosty Gorlickiego, z którego wynika, że w sprawie o dział spadku i zniesienie współwłasności spadkobiercami po Ł. K. są R. K. i E. Ł. na mocy prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Krośnie. Sąd Rejonowy w Gorlicach stwierdził, że postanowienie to jest podstawą do kontynuowania postępowania administracyjnego wszczętego z wniosku A. P..
Organ II instancji podał, że do projektu dołączono również wymaganą przepisem § 11 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 3. 07. 2003 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz. U. z 2003 r. Nr 120, poz. 1133) ocenę techniczną wykonaną prze osobę posiadającą uprawnienia budowlane bez ograniczeń w specjalności konstrukcyjno-budowlanej.
Autor opracowania przywołanego w decyzji Starosty Gorlickiego stwierdził, że część budynku na parterze, podlegająca przebudowie, pełni obecnie funkcję handlową (sklep z odzieżą wraz z zapleczem), zaś wykonane elementy budynku i sam zakres robót budowlanych, objęty projektem budowlanym nie zmieniając funkcji lokalu, nie spowoduje dociążenia stropów oraz nie zagrozi bezpieczeństwu.
Nadto inwestor dołączył oświadczenie o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane podpisane pod odpowiedzialnością karną oraz dokumentację projektową zawierającą projekt budowlany sporządzony prze osoby posiadające odpowiednie uprawnienia budowlane.
Skargę na decyzję Wojewody Małopolskiego z [...] września 2008 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożyła H. C., zarzucając, że została wydana z naruszeniem prawa, w szczególności z pominięciem praw współwłaścicieli, bez ich zgody na przebudowę części budynku w Gorlicach przy ul. [...] w zakresie wynikającym z projektu.
Nadto zarzuciła nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego i niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy dotyczących stanu technicznego przedmiotowego budynku. W konkluzji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę stwierdzając, że organy administracji publicznej naruszyły przepisy prawa materialnego.
Sąd wskazał, że w myśl art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1188 ze zm.) pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu kto złożył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Z oświadczenia inwestora o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jak i z wypisu uproszczonego z rejestru gruntów wynikało, że działka nr [...] oraz znajdujący się na niej budynek stanowią przedmiot współwłasności: H. C., Ł. K., A. K. i A. P., przy czym spadkobiercami po zmarłej w dniu [...]. 02. 2007 r. Ł. K., zostali R. K. i E. Ł..
Przebudowa obiektu budowlanego na nieruchomości, objętej współwłasnością w częściach ułamkowych wykracza poza zakres zwykłego zarządu i należy do kategorii rozporządzania rzeczą wspólną.
W takim przypadku potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli (art. 199 k.c.), a brak takiej zgody jest równoznaczny z brakiem prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, które stanowi warunek udzielenia pozwolenia na budowę.
Organy administracji publicznej błędnie uznały, że inwestor posiada zgodę na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane, albowiem przedłożył postanowienie wstępne Sądu Rejonowego w Gorlicach z 30 marca 1998 r. sygn. akt I Ns 100/98 w sprawie z wniosku Ł. K. o stwierdzenie nabycia spadku, dział spadku i zniesienie współwłasności.
W treści tego postanowienia za usprawiedliwione uznano wyodrębnienie własności lokali mieszkalnych i użytkowych przy uwzględnieniu podziału parteru budynku według wersji 3A biegłego A. M. i w tym celu upoważniono uczestniczkę A. P. do wykonania prac adaptacyjnych przewidzianych w opinii biegłego. Nakazano również uczestnikom H. W. - C. i A. W. udostępnienie lokalu znajdującego się na parterze sklepu przedmiotowego budynku od ul. Nadbrzeżnej w celu wykonania zleconych robót adaptacyjnych.
Sądu Wojewódzki stwierdził, że przedmiotowe postanowienie wstępne wydane w sprawie z wniosku Ł. K. o stwierdzenie nabycia spadku, dział spadku i zniesienie współwłasności nie powoduje przeniesienia prawa własności do dysponowania nieruchomością na rzecz tylko jednego ze współwłaścicieli - A. P., który uprawniony byłby do zadysponowania nieruchomością na cele budowlane w imieniu wszystkich pozostałych współwłaścicieli.
Zgodnie bowiem z art. 199 k.c. do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu, potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. W braku takiej zgody współwłaściciele, których udziały wynoszą co najmniej połowę, mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd, który orzeknie mając na względzie cel zamierzonej czynności oraz interesy wszystkich współwłaścicieli.
Brakująca zgoda współwłaścicieli może zostać zastąpiona zapadającym w postępowaniu nieprocesowym postanowieniem sądu "zezwalającym" na dokonanie zamierzonej czynności. Jest to odrębne postępowanie od postępowania w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku, działu spadku i zniesienia współwłasności.
Dlatego postanowienie wstępne nie może stanowić postanowienia, które zezwala na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu, jaką niewątpliwie jest zadysponowanie nieruchomością na cele budowlane.
Zgoda współwłaścicieli nieruchomości wymagana od inwestora, wykazująca jego prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, musi być zgodą wyraźną. Brak zgody jednego ze współwłaścicieli nieruchomości na prowadzenie przez inwestora prac budowlanych należy uznać za niespełnienie wymogu z art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo budowlane.
W sprawie zarówno skarżąca w piśmie z 26.04.2007 r. jak i A. K. w piśmie z 23. 03. 2007 r., skierowanych do Starosty Gorlickiego informowały organ, że nikt z nimi nie uzgadniał przebudowy przedmiotowego budynku, którego są współwłaścicielkami, a one nie wyrażają zgody na tą przebudowę.
W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że inwestor nie przedłożył oświadczenia o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane, a tym samym nie został spełniony wymóg wynikający z przepisów materialnych tj. art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo budowlane.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 maja 2009r. wniosła A. P..
Wyrokowi Sądu zarzuciła naruszenie prawa materialnego, to jest:
- art. 3 pkt 11 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane ( Dz.U. z 2006 nr 156 poz. 1118 z późn. zm.) polegające na jego błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu wskutek przyjęcia, że skarżąca nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane,
- art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu wskutek przyjęcia, że skarżąca nie przedłożyła oświadczenia o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane.
Podnosząc te zarzuty domagała się uchylenia w całości zaskarżonego wyroku i oddalenia skargi, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu w Krakowie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że zgodnie z art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego, prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oznacza tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienie do wykonywania robót budowlanych. Jednocześnie art. 32 ust. 4 pkt 2 ww. ustawy stanowi, że pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu, kto złoży oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Skarżąca podniosła, że do wniosku o wydanie pozwolenia na budowę załączyła również oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej. W związku z tym niewątpliwie spełniła wymóg określony w art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane.
Ponadto wbrew twierdzeniom Sądu I instancji spełnia również wymóg posiadania materialnego uprawnienia do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wynikało ono z postanowienia Sądu Rejonowego w Gorlicach z dnia 30.03.1998r. sygn. akt I Ns. 100/98, upoważniającego skarżącą do wykonania prac adaptacyjnych przewidzianych w budynku będącym przedmiotem współwłasności.
Skarżącej przysługuje tytuł prawny, o którym mowa w art. 3 pkt 11 ustawy Prawo budowlane, albowiem jest współwłaścicielką działki nr [...] oraz posadowionego na niej budynku i Sąd Rejonowy w Gorlicach w sposób wyraźny udzielił jej upoważnienia do wykonania robót adaptacyjnych w tym budynku.
Wskazane postanowienie Sądu Rejonowego w Gorlicach miało oparcie w przepisie art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, zgodnie z którym jeżeli uczynienie zadość przesłance samodzielności lokali wymaga wykonania robót adaptacyjnych, sąd może w postanowieniu wstępnym, uznającym żądanie ustanowienia odrębnej własności lokali w zasadzie za usprawiedliwione, upoważnić zainteresowanego uczestnika postępowania do ich wykonania - tymczasowo na jego koszt. W tym przypadku zgodę pozostałych współwłaścicieli na wykonanie prac w przedmiotowym budynku zastąpiło orzeczenie Sądu.
Powołane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyroki nie miały w tej sprawie zastosowania, albowiem zostały wydane w innym stanie faktycznym, w którym nie było upoważnienia inwestora przez sąd powszechny do wykonania robót adaptacyjnych.
Wbrew twierdzeniom Sądu nie była potrzebna zgoda, pozostałych współwłaścicieli, o której mowa w art. 199 k.c. na wykonanie robót, albowiem kwestia ta została rozstrzygnięta postanowieniem Sądu Rejonowego w Gorlicach z dnia 30.03.1998 r. przyznającym skarżącej uprawnienie do wykonania prac.
Stanowisko to znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego, zgodnie z którym w wypadku, gdy do ustanowienia odrębnej własności lokali w domu mieszkalnym konieczne jest dokonanie odpowiednich robót, a współwłaściciele sami tych robót w ramach porozumienia nie dokonują, sąd może w postępowaniu o zniesienie współwłasności orzec w postanowieniu wstępnym (art. 318 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.), że ustanowienie odrębnej własności jest co do zasady dopuszczalne, z równoczesnym upoważnieniem zainteresowanego współwłaściciela do dokonania tych robót (postanowienie SN z dnia 8.09.1983 r., sygn. akt: III CRN 185/83, OSP 1985/5/99).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm. - zwanej dalej "p.p.s.a."). Z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., a zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna jest zasadna.
W szczególności słuszny był zarzut naruszenia przez Sąd Wojewódzki art. 3 pkt 11 w powiązaniu z art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane ( Dz.U. z 2006 nr 156 poz. 1118 z późn. zm.) wskutek błędnego przyjęcia, że skarżąca nie posiadała i nie wykazała prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Zasadnie organy obu instancji w swoich decyzjach wywodziły, że inwestorka wykazała się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane na podstawie przedłożonego postanowienia wstępnego Sądu Rejonowego w Gorlicach z 30 marca 1998 r., sygn. akt I Ns 100/98. Nadto, że analiza projektu budowlanego potwierdziła, że dysponuje ona nieruchomością na cele budowlane w zakresie objętym zamiarem inwestycyjnym.
W postanowieniu wstępnym Sądu Rejonowego w Gorlicach z 30 marca 1998 r. sygn. akt I Ns 100/98 w sprawie z wniosku Ł. K. o stwierdzenie nabycia spadku, dział spadku i zniesienie współwłasności za usprawiedliwione Sąd uznał wyodrębnienie własności lokali mieszkalnych i użytkowych przy uwzględnieniu podziału parteru budynku według wersji 3A biegłego A. M. i w tym celu upoważnił uczestniczkę A. P. do wykonania prac adaptacyjnych przewidzianych w opinii biegłego. Nakazał również uczestnikom H. W. - C. i A. W. udostępnienie lokalu znajdującego się na parterze sklepu przedmiotowego budynku od ul. Nadbrzeżnej w celu wykonania zleconych robót adaptacyjnych.
Wprawdzie Sąd Wojewódzki dokonał analizy ww. dokumentu z którego inwestorka wywodziła materialne uprawnienie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, jednak jego ocena była wadliwa.
Sąd I instancji stwierdził bowiem, że przedmiotowe postanowienie wstępne wydane w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku, dział spadku i zniesienie współwłasności nie powoduje przeniesienia prawa własności do dysponowania nieruchomością na rzecz A. P., które uprawniałoby ją do zadysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Stwierdzenie to, jakkolwiek słuszne i oczywiste w zakresie tego, że nie spowodowało przeniesienia prawa własności na rzecz A. P., to jednak było wadliwe co do oceny skutków prawnych postanowienia wstępnego.
Jest bowiem rzeczą oczywistą na gruncie polskiego systemu prawa, że w świetle art. 3 pkt 11 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, tytuł prawny wynikać może również z orzeczenia sądu. Przykładowo wymienione w analizowanym przepisie art. 3 pkt 11, prawo własności nieruchomości jako najsilniejsze z praw rzeczowych, może również powstać na mocy orzeczenia Sądu.
Z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika natomiast, że w sytuacji gdy inwestorowi przysługuje prawo wspólwłasności to jedynym orzeczeniem Sądu dającym inwestorowi skuteczne uprawnienie w postępowaniu w przedmiocie pozwolenia na budowę jest orzeczenie wydane na podstawie 199 k.c., upoważniające współwłaściciela do wykonania robót budowlanych, które przekraczają zakres zwykłego zarządu nieruchomością.
Sąd I instancji wywodził, że jest to odrębne postępowanie od postępowania w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku, działu spadku i zniesienia współwłasności, oraz że postanowienie wstępne nie może stanowić postanowienia, które zezwala na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu, jaką niewątpliwie jest zadysponowanie nieruchomością na cele budowlane.
Stwierdzenia te były całkowicie oderwane od sytuacji prawnej wynikającej ze specyfiki sprawy.
Argumentacja Sądu nieuwzględniała bowiem faktu, iż wydanie przedmiotowego postanowienie wstępnego przewidywał przepis art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. Nr 85, poz. 388 ze zm.).
Stanowi on iż, Sąd uznając za usprawiedliwione co do zasady żądanie ustanowienia odrębnej własności określonych lokali, określa zakres prac umożliwiających ich wyodrębnienie.
Jak wynika z materiału dowodowego sprawy, Sąd Rejonowy w Gorlicach postanowieniem wstępnym z 30 marca 1998 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, upoważnił zainteresowanego współwłaściciela do przeprowadzenia robót adaptacyjnych przystosowujących lokal do wymagań samodzielności (na jego koszt), uznając jednocześnie żądanie ustanowienia odrębnej własności lokali za zasadne. Sąd mając na względzie, możliwość przeszkód stawianych przez innych uczestników postępowania, wydał odpowiednie nakazy umożliwiające inwestorowi przeprowadzenie prac adaptacyjnych, zmierzających do spełnienia wymogu samodzielności lokali.
Na tle niniejszej sprawy należy również przywołać postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2002 r. sygn. II CK 187/02 (LEX nr 565998), w którym stwierdzono, że właściwe zastosowanie przepisu art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali polega na upoważnieniu zainteresowanego uczestnika do wykonania prac adaptacyjnych, a nie uczestników skłóconych i prezentujących sprzeczne i wzajemnie się wykluczające interesy w zakresie adaptacji nieruchomości budynkowej.
Także w postanowieniu z dnia 8 września 1983 r. sygn. III CRN 185/83 (OSP 1985/5/99) Sąd Najwyższy stwierdził że, gdy do ustanowienia odrębnej własności lokali .... konieczne jest w celu uczynienia z nich lokali samodzielnych, dokonanie odpowiednich robót, a współwłaściciele sami tych robót w ramach porozumienia nie dokonują, sąd może w postępowaniu o zniesienie współwłasności orzec w postanowieniu wstępnym (art. 318 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.), że ustanowienie odrębnej własności jest co do zasady dopuszczalne, z równoczesnym upoważnieniem zainteresowanego współwłaściciela do dokonania tych robót.
Przytoczone orzecznictwo dowodzi, iż inwestorka mogła się skutecznie powołać na uprawnienie do wykonywania robót budowlanych wynikające z prawomocnego postanowienia wstępnego Sądu, wydanego w analizowanym trybie.
Dlatego zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego w postaci art. 3 pkt 11 w powiązaniu z art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane okazały się całkowicie zasadne.
Stwierdzenie przez Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu niniejszej skargi kasacyjnej, że nastąpiło jedynie naruszenie prawa materialnego, pozwalało na uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi, o co skarżąca wnosiła.
W wyniku rozpoznania skargi Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że inwestorka posiadała prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w zakresie objętym przedmiotowym zamiarem inwestycyjnym i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę H. C. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] września 2008 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.
Mając na uwadze podniesione wyżej okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w myśl art. 203 pkt 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło