I GZ 3/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Rafał Batorowicz po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "B. P." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. z dnia 28 stycznia 2009 r., sygn. akt I SA/OI 15/09 w zakresie zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego na decyzje Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...], z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...], z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...], nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oraz określenia kwoty podatku od towarów i usług postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie o kosztach postępowania sądowego zawarte w pkt. II sentencji postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. z dnia 28 stycznia 2009 roku, sygn. akt I SA/OI 15/09, 2. zasądzić od Dyrektora Izby Celnej w O. na rzecz "B. P." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P. kwotę 41. 485 (czterdzieści jeden tysięcy czterysta osiemdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. zasądzić od Dyrektora Izby Celnej w O. na rzecz "B. P." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P. kwotę 220 (dwustu dwudziestu) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego; Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2009 r. w sprawie o sygnaturze akt I SA/OI 15/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. umorzył postępowanie w sprawie i zasądził od Dyrektora Izby Celnej w O. na rzecz skarżącej "B. P." Sp. z o.o. w P. kwotę 10.285 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, iż umorzył postępowanie w sprawie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) (DZ. U. z 2002, Nr 153, poz. 1270 ze zm.), gdyż stało się ono bezprzedmiotowe, bowiem Dyrektor Izby Celnej w O., na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. uchylił zaskarżone decyzje i umorzył postępowanie w przedmiotowych sprawach. Rozstrzygnięcie o zwrocie kosztów postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. oparł na treści art. 200, art. 201 § 1, 205 i 209 p.p.s.a., stwierdzając, że do kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw należą: uiszczony wpis sądowy, opłata skarbowa od przedłożonych pełnomocnictw procesowych i wynagrodzenie radcy prawnego. Wskazał, że wynagrodzenie radcy prawnego zostało ustalone w wysokości 240 zł, zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (dalej: rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości) (Dz. U. z 2002, Nr 163, poz. 1349, ze zm.) Dodał, iż praca pełnomocnika, który został ustanowiony po wniesieniu skarg ograniczyła się tylko do złożenia wniosku o zawieszenie postępowania i wniosku o podjęcie postępowania. W konsekwencji wynagrodzenie radcy prawnego w poszczególnych sprawach może być przyznane tylko według stawek określonych w § 14 ust. 2 pkt 1c powoływanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości tj. "w innej sprawie", a nie według stawek przewidzianych dla spraw, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna. Poszczególne decyzje nie były, bowiem oceniane pod względem merytorycznym, gdyż Dyrektor Izby Celnej w O. uchylił zaskarżone decyzje i umorzył postępowanie, a wobec tego postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe. W konsekwencji zdaniem Sądu I instancji łączne koszty postępowania wyniosły 10.285 zł. Powyższe postanowienie zaskarżyła Spółka "B. P." w części, w której Sąd odmówił zasądzenia od Dyrektora Izby Celnej w O. na rzecz skarżącego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wg stawek minimalnych przewidzianych w § 14 ust. 2 pkt 1 lit a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania tj.: a) § 14 ust. 2 pkt 1 lit a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, iż wynagrodzenie radcy prawnego w niniejszej sprawie nie powinno być zasadzone wg stawek przewidzianych dla spraw, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, b) § 14 ust. 2 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości poprzez jego zastosowanie i przyjęcie, iż wynagrodzenie radcy prawnego w niniejszej sprawie powinno być zasadzone wg stawek przewidzianych dla innych spraw w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Mając na uwadze powyższe wniosła o: 1. zmianę zaskarżonego orzeczenia w zaskarżonej części i zasądzenie od Dyrektora Izby Celnej w O. na rzecz skarżącego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wg stawek minimalnych przewidzianych w § 14 ust. 2 pkt 1 lit a) wskazanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości W przypadku nieuwzględnienia wniosku ad 1 wniosła o: 2. uchylenie zaskarżonego postanowienia w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji, nadto o zasądzenie od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kosztów postępowania zażaleniowego wg norm przepisanych. W uzasadnieniu zażalenia wskazała m.in., że nie można zaakceptować twierdzenia sądu, iż w wyniku umorzenia postępowania na skutek uwzględnienia skargi należało zasądzić zwrot kosztów zastępstwa procesowego wg zasad przewidzianych dla innych spraw w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a nie wg zasad dotyczących spraw o należności pieniężne – które zdaniem sądu znalazłyby zastosowanie, gdyby sprawa została rozpoznana na rozprawie. W ocenie skarżącej spółki przedmiotowa sprawa jest sprawą o należności pieniężne w rozumieniu § 14 ust. 2 lit a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, bowiem zaległości celne i podatkowe należą do należności pieniężnych. Dodała, że wbrew twierdzeniu sądu na zastosowanie przez sąd stawki przewidzianej w § 14 ust. 2 pkt 1 lit c) nie może w żaden sposób wpłynąć nakład pracy pełnomocnika. W odpowiedzi na zażalenie Dyrektor Izby Celnej w O. wniósł o jego oddalenie jako bezzasadnego i zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. Z treści art. 201 § 1 p.p.s.a. wynika, że zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3. Zgodne z treścią art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. § 14 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, do którego odsyła wskazany wyżej art. 205 § 2 p.p.s.a określa szczegółowo podstawę obliczania stawek minimalnych w postępowaniu przez sądami administracyjnymi w pierwszej instancji, a mianowicie: 2. Stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi: 1) w pierwszej instancji: a) w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna - stawkę obliczoną na podstawie § 6, b) za sporządzenie skargi i udział w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego – 600 zł, c) w innej sprawie – 240 zł; Przedmiotem niniejszego postępowania w połączonych sprawach, zarówno przed organami administracyjnymi jak i Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w O., była kwestia uznania zgłoszenia celnego, dokonanego przez skarżącą spółkę, za nieprawidłowe oraz określenie kwot należności celnych i podatku od towarów i usług. Nie ulega wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że sprawy dotyczące należności celnych jak i określenia kwoty podatku są sprawami, których przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, o której mowa w § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. Stwierdzając więc jednoznacznie, że w niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna oraz biorąc pod uwagę treść art. 201 § 1 oraz 205 § 2 p.p.s.a. wskazać należy, iż Sąd I instancji błędnie określił kwotę należną skarżącej spółce z tytułu wynagrodzenia radcy prawnego, jako podstawę swojego rozstrzygnięcia wskazując § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, fakt umorzenia postępowania przez organ w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. a następnie umorzenie postępowania sądowego, które stało się w tym przypadku bezprzedmiotowe nie może oznaczać, iż Sąd ustalając wysokość wynagrodzenia pełnomocnika powinien zastosować stawkę, o której mowa w § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c – tj. 240 zł. To nie rodzaj decyzji procesowej podjętej przez Sąd decyduje o podstawie przyznania pełnomocnikowi jego wynagrodzenia z tytułu zastępstwa procesowego a przedmiot zaskarżenia określony w danej sprawie. Wobec regulacji zawartej w § 2 ust. 1 omawianego rozporządzenia umorzenie postępowania w trybie samokontroli organu będzie natomiast miało wpływ na wysokości stawki określonej wg § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. Nakład pracy pełnomocnika będzie bowiem mniejszy niż w przypadku rozstrzygania sprawy na rozprawie. Dlatego, też w pełni uzasadnione jest zasądzenie kosztów zastępstwa radcy prawnego według stawek minimalnych, o których mowa w § 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości ( szerzej : B. Dauter [w:] S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007 r. , str. 293 – 296 ). W konsekwencji łączne koszty postępowania zostały przez Naczelny Sąd Administracyjny ustalone w wysokości 41. 485 zł w tym: łączny wpis uiszczony przez spółkę- 9.000 zł, opłaty od pełnomocnictw- 85 zł, koszty zastępstwa pełnomocnika- 32.400 zł. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Zawarte w zreformowanym kończącym postępowanie orzeczeniu rozstrzygnięcie o zasądzeniu zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego na rzecz Spółki "B. P." w P. oparto na treści art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit d) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.