II OZ 667/09

Dnia 18 sierpnia 2009 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Bujko po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2009 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. T. i A.T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 4 czerwca 2009 roku, sygn. akt II SA/Go 812/08 o odmowie przyznania A. T. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz o pozostawieniu bez rozpoznania sprzeciwu A.T. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 28 stycznia 2009 roku o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.T. i A.T. na decyzję Wojewody Lubuskiego z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim postanowieniem z dnia 4 czerwca 2009 r. odmówił przyznania A.T. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz pozostawił bez rozpoznania sprzeciw A.T. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 28 stycznia 2009 roku o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazali, że posiadają dwójkę dzieci, utrzymują się z dochodu uzyskiwanego przez A.T. z tytułu umowy o pracę w wysokości 3059 zł. Skarżący podali, że ich łączne koszty utrzymania mieszkania wynoszą około 1100 zł, ponoszą także znaczne wydatki związane z leczeniem i nauką dzieci. Na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 18 grudnia 2008 r. skarżący zostali wezwani do uzupełnienia złożonego wniosku. Skarżący przedłożyli wskazane w wezwaniu dokumenty oraz oświadczenia, za wyjątkiem wyciągów z rachunków bankowych i zaświadczenia w przedmiocie korzystania z pomocy społecznej. Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2009 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący wnieśli sprzeciw od powyższego postanowienia, który został podpisany jedynie przez A.T.. W uzasadnieniu skarżący podali, że nie byli w stanie przedstawić zaświadczenia potwierdzającego fakt korzystania z pomocy opieki społecznej bowiem od sierpnia 2008 r. już z tej pomocy nie korzystali. Wyjaśnili, że A.T. prowadzi działalność gospodarczą, która od dłuższego czasu nie przyniosła dochodu. Do sprzeciwu załączyli wyciągi z kont bankowych A.T. Zarządzeniem z dnia 23 kwietnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wezwał A.T. do uzupełnienie braku formalnego sprzeciwu poprzez jego podpisanie - w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem pozostawienia sprzeciwu bez rozpoznania. Przesyłkę doręczono w trybie awizo z dniem 14 maja 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że A.T. nie wykazała, że jej sytuacja materialna uniemożliwiała poniesienie kosztów zainicjowanego postępowania sądowoadministracyjnego w całości. Sąd podkreślił, że z załączonych do wniosku kserokopii rachunków wynika, że koszty utrzymania mieszkania wynoszą około 710 zł, a nie jak podaje strona skarżąca w formularzu PPF 1100 zł. Ponadto nie przedstawiono żadnych informacji, z których wynikałaby koszty leczenia dziecka. Sąd I instancji zwrócił uwagę na sprzeczność między oświadczeniem o dochodzie skarżącej wskazanym w formularzu, a kwotą, która wpływa na rachunek skarżącej. Odnosząc się do braku uzupełnienia przez A.T. w wyznaczonym terminie braków formalnych sprzeciwu Sąd I instancji wskazał, że nieuzupełnienie braku formalnego sprzeciwu musiało skutkować pozostawieniem go bez rozpoznania. Skarżący wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie. Wskazali, że koszty ich utrzymania faktycznie wynoszą około 1100 zł, natomiast koszty wyżywienia i leczenia wynoszą około 900 zł. Wyjaśnili, że utrata świadczeń pomocy społecznej nastąpiła ze względu na jednorazowy dochód wynikający ze skorzystania z ulgi podatkowej. Podnieśli, że różnica między kwotą dochodu wskazaną w formularzu, a kwotą, która wpływa na rachunek bankowy, wynika z przekazywania części dochodów przez zakład pracy na poczet ubezpieczeń i zajęć komorniczych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Należy podkreślić, że instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ww. ustawy Sąd może przyznać osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Zasadą jest także, że to strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód. Rzeczą sądu jest ocena przedstawionych przez stronę dokumentów i oświadczeń. Niezbędne jest zatem by złożone dokumenty dawały pełny i spójny obraz sytuacji majątkowej strony. Słusznie zatem Sąd I instancji zwrócił uwagę na sprzeczności w oświadczeniach strony. Skarżąca przedstawiła dokumenty, z których wynika, że comiesięcznie wpływa na jej rachunek bankowy kwota poniżej 1000 zł z tytułu wynagrodzenia za pracę. Jednocześnie strona oświadcza, że uzyskuje dochód w wysokości 3059 zł, a wynagrodzenie jest obciążane między innymi kosztami komorniczymi. Powyższe mogłoby świadczyć o zasadności wniosku strony, ale skarżąca nie wykazała i nie udokumentowała w żaden sposób na jakie konkretnie cele przekazywana jest część jej wynagrodzenia. Co więcej jednak, wątpliwości Sądu rozpoznającego zażalenie wzbudziła również sprzeczność między osiąganym przez stronę na rachunek bankowy dochodem, a oświadczeniem o ponoszonych wydatkach, które to wydatki prawie dwukrotnie przewyższają kwotę wynagrodzenia. Powstaje zatem pytanie z jakich źródeł pokrywana jest ta różnica. Sąd zauważa nadto, że złożone przez stronę zeznania PIT również nie dają wiarygodnego obrazu osiąganych przez rodzinę skarżącą dochodów, bowiem nie są one prawidłowo wypełnione (a w zasadzie są niewypełnione), a nadto pieczątka urzędu skarbowego nie zawiera podpisu osoby przyjmującej wniosek, a zatem nie sposób stwierdzić, czy deklaracje rzeczywiście zostały złożone. Z uwagi na powyższe nieścisłości wniosku, bez znaczenia pozostaje przyczyna, z powodu której skarżąca nie korzysta już ze świadczeń pomocy społecznej. Na aprobatę zasługuje również pozostawienie bez rozpoznania sprzeciwu A.T., co było następstwem nieuzupełnienia przez niego braków formalnych pisma. W konsekwencji stwierdzić należy, ze stanowisko Sądu I instancji zasługuje na aprobatę. Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w postanowieniu.