III SA/Łd 627/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska /spr/. Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Protokolant Asystent sędziego Jarosław Szkudlarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz M. K. kwotę 17,40 (siedemnaście 40/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Decyzją z dnia [...] Nr [...] Starosta Powiatu P. odmówił skarżącemu M. K. przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego za okres od dnia 12 września 2002 r. do dnia 1 listopada 2005 r. Decyzja została doręczona skarżącemu w dniu [...], a ponadto zawierała pouczenie o trybie i zasadach jej zaskarżenia do Wojewody [...]. W dniu [...] M. K. złożył do Powiatowego Urzędu Pracy w P. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty Powiatu P. z dnia [...] Nr [...] wraz z zaświadczeniem lekarskim z dnia [...]. We wniosku wskazał, iż ze względu na bardzo zły stan zdrowia w miesiącach sierpniu i początkach września 2008 r. związany z nawracającymi schorzeniami neurologicznymi nie dochował terminu do złożenia odwołania bez własnej winy. Z przedłożonego zaświadczenia lekarskiego wynikało, iż M. K. po urazie głowy cierpi na zaniki pamięci, a ponadto w okresie od dnia [...] do [...] jego stan zdrowia uległ pogorszeniu i uniemożliwił mu normalne funkcjonowanie. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Wojewoda [...] odmówił M. K. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji Starosty Powiatu P. z dnia [...]. W uzasadnieniu postanowienia Wojewoda [...] powołując się na treść art. 58 oraz 59 § 2 K.p.a. wskazał, iż z akt przedmiotowej sprawy wynika, iż M. K. w dniu [...] osobiście odebrał przedmiotową decyzję Starosty Powiatu P. Decyzja ta zawierała pouczenie o sposobie i terminie jej zaskarżenia i pomimo pouczenia, skarżący nie złożył odwołania od tej decyzji w ciągu 14 dni od dnia jej doręczenia tj. do dnia [...], a jedynie w dniu [...] wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji. W tak ustalonym stanie faktycznym organ odwoławczy wskazał, iż przywrócenie przedmiotowego terminu do wniesienia odwołania nie było możliwe, gdyż M. K. z prośbą o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji nie złożył odwołania, a treść złożonego pisma była jednoznaczna i nie budziła wątpliwości, że pismo to stanowiło wyłącznie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od przedmiotowej decyzji Starosty Powiatu P. z dnia [...]. Ponadto w ocenie organu odwoławczego skarżący nie złożył wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienie terminu. Z wyżej wskazanego zaświadczenia lekarskiego wynikało w ocenie organu, że skarżący chorował od dnia [...] do [...]. Natomiast wniosek o przywrócenie terminu złożył w dniu [...] osobiście, podczas gdy termin do złożenia wniosku upłynął z dniem [...]. Konkludując organ II instancji podniósł, iż jeżeli skarżący miał jakiekolwiek wątpliwości co do prawidłowości i zasadności otrzymanej decyzji powinien złożyć odwołanie w ustawowym terminie, gdyż wniesienie odwołania nie wymagało szczególnej formy ani osobistego stawiennictwa w urzędzie, ponieważ mogło zostać doręczone listownie albo za pomocą osób trzecich. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższe postanowienie Wojewody [...] M. K. wniósł o jego uchylenie, podnosząc, iż przy schorzeniach o charakterze neurologicznym wstępują czasowe nawroty choroby i trudno jest ustalić z punktu widzenia prawnego dokładną datę przebiegu choroby. W związku z powyższym w ocenie skarżącego wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania był zasadny, gdyż uchybił terminowi bez własnej winy. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując co do zasady argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) (w skrócie: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Analogiczne unormowanie zawiera art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do unormowania zawartego w art. 145 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1. uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, 2. stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, 3. stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (vide. T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W świetle postanowień zawartych w art. 58 § 1 i 2 kodeksu postępowania administracyjnego - uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli zostaną spełnione łącznie cztery przesłanki: - strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; strona uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. (§ 1), wniosek ten został wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu oraz jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin (w tym wypadku wniesienie odwołania) (§ 2). Zatem aby przywrócić termin należy uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy podmiotu, który uchybił terminowi. Chodzi zatem o wskazanie takich okoliczności, których wystąpienie było niezależne od woli skarżącego (np. obłożna choroba) i uniemożliwiało mu dopełnienie czynności procesowej w sprawie. Przy braku winy organ administracji publicznej powinien przyjąć obiektywny miernik staranności jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przy zastosowaniu tego miernika przywrócenie tego terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W judykaturze przyjmuje się, że brak winy strony zachodzi tylko wtedy gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Kolejną przesłanką, która musi obligatoryjnie zaistnieć to wniesienie wniosku o przywrócenie terminu w okresie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Ustanie przyczyny uchybienia terminu to ustanie przeszkody niemożliwej do przezwyciężenia przez zainteresowanego, który dołożył należytej staranności. Ocena czy strona dochowała terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu należy do organu administracji publicznej. Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia w kontekście przytoczonego wyżej przepisu, Sąd nie podzielił podstawowej tezy organu, na której postanowienie to zostało oparte, a mianowicie tezy, jakoby skarżący uchybił terminowi, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a. Zdaniem Sądu wydając zaskarżone postanowienie organ naruszył art. 7 i 77 § 1 kpa , gdyż nie wyjaśnił w sposób dostateczny okoliczności na które skarżący powoływał się we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Sam fakt występowania w art. 58 § 1 kpa instytucji uprawdopodobnienia nie zwalnia organu, wydającego na jego podstawie stosownego postanowienia, z obowiązku podjęcia wszelkich działań, których celem, z uwagi na słuszny interes obywateli, będzie dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy. Przepis ten nie zwalnia organu z konieczności podjęcia wszelkich działań, których efektem będzie potwierdzenie przez osobę wnioskującą wiarygodności okoliczności, na które powołała się podając przyczynę niedopełnienia w terminie określonych czynności procesowych. Pamiętać przy tym należy, iż brak winy o której mowa w art. 58 par. 1 k.p.a. zainteresowany winien tylko uprawdopodobnić, a nie udowodnić, czego – jak się wydaje – oczekiwał organ administracji. Uprawdopodobnienie natomiast jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód, nie dającym pewności lecz jedynie wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o danym fakcie. Inaczej rzecz ujmując, uprawdopodobnienie prowadzi do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie rzeczywiście miało miejsce, a zakres uprawdopodobnienia obejmuje zdarzenie, które spowodowało brak winy po stronie zainteresowanego Typowym przykładem braku winy po stronie osoby składającej wniosek o przywrócenie terminu jest choroba , która uniemożliwia wyręczenie się osobami trzecimi. W przedmiotowej sprawie skarżący złożył zaświadczenie lekarskie z którego wynikało, iż po urazie głowy ze stłuczeniem mózgu cierpi na zaniki pamięci, a ponadto w okresie od dnia [...] do [...] jego stan zdrowia uległ pogorszeniu i uniemożliwił mu normalne funkcjonowanie. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] wynika, iż organ przyjął jako początek biegu terminu do złożenia przez M. K. prośby o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, datę [...]. Cytowany wyżej przepis stanowi jednak, iż musi to być dzień, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu. Ustalenie przez organ tej okoliczności w pierwszej kolejności było konieczne dla oceny, czy wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności (wniesienia odwołania) został złożony w terminie 7 dni. Należy przy tym wskazać, iż skarżący cierpi na nawracające schorzenia neurologiczne i jak oświadczył we wniosku uchybił przedmiotowemu terminowi z uwagi na bardzo zły stan zdrowia w miesiącach sierpniu i początkach września. Zdaniem Sądu organ winien wyjaśnić czy choroba skarżącego jest trwała i uniemożliwia mu normalne funkcjonowanie, a w okresie od dnia [...] do [...] nastąpiło jedynie jej pogorszenie czy też jedynie w terminie od dnia [...] do [...] skarżący nie mógł normalnie funkcjonować, a zaniki pamięci nie przeszkadzały mu od [...] w złożeniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. . W pierwszym bowiem przypadku termin do złożenia wniosku przez skarżącego rozpoczynałby bieg od dnia [...] i zostałby zachowany. Należałoby bowiem wtedy przyjąć, iż datą z jaką ustała przyczyna uchybienia terminu była data wizyty skarżącego u lekarza w celu wydania zaświadczenia. Jest to data o tyle pewna, że potwierdza fakt normalnego funkcjonowania skarżącego będącego w stanie świadomości celu żądania potwierdzenia okoliczności uprawdopodabniających brak winy skarżącego w uchybieniu przedmiotowego terminu, przy jednoczesnym uwzględnieniu typu schorzenia na jaki cierpi skarżący. Okoliczność zaburzeń pamięci skarżący potwierdził w dniu 28 stycznia 2008 r. na rozprawie składając wyjaśnienia oraz plik dokumentów dotyczących jego stanu zdrowia (protokół z rozprawy k. 19 akt sprawy). W tym stanie rzeczy trudno także przyznać rację organowi administracji, że niezłożenie przez skarżącego odwołania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia uniemożliwiło pozytywne rozpoznanie wniosku. Bez wątpienia przepis art. 59 § 2 K.p.a. istotnie przewiduje taki obowiązek, jednakże niedopełnienie przez składającego wniosek o przywrócenie terminu tego obowiązku stanowi brak formalny wniosku, którego uzupełnienie powinien zarządzić organ w trybie art. 64 § 2 k.p.a. W takim wypadku nie można było przejść do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu przed wezwaniem skarżącego do dokonania czynności procesowej, której w terminie nie dokonał. Dopiero gdyby skarżący nie uczynił zadość temu wezwaniu, wówczas to - zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a. – jego wniosek o przywrócenie terminu należałoby pozostawić bez rozpoznania, a nie wydawać postanowienie o odmowie przywrócenia terminu (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Białymstoku z dnia 2 sierpnia 2000 r. wydany w sprawie o sygn. akt SA/Bk 142/00 Lex Nr 52261). Z przytoczonych powyżej względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt. 1 "c" p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. J.S.