II SA/Ol 989/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi Firmy Handlowo-Usługowej na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]". nr "[...]" w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty oddala skargę. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Decyzją z dnia "[...]" wydaną przez Naczelnika Urzędu Celnego w O. nałożono na Firmę Handlowo – Usługową "B.i" J. B., Z. B., A. B. Spółka jawna w P. karę pieniężną w wysokości 3000 zł z uwagi na wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. W uzasadnieniu wskazano, iż poza sporem jest fakt wykonywania przez Spółkę przewozu drogowego w dniu, w którym dokonano kontroli. Podano, iż zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym podmioty wykonujące na terytorium RP przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczenia opłaty. W myśl art. 87 ust. 2 tej ustawy podczas przejazdu wykonywanego w ramach przewozu na potrzeby własne kierowca jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie organu uprawnionego do kontroli m.in. kartę opłaty drogowej. Stosownie do przepisów rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych uiszczenie opłaty następuje przez nabycie karty. Podmiot wykonujący przewóz drogowy kartę tę winien wypełnić, a następnie przylepić na przedniej szybie winietę, która łącznie z odcinkiem kontrolnym stanowić będzie dowód wniesienia opłaty. Zatem uiszczenie opłaty drogowej następuje nie tylko przez zakup karty, ale także poprzez jej wypełnienie i przyklejenie w sposób określony rozporządzeniem, zaś brak któregokolwiek z elementów określonych rozporządzeniem skutkuje odmówieniem mocy dowodowej przedłożonej karcie opłaty drogowej. Podano, iż z protokołu kontroli z dnia 14 kwietnia 2008r. oraz z dołączonego do niego protokołu przesłuchania świadka A.B. wynika, iż karta opłaty za przejazd po drogach krajowych w momencie rozpoczęcia kontroli nie była naklejona na przednią szybę pojazdu. Okoliczność ta nie była przez stronę kwestionowana. W związku z tym w ocenie organu opłata za przejazd nie została uiszczona i stosownie do art. 92 ustawy o transporcie drogowym na wymienionego nałożono karę pieniężną w wysokości 3000 złotych. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła Firma Handlowo – Usługowa "B." Spółka jawna, reprezentowana przez wspólnika J. B., zarzucając naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oraz przepisów wykonawczych do tej ustawy oraz wnosząc o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania. Podano, iż z bezspornych ustaleń dokonanych w czasie kontroli pojazdu wynika, że z posiadanej w samochodzie karty opłaty za przejazd jej odcinek kontrolny (winieta samoprzylepna) nie została umieszczona w sposób trwały w prawym dolnym rogu przedniej szyby, a jej przyklejenie nastąpiło w czasie kontroli pojazdu. Jednakże w ocenie odwołującego się za tego typu naruszenie ustawodawca nie przewidział kary w obowiązujących przepisach, bowiem w pkt 4.1 Załącznika do ustawy wymienione są wyczerpująco sytuacje, gdy przewóz traktowany jest jako wykonywany bez uiszczenia opłaty. Natomiast zgodnie z rozporządzeniem z dnia 8 sierpnia 2006r. dowód uiszczenia opłaty stanowią obie przedziurkowane części karty opłaty łącznie. Podkreślono, iż w czasie kontroli A.B. kierujący pojazdem okazał obie przedziurkowane części karty i na zwróconą mu uwagę w obecności kontrolujących drugą część tej karty nakleił na szybę pojazdu. W tym stanie rzeczy nie można zatem mówić o nieuiszczeniu opłaty za przejazd, gdyż ustawodawca nie przewidział możliwości karania za nienaklejenie drugiego odcinka karty, a przepisów karnych nie można interpretować rozszerzająco. Decyzją z dnia "[...]" wydaną przez Dyrektora Izby Celnej w O. utrzymano zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu szczegółowo przedstawiono przepisy ustawy o transporcie drogowym oraz rozporządzenia Ministra Transportu w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych regulujące kwestie dotyczące przejazdów i opłat z tym związanych oraz sposobów ich uiszczania. W ocenie organu odwoławczego bezsporne jest, iż dopełniono wszystkich wymogów wynikających z powołanego rozporządzenia, tj. nie spełniono warunku przyklejenia winiety w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu, a tym samym przedmiotowa karta nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty, co oznacza, że opłata nie została uiszczona. Zatem organ I instancji prawidłowo nałożył karę pieniężną. Podniesiono, iż fakt naklejenia odcinka winiety podczas przeprowadzonej kontroli nie ma wpływu na wynik sprawy. Istnieje bowiem prawdopodobieństwo, iż gdyby kontrola nie została przeprowadzona, winieta nie zostałaby trwale umieszczona w sposób określony w rozporządzeniu. Podmioty wykonujące przewozy drogowe są zaś zobowiązane do przestrzegania przepisów ustawy o transporcie drogowym i aktów wykonawczych w każdej sytuacji niezależnie od tego, czy są kontrolowani, czy też nie. Wskazano, iż obciążenie przewoźnika karą pieniężną za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych jest obligatoryjne, zaś wysokość kary za poszczególne rodzaje naruszeń wynika wprost z przepisów Załącznika do ustawy o transporcie drogowym. Wyjaśniono, iż odpowiedzialność za naruszenie przepisów regulujących sprawy transportu drogowego jest niezależna od winy, a także od zaistniałej szkody, bądź stanu zagrożenia nią. Ustawa nie określa żadnych przesłanek wyłączających odpowiedzialność, możliwość odstąpienia od wymierzenia kary, bądź prowadzących do jej ograniczenia. W związku z powyższym, po merytorycznym przeanalizowaniu materiałów sprawy organ odwoławczy uznał, iż zaskarżona decyzja jest celowościowo zasadna i zgodna z prawem. Na powyższą decyzję wnieśli skargę J. B., Z. B. oraz A. B. – wspólnicy Firmy Handlowo-Usługowej "B." Spółka jawna w P., zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich błędną interpretację i zastosowanie, a także naruszenie przepisów prawa procesowego polegające przede wszystkim na tendencyjnym i wybiórczym rozpoznaniu zarzutów podniesionych w odwołaniu. Skarżący podnieśli, iż zgodnie z przepisami zawartymi w rozporządzeniu Ministra Transportu, jak i w Załączniku do ustawy o transporcie drogowym kara pieniężna przewidziana jest za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty, przy czym karta opłaty drogowej musi znajdować się w pojeździe, aby stanowić dowód uiszczenia opłaty. Wskazano, iż przepis § 3 rozporządzenia określa, iż karta składa się z dwóch części, a dowód uiszczenia opłaty stanowią obie przedziurkowane części karty łącznie oraz wskazane są przypadki, gdy karta nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty. Zdaniem skarżących wśród takich przypadków nie ma wypadku nienaklejenia winiety w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu. Podniesiono, iż A. B. posiadał w czasie kontroli w pojeździe obie przedziurkowane części karty opłaty drogowej, a zatem posiadał dowód uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd i wykonywanie przewozu drogowego. Nie kwestionując faktu, iż przepisy nakładają na przewoźnika obowiązek naklejenia części karty na szybę wskazali, że za niewykonanie tego obowiązku nie przewidziano kary. Przepisy nie stwierdzają bowiem, że nie naklejenie winiety to brak opłaty. Jeśli nawet nienaklejenie winiety narusza jakieś przepisy, to w ocenie skarżących nie te, które zastosowano w ich sprawie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w O. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyjaśniono, iż brzmienie lp. 4.1 Załącznika do ustawy o transporcie drogowym, stanowiące iż nie stanowi dowodu karta opłaty drogowej dobowa lub tygodniowa, która w chwili rozpoczęcia kontroli nie znajdowała się w pojeździe, odnosi się jedynie do odcinka kontrolnego karty, a nie do winiety samoprzylepnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zatem rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego, bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną. Rozpatrując wniesioną skargę Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane zgodnie z prawem. Stosownie do art. 42 ust.1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym ( Dz. U. z 2007r., nr 125, poz. 874) podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Maksymalna wysokość tej opłaty nie może być wyższa niż równowartość 1.800 euro rocznie. Zgodnie zaś z art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym podmiot, który wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszający obowiązki lub warunki wynikające z przepisów podlega karze pieniężnej. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie z pkt 4.1 tego Załącznika w przypadku wykonywania przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych wysokość kary wynosi 3000 złotych (pkt 4.1 załącznika). Podnieś należy, iż w myśl art. 42 ust. 3a ustawy o transporcie drogowym podmiot wykonujący przewóz drogowy uiszcza opłatę roczną, miesięczną, siedmiodniową lub dobową. Jednakże w myśl art. 42 ust. 7 tej ustawy do określenia rodzaju i stawki opłaty uiszczanej za przejazd po drogach krajowych oraz trybu wnoszenia, a także sposobu rozliczania opłaty w przypadku niewykorzystania w całości lub w części dokumentu potwierdzającego jej wniesienie za okres roczny z przyczyn niezależnych od podmiotu został upoważniony Minister Transportu, co uczynił w rozporządzeniu z dnia 8 sierpnia 2006r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz.U. z 2006r., nr 151, poz. 1089). Zatem to przepisy tego rozporządzenia, a nie Załącznika do ustawy określają tryb, w jakim opłata winna być wniesiona. Zgodnie z § 3 tego rozporządzenia uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie karty opłaty w jednostce upoważnionej do poboru opłat. Karta opłaty składa się z dwóch części: winiety samoprzylepnej, umieszczonej w sposób trwały wewnątrz pojazdu samochodowego w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu oraz odcinka kontrolnego przechowywanego w pojeździe samochodowym i okazywanego na żądanie osób uprawnionych do kontroli karty opłaty (§ 3 ust. 2 rozporządzenia). Dowód uiszczenia opłaty stanowią obie przedziurkowane części karty opłaty łącznie (§ 3 ust. 3 rozporządzenia). Z kolei w § 3 ust. 4 rozporządzenia wymienione zostały przypadki, w których karta nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty i zgodnie z pkt 1 tego ustępu nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty odcinek kontrolny nieprzedziurkowany i winieta nieprzedziurkowana oraz nieumieszczona trwale w sposób, o którym mowa w ust. 2 pkt 1 (czyli w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu.). W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, iż kierujący pojazdem w trakcie wykonywania przewozu drogowego posiadał kartę opłaty, lecz jej część w postaci winiety samoprzylepnej nie była trwale umieszczona w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu. Faktu tego nie kwestionują skarżący, podnosząc jednak iż takie postępowanie nie stanowi dowodu nieuiszczenia opłaty. Powołują się przy tym na zapis zawarty w pkt 4.1 Załącznika do ustawy o transporcie drogowym, który stanowi, iż karta dobowa lub tygodniowa, która w chwili rozpoczęcia kontroli nie znajdowała się w pojeździe a przedstawiona została w terminie późniejszym nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty. To samo dotyczy innej karty, która w chwili rozpoczęcia kontroli nie znajdowała się w pojeździe, a zakupiona została w dniu kontroli lub w dniach następnych. Jednakże w ocenie Sądu stanowisko skarżących nie jest zasadne. Wyjaśnić należy, iż obowiązujące od dnia 21 października 2006r. rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych odmiennie reguluje kwestię sposobu uiszczania opłaty za wykonywanie przewozu w stosunku do poprzednio obowiązującego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz.U. Nr 150 poz. 1684). O ile bowiem zgodnie z poprzednio obowiązującym rozporządzeniem uiszczenie opłaty następowało poprzez nabycie stosownej karty i wypełnienie jej zgodnie z przepisami rozporządzenia, o tyle aktualnie obowiązujące przepisy nakazują nie tylko nabycie i wypełnienie karty, ale także umieszczenie w sposób trwały części tej karty w pojeździe. Nie można zatem uznać, iż nastąpiło uiszczenie opłaty w sytuacji, gdy nie zostaną spełnione wymagania określone w rozporządzeniu. Skoro zaś Minister Transportu uzyskał delegację ustawową do określenia sposobu uiszczenia opłaty, to tylko postępowanie w sposób ściśle określony w tym rozporządzeniu wypełnia przesłankę uiszczenia opłaty. Co więcej w przepisach tego rozporządzenia wyraźnie określono, jakie postępowanie nie uważa się za uiszczenie opłaty. Zgodnie zaś z § 3 ust. 4 pkt 1rozporządzenia w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty winieta nie umieszczona trwale w sposób, o którym mowa w ust. 2 pkt 1 § 3 (czyli w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu). Zatem nieumieszczenie winiety w sposób określony w rozporządzeniu nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty, a tym samym wypełnia przesłankę wykonywania przewozu bez stosownej opłaty. Nie ma przy tym znaczenia zapis, na który powołują się skarżący zawarty w pkt 4.1 rozporządzenia. W aktualnym stanie prawnym karta opłaty drogowej nie tylko musi znajdować się w pojeździe, ale jej część musi być w niej na trwałe umieszczona. Natomiast zapis, na który powołują się skarżący został wprowadzony jeszcze pod rządami poprzedniego rozporządzenia (został wprowadzony ustawą z dnia 29 lipca 2005r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz,.U. Nr 180 poz. 1497) i miał na celu eliminację przypadków wykorzystywania nieprecyzyjnych zapisów wówczas obowiązującego rozporządzenia. Zatem w aktualnym stanie prawnym winieta samoprzylepna ma być umieszczona na przedniej szybie pojazdu, a odcinek kontrolny przechowywany w samochodzie. Dopiero spełnienie tych warunków pozwala na uznanie, iż opłata została wniesiona. Samo bowiem nabycie karty opłaty i przechowywanie jej w samochodzie w sposób inny niż zostało to określone w przedmiotowym rozporządzeniu nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty. Zatem w świetle zebranego materiału dowodowego nie budzi wątpliwości fakt, iż dokonujący przewozu nie posiadał dowodu uiszczenia przedmiotowej opłaty za przejazd i organ prawidłowo nałożył karę pieniężną. Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia przepisów prawa procesowego Sąd doszedł do przekonania, iż organy rozpatrujące niniejszą sprawę w pierwszej instancji, jak również organ odwoławczy zgromadziły pełny materiał aktowy, pozwalający na wydanie merytorycznej decyzji zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Strona miała możliwość wypowiedzenia się co do każdego dowodu, zaś wszystkie podniesione zarzuty zostały szczegółowo rozpoznane. W tym stanie rzeczy, skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.