IV SA/Po 312/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka (spr.) Sędziowie WSA Maciej Dybowski WSA Bożena Popowska Protokolant sekr. sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 29 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi T.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. z dnia [...] nr [...] – w punkcie pierwszym decyzji I instancji /-/ B. Popowska /-/ G. Radzicka /-/ M. Dybowski Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] nr [...] odmówił przyznania T.Z. zasiłku stałego na okres od 1 lipca 2007 r. do dnia 29 lutego 2008 r. oraz przyznał zasiłek stały dla osoby samotnej od 1 marca 2008 r. do 30 czerwca 2009 r. w wysokości 52,87 zł wraz z opłacaniem składki na ubezpieczenie zdrowotne od 1 marca 2008 r. do 30 czerwca 2009 r. W uzasadnieniu organ wskazał, iż świadczenia z pomocy społecznej są udzielane na wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego albo innej osoby, za zgodą osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego. Organ podniósł również, iż zgodnie z art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2008 r., Nr 115, 728 ze zm.) świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. W przypadku gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem. Zdaniem organu wobec takiego brzmienia przepisu brak było podstaw do przyznania zasiłku stałego za okres od 1 lipca 2007 r. do 29 lutego 2008 r. Odwołanie od powyższej decyzji złożył T.Z. podnosząc, iż nie może pogodzić się z tym, że MOPR nie wyrównał mu zasiłku stałego za okres od dnia 1 lipca 2007 r. do 29 lutego 2008 r. Skarżący wskazał również, iż przez te całe procedury odwoławcze pogorszył się jego stan zdrowia. Decyzją z dnia [...], [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu SKO podało, iż dochodem skarżącego w miesiącu lutym 2008 r. był dodatek mieszkaniowy w kwocie 309,12 zł, zasiłek okresowy w wysokości 55,01 zł oraz zasiłek celowy na żywność w wys. 60 zł przyznany na okres od 1 stycznia do 29 lutego 2008 r. Wobec powyższego organ uznał, iż skarżący spełnia przesłanki do przyznania zasiłku stałego, ponieważ jest osobą całkowicie niezdolną do pracy, zaś jego dochód wyniósł 424,13 zł i jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej tj. kwoty 477 zł. Organ wskazał również, iż prawo do zasiłku dla strony należało ustalić od dnia 1 marca 2008 r., ponieważ zgodnie z art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, a nie od daty uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł T.Z. wskazując, iż jego zdaniem powinien zostać mu wyrównany zasiłek stały, gdyż to nie z jego winy został on mu odebrany. Skarżący zwrócił również uwagę, iż o fakcie odwoływania się od decyzji w przedmiocie niepełnosprawności informował pracowników MOPR. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd zobowiązany jest do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze. Zasady i tryb udzielania świadczeń z pomocy społecznej, w tym przyznawania zasiłków stałych, określa ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Stosownie do treści art. art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, tj. obecnie 477 zł. Bezsporne jest w niniejszej sprawie, iż skarżący spełnia przesłanki do przyznania zasiłku stałego oraz że wyrokiem z dnia [...], sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w K. - IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zaliczył T.Z. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności od dnia 1 lipca 2007 r. na okres dwóch lat. Zdaniem Sądu, organy administracji publicznej błędnie przyjęły, że dopiero złożenie wniosku o zasiłek wraz z odpisem wyroku stanowi podstawę orzeczniczą do przyznania zasiłku stałego. Powyższe następnie skutkowało przyznaniem świadczenia począwszy od dnia 1 marca 2008 r. do 30 czerwca 2009 r., stosownie do treści art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. W myśl powołanego przepisu art. 106 ust. 3 świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. W przypadku, gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem. W ocenie Sądu przepis art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej dotyczy sytuacji, gdy wniosek o przyznanie określonego świadczenia jest pierwszym wnioskiem wszczynającym postępowanie. Konstrukcji art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej odpowiada w istocie konstrukcji art. 43 ust. 6 zd. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej ( tekst jedn.: Dz. U. z 1998 r., nr 64, poz. 414 ze zm.). Na tle art. 43 ust. 6 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że w sprawie o przyznanie " świadczenia w ogóle " - art. 43 ust. 6 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej miał jednorazowe zastosowanie, a dalsze wnioski rozpatrywać należało jako kontynuację świadczenia. W wyroku z dnia 11 kwietnia 2006 r. I OSK 743/05 ONSAiWSA 2006/6/177 Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, iż w sprawie o kontynuację zasiłku stałego, w której kolejne orzeczenie o niepełnosprawności zostało przez uprawnione organy wydane z opóźnieniem wskutek okoliczności, za które strona nie ponosi odpowiedzialności, nie ma zastosowania przepis art. 43 ust. 6 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej w zakresie, w jakim określa on początek przyznania i wypłacania zasiłku, uzależniając go od daty złożenia wniosku. Zdaniem Sądu powyższy pogląd wypracowany przez doktrynę i orzecznictwo na tle art. 43 ust. 6 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej nie stracił na aktualności. Wobec powyższego, przepis art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej nie ma zastosowania, gdy zainteresowana osoba uzyskała prawo do świadczenia wcześniej i składa kolejny wniosek (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 września 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1253/06, ZNSA 2007/2/101 oraz wyrok WSA w Białymstoku z dnia 13 listopada 2007 r. II SA/Bk 528/07). W szczególności zaś przepis ten nie ma zastosowania, gdy zachodzi ciągłość niepełnosprawności uprawniającej do świadczenia, a potrzeba złożenia kolejnego wniosku powstała - tak jak w rozpoznawanej sprawie - w związku z koniecznością uzyskania następnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W niniejszej sprawie z przyjętego przez organy administracyjne stanu faktycznego wynika, że skarżący na podstawie decyzji MOPR w K. z dnia [...] nr [...] był uprawniony do otrzymywania zasiłku stałego w okresie od 1 czerwca 2005 r. do 30 czerwca 2007r. i legitymował się wówczas umiarkowanym stopniem niepełnosprawności orzeczonym w dniu 27 czerwca 2005 r. W celu kontynuacji świadczenia skarżący zwrócił się do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. o wydanie kolejnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Na skutek długotrwałej procedury odwoławczej skarżący dopiero wyrokiem z dnia 13 marca 2008 r. Sądu Rejonowego w K. został zaliczony do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności od dnia 1 lipca 2007 r. na okres dwóch lat. Z powyższego wynika, że niepełnosprawność skarżącego nie została przerwana. Nie ulega zatem wątpliwości, że skarżący w okresie od dnia 1 lipca 2007 r. do dnia złożenia kolejnego wniosku o przyznanie zasiłku stałego spełniał ustawowe przesłanki określone w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, uprawniające do przyznania tego świadczenia. Tym samym zasiłek stały powinien mu zostać przyznany za okres, gdy spełnione zostały ustawowe warunki do jego przyznania. Zastosowana przez organy administracyjne wykładnia przepisu art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej w zakresie zasiłku stałego wypłacanego osobom całkowicie niezdolnym do pracy z powodu niepełnosprawności prowadzi do wniosków niezgodnych, w ocenie Sądu, z rzeczywistymi intencjami ustawodawcy. Przyjmując bowiem, że dopiero od dnia złożenia wniosku o dalszą wypłatę świadczenia można przyznać zasiłek, błędne orzeczenia organów lub ich opóźnienia zawsze obciążałyby stronę, uniemożliwiając jej uzyskanie należnego świadczenia. Stosowanie reguły z art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej w przypadku świadczeń zależnych od niepełnosprawności strony, która musi być stwierdzona orzeczeniem lekarza orzecznika, prowadziłoby do wydawania rozstrzygnięć krzywdzących stronę stosującą się do nakazu przeprowadzenia badania, którego wynik wskutek opóźnienia lekarza orzecznika odsunął w czasie formalne złożenie wniosku. Na marginesie Sąd pragnie zauważyć, iż w wyroku z dnia 23 października 2007 r., P 28/07 (Dz. U. z 2007 r. Nr 200 poz. 1446) Trybunał Konstytucyjny wskazał, że zasiłek pielęgnacyjny spełnia efektywnie swój cel, gdy jest przyznawany od daty wskazanej w orzeczeniu o znacznej niepełnosprawności. Co prawda wyrok ten zapadł na podstawie regulacji prawnej zawartej w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992) to jednakże z uwagi na zbieżność regulacji zawartej w art. 24. ust. 2, którego dotyczy ww. orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, i art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej będzie pomocny przy dokonaniu prawidłowej wykładni ww. przepisu. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku wskazał, iż samo uzyskanie urzędowego potwierdzenia stanu niepełnosprawności wymaga postępowania administracyjnego zainicjowanego przez osobę niepełnosprawną, jak również to, że postępowanie w tym zakresie trwa przez czas odpowiadający standardom właściwym dla postępowania administracyjnego i że w tym okresie zainteresowany jest pozbawiony zasiłku. Jednakże od momentu wskazanego przez władzę publiczną w decyzji ustalającej wystąpienie niepełnosprawności danego stopnia zainteresowany ma prawo uzyskać w ustawowym trybie - zasiłek pielęgnacyjny w ustawowo ustalonej wysokości. Z tą datą jego interes w uzyskaniu takiego zasiłku jest bowiem chroniony konstytucyjnie. Wobec powyższego, zdaniem Sądu, w przypadku ubiegania się przez osobę niepełnosprawną o kontynuację wypłaty zasiłku stałego, o jakim mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, gdy kolejne orzeczenie o niepełnosprawności zostało przez uprawnione organy wydane z opóźnieniem wskutek okoliczności, za które strona nie ponosi odpowiedzialności, nie ma zastosowania przepis art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej w zakresie, w jakim określa początek przyznania i wypłacania zasiłku, uzależniając go od daty złożenia wniosku. Zatem w niniejszej sprawie wniosek skarżącego z dnia 25 marca 2008 r. powinien zostać potraktowany jako wniosek o kontynuację uprzednio przyznanego świadczenia. Rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni wykładnię dokonaną przez Sąd w niniejszym orzeczeniu. W tym stanie rzeczy Sąd, uznając, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja naruszają art. 37 ust. 1 pkt 1 i art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa, orzekł jak w sentencji. /-/ M. Dybowski /-/ G. Radzicka /-/ B. Popowska