IV SA/Po 449/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędziowie WSA Maciej Dybowski (spr.) WSA Bożena Popowska Protokolant sekr. sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 29 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi S. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pomocy w naturze o d d a l a s k a r g ę /-/ B. Popowska /-/ G. Radzicka /-/ M. Dybowski Dnia [...] r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] (dalej MOPS) wpłynął wniosek S. Z. o zasiłek na dożywianie w ramach "programu państwa względem dożywiania", według cen obowiązujących w Domu Pomocy Społecznej w [...], czyli w kwocie 6,50 zł za obiad, począwszy od dnia [...] r. Tego samego dnia S. Z. ustnie wniósł o przyznanie zasiłku na dożywianie z powodu choroby (k. 86, 87 akt administracyjnych). Dniu [...] r. pracownik socjalny MOPS przeprowadził aktualizację rodzinnego wywiadu środowiskowego. Z poczynionych ustaleń wynika, że Wnioskodawca urodził się [...] r., prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie pracuje z uwagi na stan zdrowia, pobiera rentę inwalidzką i dodatek pielęgnacyjny- łącznie 719,17 zł. Choruje przewlekle, systematycznie się leczy, wymaga stałego zażywania leków (k. 88- 89 akt administracyjnych). Decyzją z dnia [...] r. nr [...], działający z upoważnienia Burmistrza [...] Kierownik MOPS, na podstawie art. 39 w zw. z art. 8 ust. 1, art. 24 ust. 2, art. 102, art. 104, art. 106, art. 109 ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. 64/04/593 ze zm., [od dnia 02 lipca 2008 r.- t. j. Dz. U. 115/08/728] ze zm.- dalej ustawa o pomocy społecznej), art. 3 pkt 1, art. 5 ust. 1, art. 7, art. 8 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. 267/05/2259- dalej ustawa o pomocy państwa w zakresie dożywiania) odmówił przyznania S. Z. pomocy, w formie świadczenia pieniężnego, na zakup żywności, od dnia [...] r. W uzasadnieniu wskazano, że Wnioskodawca jest uznany orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z dnia [...] r. nr akt [...] za całkowicie i trwale niezdolnego do pracy. Nadto Strona legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Koninie z dnia [...] r. zaliczającym do znacznego stopnia niepełnosprawności – na stałe. Organ określił, że złożony wniosek dotyczy pomocy w formie dożywiania, udzielanej na podstawie ustawy o pomocy państwa w zakresie dożywiania. Strona do wniosku załączyła decyzję ZUS [...] Inspektoratu w [...] z dnia [...] r. znak [...] o ponownym ustaleniu i waloryzacji renty. Uzasadniając odmowę organ wskazał, że źródłem utrzymania wnioskodawcy jest świadczenie rentowe i dodatek pielęgnacyjny – łącznie 719,17 zł. Wyliczony dochód przekracza 150% kryterium dochodowego dla jednoosobowego gospodarstwa domowego które wynosi 477 x 150%=715,50 zł, zatem Strona nie spełnia kryterium udzielenia wnioskowanej pomocy (k. 91- 92 akt administracyjnych). W odwołaniu S. Z. opisał cechy zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego wskazując, że pomoc w postaci specjalnego zasiłku celowego może być przyznana niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi, jeśli wysokość pomocy nie przekroczy odpowiedniego kryterium dochodowego. Do odwołania załączył kopię imiennej faktury VAT z apteki na kwotę 226,89 zł, którą wykupił dnia [...] r. (k. 5-6 akt odwoławczych). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu SKO dokonało ustaleń faktycznych odpowiadających ustaleniom organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że osiągnięty przez Stronę dochód w wysokości 719,17 zł przekroczył kwotę kryterium dochodowego, ustalonego zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w zakresie dożywiania, zatem Strona nie spełnia wymogów ustawowych uprawniających do korzystania z pomocy w zakresie dożywiania. Organ II instancji wyjaśnił, że specjalny zasiłek celowy, o którym pisze Odwołujący się, jest odrębną formą pomocy społecznej, określoną art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Ustawodawca w przepisach ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc w zakresie dożywiania" nie dopuszcza możliwości zastosowania art. 41 ustawy o pomocy społecznej przy ustalaniu prawa do pomocy w zakresie dożywiania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Skarżący poszerzył i pogłębił argumenty zawarte w odwołaniu; Jego dochód przekracza kryterium dochodowe tylko o 3,67 zł, a za tę sumę nie wykupi obiadów na cały miesiąc w Domu Pomocy Społecznej. Miesięczny koszt obiadów wynosi 201,50 zł. Wskazał, że mimo przekroczenia kryterium dochodowego, może być przyznany specjalny zasiłek celowy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 3 § 1 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153/02/1270 ze zm.- dalej ppsa) sądowa kontrola decyzji administracyjnej polega wyłącznie na ocenie jej legalności, tj. zgodności z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej w danym postępowaniu. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeśli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ppsa). Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela ustalenia faktyczne organów obu instancji. Nadto Sąd ustalił, że: Ostateczną decyzją z dnia [...] r. nr [...] S. Z. Kierownik MOPS przyznał pomoc w formie świadczenia pieniężnego na zakup żywności w miesiącu [...] 2008 r. w kwocie 201,50 zł (6,50 zł x 31 dni). Ostateczną decyzją z dnia [...] r. nr [...] SKO w [...] przyznało S. Z. świadczenie pieniężne na zakup żywności na okres od dnia [...] 2008 r. do dnia [...] 2008 r. w wysokości po 5,60 zł dziennie, a od dnia [...] 2008 r. do dnia [...] 2008 r. w wysokości po 6,50 zł dziennie. Ostateczną decyzją z dnia [...] r. nr [...] SKO w Koninie przyznało S. Z. świadczenie pieniężne na zakup żywności na okres od dnia [...] r. do dnia [...] r. po 5,60 zł dziennie. Ostateczną decyzją z dnia [...] r. nr [...] S. Z. Kierownik MOPS przyznał pomoc w formie świadczenia pieniężnego na zakup żywności w miesiącu [...] 2008 r. w kwocie 173,60 zł (5,60 zł x 31 dni). Kierownik MOPS ostateczną decyzją z dnia [...] r. nr [...] przyznał S. Z. 477 zł zasiłku celowego specjalnego na pokrycie kosztów remontu podłogi. Kierownik MOPS ostateczną decyzją z dnia [...] r. nr [...] przyznał S. Z. 477 zł zasiłku celowego specjalnego na pokrycie kosztów remontu sufitu. Ostateczną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik MOPS przyznał S. Z. pomoc pieniężną na zakup żywności w okresie od [...] r. do [...] r. w kwotach po 5,60 zł na każdy dzień. Ustaleń tych Sąd dokonał na podstawie powołanych wyżej decyzji (k. 80-81, 71-75, 57-60, 47-48, 36-38, 7-9 akt administracyjnych). Sąd dał wiarę tym dokumentom i odpisom dokumentów, bowiem nie były one kwestionowane przez Strony i nie nasunęły Sądowi wątpliwości co do ich autentyczności i wiarygodności (art. 106 § 3 i 5 ppsa w zw. z - odpowiednio - art. 244, 245, 252 i 253 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego /Dz. U. 43/64/296 ze zm. - dalej: kpc/; T. Ereciński [w:] Komentarz do kpc, Warszawa 2006 r., t. 1, s. 562, uw. 32 i 33; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2006 r., III CK 369/05, OSNC 11/06/187). Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć zapadłych w analizowanej sprawie stanowiły przepisy ustawy o pomocy państwa w zakresie dożywiania. Wskazaną ustawą został ustanowiony program wieloletni "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", realizowany w gminach i finansowany z budżetu państwa oraz ze środków budżetów gmin (art. 8 ust. 1, art. 13 ust. 1). Przepis art. 2 ustawy głosi, że celem programu jest: 1) wsparcie gmin w wypełnianiu zadań własnych o charakterze obowiązkowym w zakresie dożywiania dzieci oraz zapewnienia posiłku osobom jego pozbawionym, ze szczególnym uwzględnieniem osób z terenów objętych wysokim poziomem bezrobocia i ze środowisk wiejskich; 2) długofalowe działanie w zakresie poprawy stanu zdrowia dzieci i młodzieży poprzez ograniczanie zjawiska niedożywienia; 3) upowszechnianie zdrowego stylu żywienia; 4) poprawa poziomu życia osób i rodzin o niskich dochodach; 5) rozwój w gminach bazy żywieniowej, ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb dzieci i młodzieży. Art. 3 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w zakresie dożywiania stanowi, że realizowane są działania dotyczące, między innymi, zapewnienia pomocy w zakresie dożywiania. Wskazano, że pomoc adresowana jest również do osób, znajdujących się w sytuacjach wymienionych w ustawie o pomocy społecznej, a w szczególności osób samotnych, w podeszłym wieku, chorych lub niepełnosprawnych. Ustawodawca wyraźnie zastrzegł, w art. 5 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w zakresie dożywiania, że pomoc może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1, jeżeli miesięczny dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150% kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Ponieważ wspomniane kryterium, w chwili wydawania zaskarżonej decyzji, wynosiło 477 zł, to 150% tej kwoty oznacza sumę 715,50 zł. Poza sporem jest, że miesięczny dochód Skarżącego składa się ze świadczenia rentowego i dodatku pielęgnacyjnego i wynosi 719,17 zł. Słusznie zatem organy administracji odmówiły nieodpłatnego przyznania pomocy w zakresie dożywiania, z uwagi na przekroczenie miesięcznego dochodu przez Skarżącego. Błędnie Skarżący wskazywał we wniosku (k. 86 akt administracyjnych), że dodatek pielęgnacyjny nie wlicza się do dochodu w zakresie ustawy o pomocy państwa w zakresie dożywiania. Powołana ustawa nie zawiera w tej materii jakichkolwiek wyłączeń, a art. 7 ustawy wskazuje, że do udzielania pomocy w zakresie dożywiania mają zastosowanie odpowiednio przepisy ustawy o pomocy społecznej, dotyczące udzielania świadczeń o pomocy społecznej. Dochód ustawodawca zdefiniował w art. 8 ust. 3, a wyłączenia świadczeń, których nie wlicza się do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3, ustawodawca wyczerpująco wyliczył w art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. W art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej ustawodawca nie wyłączył dodatku pielęgnacyjnego, zatem na zasadach ogólnych (art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej) organy prawidłowo wliczyły go do dochodu. Przemawia za tym także art. 6 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, nakazujący wliczać do dochodu dziecka także zasiłek pielęgnacyjny i dodatek pielęgnacyjny. Uzasadnienie decyzji organu II instancji jest nieścisłe w miejscu, w którym SKO napisało, że Odwołujący się nie spełnia wymogów ustawowych uprawniających do korzystania z pomocy w zakresie dożywiania. Należy wskazać, że Skarżący nie spełnił warunków do przyznania nieodpłatnej pomocy, zaś ustawodawca w art. 6 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w zakresie dożywiania zastrzegł, że pomoc w formie posiłku może być przyznana odpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie przekracza kryterium dochodowe. Szczegółowe warunki odpłatności za pomoc określa rada gminy, w drodze uchwały (art. 6 ust. 2). W niniejszej sprawie Skarżący nie ubiegał się jednak o przyznanie odpłatnej pomocy w formie posiłku. Istotny dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest wyłącznie fakt przekroczenia 150% kryterium dochodowego, o którym mowa w ustawie o pomocy społecznej, nie zaś nieznaczna kwota, o jaką kryterium zostało przekroczone. Skarżący w skardze zdaje się sugerować, aby specjalnym zasiłkiem celowym "zastąpić" w Jego sprawie nieodpłatną pomoc w zakresie dożywiania. Ma rację organ II instancji pisząc, że specjalny zasiłek celowy, o którym mowa w art. 41 ustawy o pomocy społecznej, jest odrębną formą pomocy społecznej a ustawodawca nie dopuszcza możliwości zastosowania specjalnego zasiłku celowego przy ustalaniu prawa do pomocy w zakresie dożywiania. System świadczeń z pomocy społecznej jest tak skonstruowany, by świadczenia się uzupełniały, tworzyły określoną całość, stanowiły swoisty zbiór narzędzi w polityce socjalnej Państwa. Wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku celowego Skarżący zgłosił dopiero w odwołaniu (k. 6 akt odwoławczych), zatem organ I instancji rozpozna ów nowy wniosek w odrębnej sprawie (podobnie, jak na stronie 4 uzasadnienia decyzji SKO z dnia 27 maja 2008 r.- k. 74 akt administracyjnych). Skarżący już uprzednio korzystał z pomocy społecznej w formie specjalnych zasiłków celowych, przyznawanych w odrębnych postępowaniach. W związku z powyższym, na podstawie art. 151 ppsa Sąd skargę oddalił. /-/ B. Popowska /-/ G. Radzicka /-/ M. Dybowski